i
NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HCM
GIÁO TRÌNH
TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
Chủ biên:
TS. NGUYỄN HOÀNG VĨNH LỘC
Thành viên
TS. Trần Chí Chinh
TS. Nguyễn Thị Mỹ Hạnh
TS. Lê Thị Anh Quyên
TS. Nguyễn Thị Thu Trang
ThS. Trần Thị Bình An
Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2025
ii
Chủ biên: TS Nguyễn Hoàng Vĩnh Lộc:
Viết chương 3, chương 4, chương 6,
các phần còn lại của chương 1 và
chương 5
Thành viên
TS. Trần Chí Chính:
Viết chương 2
TS. Nguyễn Thị Mỹ Hạnh:
Viết phần 5.1.1, 5.1.2, 5.3.1, 5.3.3 và
5.4 chương 5
TS. Lê Thị Anh Quyên:
Viết phần 1.1.1 và 1.1.2 chương 1
TS. Nguyễn Thị Thu Trang:
Tham gia xây dựng đề cương
ThS. Trần Thị Bình An:
Tham gia xây dựng đề cương
iii
MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG .................................................................................................. viii
DANH MỤC HÌNH ................................................................................................... viii
LỜI CẢM ƠN ...............................................................................................................ix
LỜI MỞ ĐẦU ................................................................................................................ x
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ................................ 1
Mục tiêu ....................................................................................................................... 1
1.1 TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ................................................ 2
1.1.1 Khái niệm tín dụng và tín dụng ngân hàng ................................................. 2
1.1.2 Đặc trưng của tín dụng ngân hàng .............................................................. 3
1.1.3 Phân loại tín dụng ngân hàng ...................................................................... 5
1.1.4 Nguyên tắc và điều kiện cấp tín dụng ......................................................... 8
1.2 BẢO ĐẢM TÍN DỤNG ................................................................................... 12
1.2.1 Khái niệm .................................................................................................. 12
1.2.2 Mục đích của bảo đảm tín dụng ................................................................ 12
1.2.3 Các hình thức bảo đảm tín dụng ............................................................... 13
1.2.4 Các loại tài sản bảo đảm tín dụng ............................................................. 15
1.2.5 Điều kiện nhận tài sản làm bảo đảm ......................................................... 15
1.2.6 Phạm vi nghĩa vụ được bảo đảm ............................................................... 17
1.2.7 Quy trình nhận tài sản làm bảo đảm.......................................................... 18
1.3 LÃI SUẤT VÀ PHÍ TÍN DỤNG ..................................................................... 21
1.3.1 Lãi suất tín dụng ........................................................................................ 21
1.3.2 Phân loại lãi suất ....................................................................................... 21
1.3.3 Phương pháp tính lãi ................................................................................. 24
1.3.4 Phí tín dụng ............................................................................................... 25
1.4 QUY TRÌNH TÍN DỤNG ............................................................................... 26
1.4.1 Khái niệm .................................................................................................. 26
1.4.2 Ý nghĩa của quy trình tín dụng .................................................................. 27
1.4.3 Các bước của quy trình cấp tín dụng......................................................... 27
1.5 NHỮNG QUY ĐỊNH ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA CÁC
TỔ CHỨC TÍN DỤNG ............................................................................................. 32
1.5.1 Những quy định của Luật các tổ chức tín dụng và các luật có liên quan . 32
iv
1.5.2 Những quy định trong các văn bản dưới luật ............................................ 34
TÓM TẮT .................................................................................................................. 36
CÂU HỎI ÔN TẬP ............................................................................................... 37
PHỤ LỤC 1.2: Hạn chế cấp tín dụng theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng
(2024) ..................................................................................................................... 39
PHỤ LỤC 1.3: Giới hạn cấp tín dụng theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng
(2024) ..................................................................................................................... 40
PHỤ LỤC 1.4: Điều kiện, giới hạn cấp tín dụng để đầu tư, kinh doanh trái phiếu
doanh nghiệp theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ........................ 42
PHỤ LỤC 1.5: Điều kiện, giới hạn cấp tín dụng để đầu tư, kinh doanh cổ phiếu
theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ............................................... 43
CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH TÍN DỤNG................................................................. 45
Giới thiệu ................................................................................................................... 45
2.1 TỔNG QUAN VỀ PHÂN TÍCH TÍN DỤNG ................................................. 46
2.1.1 Khái niệm phân tích tín dụng .................................................................... 46
2.1.2 Mục đích phân tích tín dụng...................................................................... 47
2.1.2.1 Giảm thiểu vấn đề thông tin bất cân xứng.......................................... 47
2.1.2.2 Đánh giá, đo lường chính xác hơn về mức độ rủi ro tín dụng của
khách hàng ......................................................................................................... 49
2.1.3 Ý nghĩa của phân tích tín dụng ................................................................. 49
2.1.3.1 Chủ động trong kiểm soát rủi ro ......................................................... 49
2.1.3.2 Hỗ trợ việc cung cấp thông tin để tư vấn cho khách hàng ................. 50
2.1.4 Thông tin và nguồn thông tin trong phân tích tín dụng ............................ 50
2.1.4.1 Dữ liệu/thông tin được thu thập thông qua kênh truyền thống .......... 50
2.1.4.2 Dữ liệu được thu thập thông qua kênh phi truyền thống .................... 54
2.2 PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH TÍN DỤNG ................................................... 55
2.2.1 Phương pháp định tính .............................................................................. 55
2.2.2 Phương pháp định lượng ........................................................................... 56
2.2.2.1 Phương pháp xếp hạng nội bộ ............................................................ 57
2.2.2.2 Mô hình điểm số tín dụng ................................................................... 59
2.2.2.3 Phương pháp mạng thần kinh nhân tạo .............................................. 60
2.3 NỘI DUNG PHÂN TÍCH TÍN DỤNG ........................................................... 62
2.3.1 Phân tích dựa trên mô hình CAMPARI .................................................... 62
2.3.1.1 Tính cách của khách hàng .................................................................. 62
2.3.1.2 Năng lực của khách hàng ................................................................... 63
2.3.1.3 Lãi suất cấp tín dụng đối với khách hàng ........................................... 64
v
2.3.1.4 Mục đích sử dụng khoản tín dụng của khách hàng ............................ 64
2.3.1.5 Số tiền cấp tín dụng cho khách hàng .................................................. 65
2.3.1.6 Sự hoàn trả của khách hàng ................................................................ 66
2.3.1.7 Bảo đảm tín dụng của khách hàng...................................................... 67
2.3.2 Phân tích dựa trên mô hình 5Cs ................................................................ 67
2.3.2.1 Tính cách của khách hàng .................................................................. 67
2.3.2.2 Năng lực của khách hàng ................................................................... 68
2.3.2.3 Vốn của khách hàng ........................................................................... 68
2.3.2.4 Điều kiện môi trường kinh doanh của khách hàng ............................ 69
2.3.2.6 Tài sản bảo đảm của khách hàng ........................................................ 72
2.3.3 Phân tích dựa trên các yếu tố tài chính và phi tài chính của khách hàng .. 72
2.3.3.1 Phân tích tài chính .............................................................................. 72
2.3.3.2 Phân tích phi tài chính ........................................................................ 75
2.4 TỔN THẤT TÍN DỤNG ................................................................................. 82
2.4.1 Tổn thất tín dụng dự kiến .......................................................................... 82
2.4.2 Tổn thất tín dụng ngoài dự kiến ................................................................ 84
TÓM TẮT .................................................................................................................. 86
CÂU HỎI THẢO LUẬN ...................................................................................... 88
CHƯƠNG 3 TÍN DỤNG TIÊU DÙNG............................................................... 100
Mục tiêu ................................................................................................................... 100
3.1 TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG TIÊU DÙNG ............................................... 101
3.1.1 Khái niệm và lịch sử của tín dụng tiêu dùng ........................................... 101
3.1.2 Lợi ích của tín dụng tiêu dùng ................................................................ 103
3.1.3 Đặc điểm của tín dụng tiêu dùng............................................................. 103
3.1.4 Phân loại tín dụng tiêu dùng.................................................................... 105
3.2 CÁC PHƯƠNG THỨC CHO VAY TIÊU DÙNG ....................................... 106
3.2.1 Vay trả góp tiêu dùng .............................................................................. 106
3.2.2 Tín dụng tuần hoàn tiêu dùng.................................................................. 114
3.2.2.1 Cấp tín dụng tiêu dùng qua phát hành thẻ tín dụng .......................... 115
3.2.2.2 Cho vay theo hạn mức thấu chi trên tài khoản thanh toán ............... 118
3.2.3 Vay thanh toán một lần ........................................................................... 120
3.3 THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG TIÊU DÙNG ...................................................... 121
3.3.1 Chấm điểm tín dụng tiêu dùng ................................................................ 122
3.3.2 Thẩm định tài sản bảo đảm ..................................................................... 123
3.3.3 Thẩm định các điều kiện vay vốn tiêu dùng theo quy định .................... 123
Tóm tắt ..................................................................................................................... 127