TRƯỜNG CAO ĐẲNG ĐẠI VIỆT SÀI GÒN
KHOA Y DƯỢC - TRUNG TÂM HUẤN LUYỆN TIỀN LÂM SÀNG
GIÁO TRÌNH
SINH LÝ BỆNH
DÙNG ĐÀO TẠO CHO Y SỸ ĐA KHOA TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG
LỜI NÓI ĐẦU
Sinh lý bệnh là môn học quan trọng trong chương trình đào tạo Y sỹ đa
khoa, đặt nền móng cho việc hiểu rõ các cơ chế bệnh sinh và quá trình phát triển
của bệnh tật. Với tầm quan trọng đó, giáo trình Sinh lý bệnh dành cho sinh viên
trình độ Cao đẳng của Trường Cao đẳng Đại Việt Sài Gòn đã được biên soạn
nhằm cung cấp những kiến thức cốt lõi, giúp sinh viên nắm bắt được các thay
đổi sinh lý trong cơ thể khi bệnh tật xảy ra.
Giáo trình này được xây dựng dựa trên những tài liệu khoa học mới nhất,
kết hợp với kinh nghiệm giảng dạy và thực tiễn lâm sàng của các giảng viên
trong Khoa Y Dược. Nội dung giáo trình bao quát các kiến thức về quá trình
bệnh lý cơ bản như viêm, rối loạn cân bằng nội môi, rối loạn miễn dịch, và các
bệnh lý về chuyển hóa, tim mạch, hô hấp, tiêu hóa, nội tiết, và thần kinh. Mỗi
chương đều được trình bày một cách hệ thống, từ cơ chế bệnh sinh, triệu chứng
lâm sàng đến các phương pháp chẩn đoán và điều trị, giúp sinh viên dễ dàng tiếp
cận và hiểu sâu hơn về môn học.
Ngoài việc trang bị kiến thức lý thuyết, giáo trình còn cung cấp các bài
tập thực hành, các trường hợp lâm sàng minh họa, và các câu hỏi kiểm tra kiến
thức nhằm giúp sinh viên củng cố và áp dụng hiệu quả kiến thức vào thực tiễn.
Chúng tôi tin rằng, với giáo trình này, sinh viên sẽ có được một nền tảng vững
chắc để tiếp tục học tập các môn chuyên sâu khác và áp dụng trong công việc
chăm sóc, điều trị người bệnh sau này.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự hỗ trợ và đóng góp ý kiến quý báu từ
các đồng nghiệp, chuyên gia và các thầy cô trong quá trình biên soạn giáo trình
này. Chúng tôi hy vọng rằng, giáo trình sẽ là tài liệu học tập hữu ích cho sinh
viên, đồng thời cũng là tài liệu tham khảo quý giá cho các y sỹ trong quá trình
hành nghề. Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến phản hồi từ bạn đọc để
giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn.
Khoa Y Dược, Trường Cao đẳng Đại Việt Sài Gòn
MỤC LỤC
CHƯƠNG I : ĐẠI CƯƠNG VỀ MIỄN DỊCH HỌC.................................................................3
MỤC TIÊU..............................................................................................................................3
1.LỊCH SỬ: .............................................................................................................................3
2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU MIỄN DỊCH HỌC TRONG Y HỌC...............................3
2.1. Miễn dịch học cơ sở: ........................................................................................................3
2.2. Miễn dịch học lâm sàng: ..................................................................................................3
2.3. Miễn dịch không đặc hiệu và miễn dịch đặc hiệu:...........................................................3
2.4. Các khía cạnh khác nhạu của MDH.................................................................................7
2.5.Tiêm chủng:.......................................................................................................................7
2.6. Miễn dịch bệnh lý:............................................................................................................7
CHƯƠNG II: KHÁNG THỂ GLOBULIN MIỄN DỊCH. .........................................................9
Mục tiêu: .................................................................................................................................9
Nội dung bài học: ....................................................................................................................9
CHƯƠNG III: TẾ BÀO MIỄN DỊCH & CƠ QUAN LYMPHO ............................................13
Mục tiêu: ...............................................................................................................................13
Nội dung chính:.....................................................................................................................13
CHƯƠNG IV: QUÁ MẪN CẢM ............................................................................................24
Mục tiêu: ...............................................................................................................................24
Nội dung chính:.....................................................................................................................24
2.1. Lịch sử:...........................................................................................................................26
2.2. Kháng nguyên: ...............................................................................................................26
2.3. Kháng thể: ......................................................................................................................26
2.4. Kháng nguyên ................................................................................................................36
CHƯƠNG V: SỰ HÌNH THÀNH MỘT ĐÁP ỨNG MIỄN DỊCH.........................................38
Mục tiêu.................................................................................................................................38
Nội dung chính:.....................................................................................................................38
CHƯƠNG VI: ĐẠI CƯƠNG SINH LÝ BỆNH HỌC.............................................................45
Mục tiêu: ...............................................................................................................................45
Nội dung chính:.....................................................................................................................45
3.1. Khái niệm bệnh: .............................................................................................................45
3.2. Khái niệm bệnh nguyên..................................................................................................46
3.3. Khái niệm về bệnh sinh..................................................................................................46
3.4. Khái niệm vòng xoắn bệnh lý: .......................................................................................47
CHƯƠNG VII: SINH LÝ BỆNH - CHỨC NĂNG HÔ HẤP..................................................48
Mục tiêu: ...............................................................................................................................48
Nội dung chính:.....................................................................................................................48
CHƯƠNG VIII: RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA LIPID .............................................................51
Nội dung chính:.....................................................................................................................51
CHƯƠNG IX: RÓI LOẠN CHUYỂN HÓA GLUCOID. .......................................................54
Mục tiêu: ...............................................................................................................................54
Nội dung chính:.....................................................................................................................54 1.
Các yếu tố can bằng đường huyết: ....................................................................................54 2.
Bệnh đái tháo đường: ........................................................................................................54
CHƯƠNG X: RỐI LOẠN NƯỚC VÀ ĐIỆN GIẢI: ...............................................................58
Mục tiêu: ...............................................................................................................................58
Nội dung chính:.....................................................................................................................58
CHƯƠNG XI: ĐẠI CƯƠNG VỀ MIỄN DỊCH - MIỄN DỊCH KHÔNG ĐẶC HIỆU...........63
Mục tiêu: ...............................................................................................................................63
Nôi dung chính:.....................................................................................................................63 1.
Đáp ứng phụ thuộc lympho T ...........................................................................................65 2.
Đáp ứng không phụ thuộc lympho T ................................................................................65
CHƯƠNG XII: SINH LÝ BỆNH ĐẠI CƯƠNG CHỨC NĂNG TUẦN HOÀN....................67
Mục tiêu: ...............................................................................................................................67
Nội dung chính:.....................................................................................................................67
CHƯƠNG XIII: SUY GIẢM MIỄN DỊCH .............................................................................73
Mục tiêu: ...............................................................................................................................73
Nội dung chính:.....................................................................................................................73
CHƯƠNG XIV: SINH LÝ BỆNH ĐẠI CƯƠNG CHỨC NĂNG TIÊU HÓA.......................77
Mục tiêu: ...............................................................................................................................77
Nội dung chính:.....................................................................................................................77
CHƯƠNG XV: KHÁNG THỂ GLOBULIN MIỄN DỊCH .....................................................81
Mục tiêu: ...............................................................................................................................81
Nội dung chính:.....................................................................................................................81
CHƯƠNG I : ĐẠI CƯƠNG VỀ MIỄN DỊCH
HỌC MỤC TIÊU
1. Trình bày được chức năng của hệ thống miễn dịch
2. Phân biệt được sự khác nhau cơ bản giữa miễn dịch không đặc hiệu và miễn dịch
đặc hiệu
3. Liệt kê được các thành phần dịch thể và tế bàocủa miễn dịch dịch không đặc hiệu và
miễn dịch đặc hiệu
4. Chứng minh và cho ví dụ về mối quan hệ và hỗ trợ cho nhau giữa miễn dịch không
đặc hiệu và miễn dịch đặc hiệu.
1.LỊCH SỬ:
Miễn dịch ( immunitas:freedom from) là miễn, không mắc một bệnh nào đó. • Thucydides
(430BC ) quan sát: khi khỏi một bệnh nào đó thì kèm theo khả năng không bị tái nhiễm.
• Trung Hoa Thổ Nhỉ Kỳ(1400) hít chất dịch từ mủ đậu mùa hay tiêm vào vết thương
nông → không bị bệnh.
- Edward Jenner(17981) Vảy của đậu bò (cowpox) có thể bảo vệ con người tránh đậu mùa
• Robert Koch(1884) lí thuyết vi trùng
• Louis Pasteur: (1881) sản xuất vaccine bằng vi khuẩn giảm độc lực (vaccinus:derived
fromcows)
• Metchnikoff (1883) hiệntượng thực bào
• Behring miễn dịch tế bào
Miễn dịch học là môn học nghiên cứu về
• Các cơ chế đề kháng cả đặc hiệu lẫn không đặc hiệu của cơ thể
• Trong việc chống lại sự xâm nhập của các vật lạ, đặc biệt là các vi sinh vật •
Để có thể giữ được sự toàn vẹn hoặc không bị hoặc thoát khỏi các bệnh do các
vi sinh vật đó gây ra
2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU MIỄN DỊCH HỌC TRONG Y HỌC
2.1. Miễn dịch học cơ sở:
• Khái niệm cơ bản về thành phần và quy luật hoạt động tổng quát của hệ
thống miễn dịch
2.2. Miễn dịch học lâm sàng:
- Miễn dịch bệnh lý,
-Tình trạng quá mẫn
-Miễn dịch chống vi sinh vật và ký sinh trùng
- Vaccin,
- Miễn dịch ghép,
- Miễn dịch ung thư,
- Bệnh tự miễn,
-Suy giảm miễn dịch ,
-Bệnh lý miễn dịch của các cơ quan ....
2.3. Miễn dịch không đặc hiệu và miễn dịch đặc hiệu:
• Miễn dịch không đặc hiệu còn có tên gọi khác miễn dịch tự nhiên, miễn
dịch bẩm sinh
• Miễn dịch đặc hiệu còn có tên gọi khác miễn dịch thu được, miễn dịch
thích nghi.
2.3.1. Miễn dịch không đặc hiệu:
• Ba cơ chế tổng quát không chuyên biệt tham gia vào Miễn dịch không đặc
Hiệu:
• Cơ chế cơ học
• Cơ chế hóa học
• Cơ chế sinh học
• Cơ chế cơ học:
