
TRƯỜNG CAO ĐẲNG ĐẠI VIỆT SÀI GÒN
KHOA Y DƯỢC - TRUNG TÂM HUẤN LUYỆN TIỀN LÂM SÀNG
GIÁO TRÌNH
SỨC KHOẺ SINH SẢN
DÙNG ĐÀO TẠO CHO Y SỸ ĐA KHOA TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG

LỜI NÓI ĐẦU
Sức khỏe sinh sản là một lĩnh vực quan trọng trong y học, có tác động
sâu rộng đến chất lượng cuộc sống và sự phát triển bền vững của xã hội. Đối
với Y sỹ đa khoa, việc hiểu biết sâu sắc về các vấn đề liên quan đến sức khỏe
sinh sản không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm đối với
cộng đồng. Giáo trình “Sức khỏe sinh sản” được biên soạn với mục tiêu
trang bị cho sinh viên những kiến thức cần thiết và cập nhật về chăm sóc sức
khỏe sinh sản, nhằm giúp họ có khả năng đáp ứng tốt các yêu cầu công việc
trong thực tiễn.
Nội dung giáo trình bao quát các chủ đề từ chăm sóc sức khỏe phụ nữ,
quản lý thai nghén, các biện pháp kế hoạch hóa gia đình, đến các bệnh lý phụ
khoa và các vấn đề sức khỏe sinh sản khác thường gặp. Mỗi chủ đề được
trình bày một cách chi tiết, khoa học, kết hợp giữa lý thuyết và các tình
huống lâm sàng cụ thể, nhằm giúp sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức
mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết để ứng phó với các tình huống thực
tế.
Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã chú trọng đến việc cập nhật
những tiến bộ mới nhất trong lĩnh vực sức khỏe sinh sản, đồng thời tích hợp
những kinh nghiệm thực tiễn từ các chuyên gia trong ngành. Các hình ảnh
minh họa, sơ đồ và bảng biểu được sử dụng một cách hợp lý để hỗ trợ quá
trình học tập, giúp sinh viên dễ dàng tiếp thu và vận dụng kiến thức.
Giáo trình này không chỉ là tài liệu học tập quan trọng cho sinh viên mà
còn là nguồn tham khảo hữu ích cho các Y sỹ trong quá trình làm việc, giúp
họ nâng cao năng lực chuyên môn và chất lượng chăm sóc sức khỏe sinh sản
cho cộng đồng. Chúng tôi hy vọng rằng, với giáo trình này, các bạn sinh viên
sẽ được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để trở thành những Y
sỹ đa khoa tài năng, đóng góp tích cực vào sự nghiệp chăm sóc sức khỏe sinh
sản tại Việt Nam.
Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy cô, đồng nghiệp
và các chuyên gia đã đóng góp ý kiến quý báu trong quá trình biên soạn giáo
trình này. Chúng tôi rất mong nhận được những phản hồi từ quý bạn đọc để
tiếp tục hoàn thiện và nâng cao chất lượng giáo trình trong những lần tái bản
tiếp theo.
Khoa Y Dược, Trường Cao đẳng Đại Việt Sài Gòn

MỤC LỤC
TÊN BÀI GIẢNG TRANG
Bài 1: Đại cương sức khỏe sinh sản 01
Bài 2: Giải phẩu – Sinh lý sinh dục nữ 05
Bài 3: Thai nhi đủ tháng và phần phụ đủ tháng 15
Bài 4: Chẩn đoán thai – Quản lý thai nghén 24
Bài 5: Chẩn đoán ngôi – thế - kiểu thế - độ lọt của thai 32
Bài 6 : Các dấu hiệu chuyển dạ và theo dõi chăm sóc chuyển dạ 38
Bài 7 : Suy thai và hồi sức sơ sinh ngay sau đẻ 50
Bài 8 : Theo dõi chăm sóc sản phụ sau sanh 57
Bài 9 : Chăm sóc trẻ sơ sinh ngay sau đẻ 62
Bài 10 : Đại cương đẻ khó 66
Bài 11: Chấn thương đường sinh dục trong khi đẻ 73
Bài 12 : Sẩy thai 83
Bài 13: Thai chết lưu 90
Bài 14 : Chửa ngoài tử cung 94
Bài 15 : Nhau tiền đạo 101
Bài 16 : Nhau bong non 106
Bài 17 : Chửa trứng 111
Bài 18 : Nhiễm độc thai nghén và sản giật 116
Bài 19 : Vỡ tử cung 126
Bài 20 : Chảy máu sau sinh 131
Bài 21 : Nhiễm khuẩn hậu sản 136
Bài 22 : Uốn ván rốn sơ sinh 142
Bài 23 : U xơ tử cung 146
Bài 24 : Các bệnh phụ khoa thường gặp 149
Bài 25 : Rối loạn kinh nguyệt 155
Bài 26 : Vệ sinh kinh nguyệt 158
Bài 27 : U nang buồng trứng 160
Bài 28 : Ung thư vú 163

Bài 29 : Ung thư cổ tử cung 167
Bài 30 : Sức khỏe sinh sản vị thành niên 173
Bài 31 : Bệnh lây truyền qua đường tình dục 176
Bài 32 : Vô sinh 181
Bài 33 : Tư vấn kế hoạch hóa gia đình 185
Bài 34 : Lập kế hoạch, quản lý theo dõi việc tránh thai 189
Bài 35 : Lập kế hoạch thực hiện các mục tiêu dân số - kế hoạch hóa gia
đình
193
Bài 36 : Các biện pháp tránh thai 197

Bài 1
ĐẠI CƯƠNG SỨC KHOẺ SINH SẢN
I. Mục tiêu học tập:
1. Trình bày được định nghĩa sức khoẻ sinh sản
2. Nêu được các nội dung chăm sóc sức khoẻ sinh sản
3. Thực hiện được các biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản
1. ĐỊNH NGHĨA SỨC KHOẺ SINH SẢN
1.1. Định nghĩa
Theo Hội nghị Quốc tế về Dân số và Phát triển ở Cairo, 1994 (ICPD 1994): “Sức
khoẻ sinh sản là sự thoải mái hoàn toàn về thể chất, tinh thần và xã hội, không chỉ đơn
thuần là không có bệnh tật hoặc tàn phế của hệ thống sinh sản”. Điều này là mọi người, kể
cả nam và nữ, đều có quyền được nhận thông tin và tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức
khoẻ, biện pháp kế hoạch hoá gia đình, bảo đảm cho phụ nữ trải qua quá trình thai nghén
và sinh đẻ an toàn, tạo cho các cặp vợ chồng cơ may tốt nhất để sinh được đứa con lành
mạnh.
1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản
Sự phát triển kinh tế hay
mức thu nhập
Sức khỏe
Dịch vụ chăm sóc Y tếTrình độ học vấn và phụ nữ
và sức khỏe
sinh sản
Vị trí của người phụ nữ trong xã hội
(tôn giáo, tục lệ...)
văn hóa của phụ nữ
1.3. Các nội dung chính của chăm sóc sức khoẻ sinh sản
1. Kế hoạch hoá gia đình
2. Làm mẹ an toàn
3. Thông tin - giáo dục truyền thông và tư vấn.
4. Nạo hút thai an toàn.
5. Phòng và điều trị vô sinh.
1

