TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM
TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ

GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: PHẦN ĐIỆN NHÀ MÁY ĐIỆN VÀ
TRẠM BIẾN ÁP
NGHỀ: THÍ NGHIỆM ĐIỆN
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số: 188/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 3 năm 2020
của Trường Cao Đẳng Dầu Khí)
Bà Rịa-Vũng Tàu, năm 2020
(Lưu hành nội bộ)
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình Phần điện nhà máy điện và trạm biến áp này được biên soạn theo
chương trình chi tiết chuyên ngành Thí nghiệm điện, dùng cho hệ cao đẳng nghề . Tài
liệu này là loại giáo trình nội bộ dùng trong nhà trường với mục đích làm tài liệu giảng
dạy cho giáo viên và tài liệu học tập cho học sinh, sinh viên. Giáo trình trình bày
những vấn đề cốt lõi nhất của môn Phần điện nhà máy điện và trạm biến áp. Các bài
học được trình bày ngắn gọn, dễ hiểu. Các kiến thức trong giáo trình được tham khảo
từ rất nhiều nguồn khác nhau.
Chúng tôi đã biên soạn cuốn giáo trình Phần điện nhà máy điện và trạm biến áp
gồm 7 chương với những nội dung cơ bản như sau:
Chương 1: Khái niệm về nhà máy điện và trạm biến áp.
Chương 2: Máy biến áp điện lực và máy biến áp đo lường.
Chương 3: Sơ đồ nối điện chính và tự dùng của nhà máy điện và trạm biến áp
Chương 4: Mạch thứ cấp trong nhà máy điện và trạm biến áp
Chương 5: Thiết bị phân phối điện
Chương 6: Thao tác vận hành thiết bị trạm và Thao tác án động và xả án động các
thiết bị chính
Chương 7: Các sự cố thường gặp và cách xử lý sự cố các thiết bị phân phối.
Do chuyên môn và thời gian có hạn nên không tránh khởi những thiếu sót,
vậyrất mong nhận được những ý kiến đóng góp của đồng nghiệp và bạn đọc để cuốn
sách có chất lượng cao hơn.
Bà Rịa – Vũng Tàu tháng 06 năm 2020
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: Nguyễn Lê Cương
2. Lê Thị Thu Hường
3. Nguyễn Xuân Thịnh
4.
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1 .................................................................................................... 10
KHÁI NIỆM VỀ NHÀ MÁY ĐIỆN VÀ TRẠM BIẾN ÁP .......................... 10
1.1. KHÁI NIỆM VỀ NHÀ MÁY ĐIỆN ........................................................................... 11
1.2. KHÁI NIỆM VỀ TRẠM BIẾN ÁP ............................................................................. 12
CHƯƠNG 2 ...................................................................................................... 9
MÁY BIẾN ÁP ĐIỆN LỰC VÀ MÁY BIẾN ÁP ĐO LƯỜNG ..................... 9
2.1. KHÁI NIỆM VỀ MÁY BIẾN ÁP ĐIỆN LỰC ............................................................. 10
2.2. PHÂN LOẠI MÁY BIẾN ÁP ĐIỆN LỰC ................................................................... 13
2.3. MÁY BIẾN ĐIỆN ÁP (BU) ........................................................................................ 15
2.4. MÁY BIẾN DÒNG ĐIỆN (BI) .................................................................................. 19
CHƯƠNG 3 .................................................................................................... 23
SƠ ĐỒ NỐI ĐIỆN CHÍNH VÀ TỰ DÙNG CỦA NHÀ MÁY ĐIỆN VÀ
TRẠM BIẾN ÁP ............................................................................................ 23
3.1. CÁC SƠ ĐỒ THANH GÓP CƠ BẢN ....................................................................... 24
3.2. SƠ ĐỒ NỐI ĐIỆN CHÍNH CỦA NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN ....................................... 31
3.3. SƠ ĐỒ NỐI ĐIỆN CHÍNH CỦA TRẠM BIẾN ÁP GIẢM ÁP.................................... 36
3.4. SƠ ĐỒ ĐIỆN TỰ DÙNG CỦA NHÀ MÁY ĐIỆN VÀ TRẠM BIẾN ÁP ................... 37
CHƯƠNG 4 .................................................................................................... 44
MẠCH THỨ CẤP TRONG NHÀ MÁY ĐIỆN VÀ TRẠM BIẾN ÁP ........ 44
4.1. KHÁI NIỆM CHUNG, CÁC PHẦN TỬ CỦA MẠCH THỨ CẤP VÀ KÝ HIỆU.. 45
4.2. CÁC YÊU CẦU CƠ BẢN CỦA SƠ ĐỒ ĐIỀU KHIỂN ........................................... 46
4.3. TÍN HIỆU .................................................................................................................. 47
4.4. SƠ ĐỒ ĐIỀU KHIỂN VÀ TÍN HIỆU CỦA MÁY CẮT .......................................... 48
4.5. KIỂM TRA CÁCH ĐIỆN ......................................................................................... 50
THIẾT BỊ PHÂN PHỐI ĐIỆN ...................................................................... 54
5.1. KHÁI NIỆM CHUNG ................................................................................................. 55
5.2 THIẾT BỊ PHÂN PHỐI TRONG NHÀ ........................................................................ 58
5.3 THIẾT BỊ PHÂN PHỐI NGOÀI TRỜI......................................................................... 60
5.4 MỘT SỐ CẤU TRÚC CỦA THIẾT BỊ PHÂN PHỐI .................................................. 61
5.4.1 CẤU TRÚC CỦA THIẾT BỊ PHÂN PHỐI NGOÀI TRỜI ........................................ 61
5.4.2 CẤU TRÚC CỦA THIẾT BỊ PHÂN PHỐI TRONG NHÀ ........................................ 63
CHƯƠNG 6 .................................................................................................... 66
THAO TÁC VẬN HÀNH THIẾT BỊ TRẠM VÀ THAO TÁC ÁN ĐỘNG
VÀ XẢ ÁN ĐỘNG CÁC THIẾT BỊ CHÍNH ............................................... 66
6.1 THAO TÁC VẬN HÀNH THIẾT BỊ TRẠM ......................................... 67
6.2 THAO TÁC ÁN ĐỘNG VÀ XẢ ÁN ĐỘNG CÁC THIẾT BỊ CHÍNH . 70
CHƯƠNG 7 .................................................................................................... 76
CÁC SỰ CỐ THƯỜNG GẶP VÀ CÁCH XỬ LÝ SỰ CỐ CÁC THIẾT BỊ
PHÂN PHỐI ................................................................................................... 76
7.1 SỰ CỐ MÁY BIẾN ÁP, CÁCH XỬ LÝ ................................................. 77
7.2 SỰ CỐ CÁC MÁY CẮT, CÁCH XỬ LÝ ............................................... 83
7.3 SỰ CỐ DAO CÁCH LY (DCL), CÁCH XỬ LÝ .................................... 86
7.4 XỬ LÝ SỰ CỐ CÁC THIẾT BỊ ĐO LƯỜNG ........................................ 88
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................. 89
CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC:
PHẦN ĐIỆN NHÀ MÁY ĐIỆN VÀ TRẠM BIẾN ÁP
1. Tên môn học: Phần điện nhà máy điện và trạm biến áp.
Mã môn học: KTĐ19MĐ37
2. Thời gian thực hiện môn học: 45 giờ; (Lý thuyết: 14 giờ; Thực hành, thí
nghiệm, thảo luận, bài tập: 29 giờ; Kiểm tra 2 giờ)
Số tín chỉ: 02
3. Vị trí, tính chất của môn học:
- Vị trí: Môn học phần điện nhà máy điện và trạm biến áp là môn học chuyên
môn nghề trong danh mục các môn học/mô đun đào tạo bắt buộc của nghề vận hành
nhà máy nhiệt điện.
- Tính chất: Môn học này trang bị những kiến thức về phần điện của nhà máy
nhiệt điện và trạm biến áp.
4. Mục tiêu môn học:
Về kiến thức:
- Đọc được sơ đồ nối điện chính của các nhà máy điện;
- Trình bày được kết cấu của các thiết bị phân phối trong nhà máy điện;
- Giải thích được tính năng, tác dụng của mạch thứ cấp; nguồn thao tác của nhà
máy điện;
- Trình bày được những khái niệm cơ bản nhất về hệ thống điện quốc gia, nhà
máy điện và trạm biến áp;
- Trình bày được các yêu cầu, quy định và quy trình thao tác và vận hành thiết bị
trạm điện;
- Trình bày được các sự cố thường gặp và cách xử lý sự cố thiết bị trạm điện.
Về kỹ năng:
- Tính chọn được các phần tử trong sơ đồ nối điện của nhà máy điện.
- Phát hiện được những hư hỏng và chế độ làm việc không bình thường của thiết
bị và hệ thống điện nhà máy điện, đưa ra được các biện pháp xử lý sự cố.
- Viết được phiếu thao tác thiết bị, nhớ và áp dụng được quy trình thao tác.
Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
- Ngăn nắp, thận trọng, tỉ mỷ, chính xác trong công việc.
- Rèn luyện được tính kiên trì, tự lập, tự chủ, phát huy tính sáng tạo trong công
việc.
5. Nội dung môn học: