1
BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG DU LỊCH VÀ CÔNG THƯƠNG
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: TRUYỀN ĐỘNG ĐIỆN
NGÀNH/NGHỀ: ĐIỆN CÔNG NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số 827/QĐ-DLCT ngày 16/8/2022 của Hiệu
trưởng Trường Cao đẳng Du lịch và Công Thương)
Hải Dương, năm 2022
2
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham
khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lêch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
3
LỜI GIỚI THIỆU
Tài liệu Truyền động điện là kết quả được thực hiện bởi sự tham gia của
các giảng viên của trường Cao đẳng Du lịch và Công Thương thực hiện Trên cơ
sở chương trình khung đào tạo, trường Cao đẳng Du lịch và Công Thương thực
hiện biên soạn giáo trình Truyền động điện phục vụ cho công tác dạy nghề
Chúng tôi xin chân thành cám ơn Trường Cao nghề Bách nghệ Hải Phòng,
trường Cao đẳng nghề giao thông vận tải Trung ương II, trường Cao đẳng nghề
trường Cơ điện Hà Nội, trường Đại học Hàng Hải đã đóng góp nhiều công sức
để chúng tôi hoàn thiện nội dung giáo này.
Giáo trình này được thiết kế theo mô đun thuộc hệ thống mô đun/ môn học
của chương trình đào tạo nghề Điện công nghiệp ở cấp trình độ Cao đẳng và
được dùng làm giáo trình cho học viên trong các khóa đào tạo, sau khi học tập
xong môn học này, học viên có đủ kiến thức để học tập tiếp các môn học, mô
đun đun khác.
Mô đun này được thiết kế gồm 10 bài :
Bài mở đầu.Cấu trúc chung của hệ truyền động điện
Bài 1.Cơ học truyền động điện.
Bài 2.Các đặc tính và trạng thái làm việc của động cơ điện.
Bài 3.Điều khiển tốc độ truyền động điện.
Bài 4.Ổn định tốc độ của hệ thống truyền động điện.
Bài 5.Đặc tính động của hệ truyền động điện.
Bài 6.Chọn công suất động cơ cho hệ truyền động điện.
Bài 7.Bộ khởi động mềm.
Bài 8.Bộ biến tần.
Bài 9.Bộ điều khiển máy điện servo.
Bài 10.Bộ điều khiển tốc độ động cơ DC.
Mặc dù đã hết sức cố gắng, song sai sót là khó tránh. Tác giả rất mong
nhận được các ý kiến phê bình, nhận xét của bạn đọc để giáo trình được hoàn
thiện hơn.
Hải Dương, ngày tháng năm 2022
Chủ biên
Ths. Nguyễn Văn Hùng
4
MỤC LỤC
TRANG
1. Lời giới thiệu 3 2. Mục lục 4 2. Giới thiệu về mô đun 6 3. Bài mở đầu:
Cấu trúc chung của hệ truyền động điện 7 4. 1.Định nghĩa hệ truyền động
điện 7 5. 2.Hệ truyền động của máy sản xuất 8 6. 3.Cấu trúc chung của hệ
truyền động điện 10 7. 4.Phân loại các hệ truyền động điện 11
8. Bài 1.Cơ học truyền động điện 14 9. 1.Các khâu cơ khí của truyền động
điện, tính toán, quy đổi 14 10. 2.Đặc tính cơ của máy sản xuất, động cơ 18
11. 3.Các trạng thái làm việc xác lập của hệ truyền động điện 21
12. Bài 2.Các đặc tính và các trạng thái làm việc của động cơ
25
điện
13. 1.Đặc tính của động cơ điện DC, các trạng thái khởi động và
25
hãm
14. 2.Đặc tính của động cơ điện không đồng bộ, các trạng thái
52
khởi động và hãm
15. 3.Đặc tính của động cơ điện đồng bộ, các trạng thái khởi
74
động và hãm
16. Bài 3. Điều khiển tốc độ truyền động điện 79
17. 1.Khái niệm về điều chỉnh tốc độ hệ truyền động điện ; tốc
79
độ đặt ; chỉ tiêu chất lượng của truyền động điều chỉnh
18. 2.Điều chỉnh tốc độ động cơ bằng cách điều chỉnh sơ đồ
81
mạch
19. 3.Điều chỉnh tốc độ động cơ bằng cách điều chỉnh thông số
87
của động cơ
20. 4.Điều chỉnh tốc độ động cơ bằng cách thay đổi điện áp
90
nguồn
21. 5.Điều chỉnh tốc độ động cơ không đồng bộ bằng cách thay
93
đổi thông số điện áp nguồn
22. 6.Điều chỉnh tốc độ động cơ không đồng bộ bằng sơ đồ nối
96
tầng (cascade)
23. Bài 4. Ổn định tốc độ làm việc của hệ truyền động điện 104 24. 1.Khái
niệm về ổn định tốc độ, độ chính xác duy trì tốc độ 104 25. 2.Hệ truyền động
cơ vòng kín: hồi tiếp âm điện áp, âm tốc 104
5
độ
26. 3.Hạn chế dòng điện trong truyền động điện tự động 106 27. Bài 5.Đặc
tính động của hệ truyền động điện 115 28. 1.Đặc tính động của truyền động
điện 115 29. 2.Quá độ cơ học, quá độ điện cơ trong hệ truyền động điện 117
30. 3.Khởi động hệ truyền động điện, thời gian mở máy 120 31. 4.Hãm
truyền động điện, thời gian hãm, dừng máy chính xác 123 32. Bài 6. Chọn
công suất động cơ cho hệ truyền động điện 129
33. 1.Phương pháp chọn động cơ truyền động cho tải theo
129
nguyên lý phát nhiệt
34. 2.Chọn công suất động cơ cho truyền động không điều chỉnh
133
tốc độ
35. 3.Tính chọn công suất động cơ cho truyền động có điều
136
chỉnh tốc độ
36. 4.Kiểm nghiệm công suất động cơ 137 37. Bài 7. Bộ khởi động mềm
143 38. 1.Khái quát chung về bộ khởi động mềm 143 39. 2.Kết nối mạch
động lực 144
40. 3.Khảo sát các chức năng: khởi động mềm, dừng mềm, hạn
147
chế dòng khởi động
41. 4.Hãm động năng 154 42. Bài 8. Bộ biến tần 157 43. 1.Giới thiệu các
loại biến tần 157 44. 2.Các phím chức năng 158 45. 3.Các ngõ vào/ra và
cách kết nối 159 46. 4.Khảo sát hoạt động của biến tần 162 47. 5.Ứng dụng
thông dụng trong công nghiệp 164 48. Bài 9. Bộ điều khiển máy điện
SERVO 169 49. 1.Giới thiệu bộ điều khiển máy điện Servo 169 50. 2.Kết
nối mạch động lực 181 51. 3.Khảo sát chức năng 184 52. Bài 10. Bộ điều
khiển động cơ điện một chiều 196 53. 1.Giới thiệu các bộ điều chỉnh tốc độ
động cơ DC 196 54. 2.Cách kết nối mạch động lực 200 55. 3. Thực hiện các
bài tập thực hành 202 56. Tài liệu tham khảo 206
6
MÔ ĐUN: TRUYỀN ĐỘNG ĐIỆN
Mã mô đun: MĐ23
Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:
- Vị trí: Mô đun Truyền động điện học sau các mô đun, môn học Kỹ thuật cơ sở,
đặc biệt các mô đun và môn học: Mạch điện; Trang bị điện; Máy điện. - Tính
chất: Là mô đun chuyên môn nghề
- Ýnghĩa và vai trò của mô đun:
Trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, ngành công
nghiệp điện giữ vai trò hết sức quan trọng trong sản xuất và sinh hoạt của con
người
Tập hợp các thiết bị như: Thiết bị điện, điện từ, cơ, thủy lực phục vụ cho việc
biến đổi điện năng thành cơ năng cung cấp cho cơ cấu chấp hành trên các máy
sản xuất, đồng thời có thể điều khiển dòng năng lượng đó theo yêu cầu công
nghệ của máy sản xuất.
Nội dung mô đun này nhằm trang bị cho học viên những kiến thức, kỹ
năng cơ bản về Truyền động điện
Mục tiêu của mô đun:
- Trình bày được nguyên tắc và phương pháp điều khiển tốc độ của hệ truyền
động điện.
- Đánh giá được đặc tính động của hệ điều khiển truyền động điện. - Tính chọn
được động cơ điện cho hệ truyền động không điều chỉnh. - Phân tích được cấu
tạo, nguyên lý của một số thiết bị điển hình như: soft stater, inverter, các bộ
biến đổi.
- Lựa chọn được các bộ biến đổi phù hợp với yêu cầu hệ truyền động
- Rèn luyện tính tỉ mỉ, cẩn thận, tác phong công nghiệp cho học sinh
Nội dung của mô đun: