KiÓm to¸n nhµ n−íc
_________________________________________________________
B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi nghiªn cøu
hoµn thiÖn quy tr×nh lËp, xÐt duyÖt
vµ th«ng qua b¸o c¸o kiÓm to¸n vµ quy tr×nh
lËp b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m
cña kiÓm to¸n nhµ n−íc
chñ nhiÖm ®Ò tµi
hoµng ngäc hµi
Hµ Néi - 2003
Më ®Çu
1. Sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi
XuÊt ph¸t tõ yªu cÇu n©ng cao chÊt l−îng b¸o c¸o kiÓm to¸n vµ b¸o c¸o
tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n, bëi b¸o c¸o kiÓm to¸n cã ý nghÜa trong viÖc cung
cÊp ®Çy ®ñ c¸c th«ng tin vÒ t×nh h×nh, thùc tr¹ng qu¶n lý vµ sö dông c¸c nguån
lùc tµi chÝnh nhµ n−íc t¹i ®¬n vÞ ®−îc kiÓm to¸n, nhÊt lµ b¸o c¸o kiÓm to¸n
b¸o c¸o quyÕt to¸n ng©n s¸ch ®Þa ph−¬ng vµ b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm
to¸n hµng n¨m cña KiÓm to¸n Nhµ n−íc. B¸o c¸o kiÓm to¸n b¸o c¸o quyÕt
to¸n ng©n s¸ch cung cÊp mét c¸ch ®Çy ®ñ vµ cã hÖ thèng c¸c th«ng tin vÒ t×nh
h×nh lËp, giao dù to¸n, ®iÒu hµnh ng©n s¸ch vµ quyÕt to¸n ng©n s¸ch ®Þa
ph−¬ng lµm c¬ së cho Héi ®ång nh©n d©n phª duyÖt b¸o c¸o quyÕt to¸n ng©n
s¸ch hµng n¨m cña ®Þa ph−¬ng m×nh.
B¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m cña KiÓm to¸n Nhµ n−íc
lµ s¶n phÈm cuèi cïng cña qu¸ tr×nh kiÓm to¸n, ghi nhËn kÕt qu¶ mét n¨m
ho¹t ®éng cña KiÓm to¸n Nhµ n−íc. Yªu cÇu ®èi víi B¸o c¸o nµy lµ:
- Ph¶i ®¸nh gi¸ mét c¸ch ®Çy ®ñ, trung thùc, kh¸ch quan t×nh h×nh qu¶n
lý, sö dông ng©n s¸ch nhµ n−íc (NSNN), qu¶n lý vµ sö dông vèn, kinh phÝ cña
Nhµ n−íc t¹i c¸c ®¬n vÞ ®−îc kiÓm to¸n.
- Ph¶i x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n qu¶n lý, sö dông NSNN tèt hay
ch−a tèt.
- §−a ra nh÷ng khuyÕn nghÞ thiÕt thùc, phï hîp víi chñ tr−¬ng, ®−êng
lèi, nh÷ng ®Þnh h−íng ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña, ph¸p luËt cña §¶ng vµ
Nhµ n−íc.
Víi yªu cÇu ®ã b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m cña
KiÓm to¸n Nhµ n−íc ®· cung cÊp th«ng tin vÒ tÝnh ®Çy ®ñ, trung thùc t×nh
h×nh lËp, giao dù to¸n, ®iÒu hµnh ng©n s¸ch vµ quyÕt to¸n ng©n s¸ch nhµ n−íc,
t×nh h×nh qu¶n lý vµ sö dông c¸c nguån lùc cña Nhµ n−íc cho ®Çu t− ph¸t
triÓn, t×nh h×nh qu¶n lý vµ sö dông, thùc tr¹ng tµi chÝnh c¸c doanh nghiÖp nhµ
1
n−íc,...cña tÊt c¶ c¸c ®¬n vÞ ®−îc kiÓm to¸n, ®Æc biÖt lµ t×nh h×nh lËp, giao dù
to¸n, ®iÒu hµnh ng©n s¸ch vµ quyÕt to¸n ng©n s¸ch cña ChÝnh phñ lµm c¬ së
cho Quèc héi phª duyÖt b¸o c¸o tæng quyÕt to¸n ng©n s¸ch nhµ n−íc cßn
nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh.
`§Ó kh¾c phôc nh÷ng mÆt cßn h¹n chÕ tr−íc hÕt ph¶i n©ng cao chÊt
l−îng cña tõng cuéc kiÓm to¸n vµ ®Æc biÖt quan träng lµ n©ng cao chÊt l−îng
b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m cña KiÓm to¸n Nhµ n−íc, trong
®ã qui tr×nh lËp, xÐt duyÖt, ph¸t hµnh b¸o c¸o kiÓm to¸n vµ b¸o c¸o tæng hîp
kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m lµ mét trong nh÷ng nh©n tè c¬ b¶n quyÕt ®Þnh
®Õn chÊt l−îng cña b¸o c¸o kiÓm to¸n vµ b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n
hµng n¨m. V× vËy, viÖc nghiªn cøu ®Ó hoµn thiÖn Qui tr×nh lËp, xÐt duyÖt, ph¸t
hµnh b¸o c¸o kiÓm to¸n vµ b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m cña
KiÓm to¸n Nhµ n−íc lµ nhu cÇu cÊp b¸ch nh»m:
- Qui tr×nh ho¸, c«ng nghÖ ho¸ qui tr×nh lËp, xÐt duyÖt, ph¸t hµnh b¸o
c¸o kiÓm to¸n vµ b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m cña KTNN.
- Sím kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i trong c«ng t¸c lËp, xÐt duyÖt, ph¸t hµnh
b¸o c¸o kiÓm to¸n vµ b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m cña
KTNN.
Qua viÖc kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i ®Ó ®−a c«ng t¸c lËp, xÐt duyÖt, ph¸t
hµnh b¸o c¸o kiÓm to¸n vµ b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n thµnh mét
c«ng nghÖ, x©y dùng KiÓm to¸n Nhµ n−íc trë thµnh mét c«ng cô m¹nh cña
Nhµ n−íc trong c«ng t¸c kiÓm tra tµi chÝnh vµ tµi s¶n c«ng, gãp phÇn lµm lµnh
m¹nh ho¸ nÒn tµi chÝnh quèc gia, sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc cña ®Êt
n−íc gãp phÇn ®Èy nhanh vµ v÷ng ch¾c tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ (CNH),
hiÖn ®¹i ho¸ (H§H) ®Êt n−íc víi môc tiªu "X©y dùng mét n−íc ViÖt Nam d©n
giµu, n−íc m¹nh x· héi c«ng b»ng, d©n chñ v¨n minh".
2. Môc tiªu nghiªn cøu
- §¸nh gi¸ ®óng ®¾n thùc tr¹ng quy tr×nh lËp, xÐt duyÖt, ph¸t hµnh b¸o
c¸o kiÓm to¸n vµ b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m cña KiÓm
to¸n Nhµ n−íc.
2
- §−a ra mét qui tr×nh hoµn thiÖn viÖc lËp, xÐt duyÖt, ph¸t hµnh b¸o c¸o
kiÓm to¸n vµ tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m ®¸p øng viÖc cung cÊp
th«ng tin kÞp thêi, chÝnh x¸c cho ChÝnh phñ, Quèc héi, vµ c¸c c¬ quan cã thÈm
quyÒn.
- KiÕn nghÞ c¸c gi¶i ph¸p ®Ó thùc hiÖn qui tr×nh mét c¸ch hiÖu qu¶.
3. Ph¹m vi vµ ®èi t−îng nghiªn cøu
- Ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi trong ph¹m vi ho¹t ®éng kiÓm to¸n b¸o
c¸o tµi chÝnh vµ b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n cña c¸c cuéc kiÓm to¸n
do KTNN thùc hiÖn.
4. KÕt cÊu cña ®Ò tµi
§Ó ®¹t ®−îc môc tiªu ®Ò ra, kÕt cÊu vµ néi dung cña ®Ò tµi ngoµi phÇn
më ®Çu vµ kÕt luËn, gåm 3 ch−¬ng:
Ch−¬ng 1: C¬ së lý luËn vÒ qui tr×nh lËp, xÐt duyÖt vµ th«ng qua B¸o
c¸o kiÓm to¸n vµ Quy tr×nh lËp B¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng
n¨m cña KiÓm to¸n Nhµ n−íc
Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng cña viÖc lËp, xÐt duyÖt vµ th«ng qua B¸o c¸o
kiÓm to¸n vµ Quy tr×nh lËp B¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m
cña KiÓm to¸n Nhµ n−íc
Ch−¬ng 3: Hoµn thiÖn Quy tr×nh lËp, xÐt duyÖt vµ th«ng qua B¸o c¸o
kiÓm to¸n vµ Quy tr×nh lËp B¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m
cña KiÓm to¸n Nhµ n−íc
3
Ch−¬ng 1
C¬ së lý luËn vÒ qui tr×nh lËp, xÐt duyÖt,
ph¸t hµnh b¸o c¸o kiÓm to¸n vµ b¸o c¸o tæng hîp
kÕt qu¶ kiÓm to¸n hµng n¨m cña KiÓm to¸n Nhµ n−íc
1.1. Yªu cÇu, vai trß t¸c dông, h×nh thøc,néi dung cña b¸o c¸o kiÓm to¸n
vµ b¸o c¸o tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm to¸n
1.1.1. Kh¸i niÖm, yªu cÇu, t¸c dông, h×nh thøc vµ néi dung cña b¸o c¸o
kiÓm to¸n
1.1.1.1) Kh¸i niÖm vÒ b¸o c¸o kiÓm to¸n
KiÓm to¸n cã lÞch sö ph¸t triÓn hµng ngµn n¨m, cã nguån gèc vµ g¾n
liÒn víi nÒn v¨n minh Ai CËp vµ La M· cæ ®¹i. Ngµy nay trªn thÕ giíi, ®· ph¸t
triÓn thµnh nhiÒu lo¹i h×nh kiÓm to¸n kh¸c nhau nh−: KiÓm to¸n b¸o c¸o tµi
chÝnh, kiÓm to¸n tu©n thñ vµ kiÓm to¸n ho¹t ®éng, kiÓm to¸n m«i tr−êng,
kiÓm to¸n c«ng nghÖ th«ng tin, kiÓm to¸n tr¸ch nhiÖm qu¶n lý... Tuy vËy, cã
thÓ ®−a ra mét ®Þnh nghÜa chung nhÊt vÒ kiÓm to¸n nh− sau: “KiÓm to¸n lµ
qu¸ tr×nh c¸c chuyªn gia kiÓm to¸n ®éc lËp vµ cã thÈm quyÒn, cã kü n¨ng
nghiÖp vô thu thËp vµ ®¸nh gi¸ c¸c b»ng chøng vÒ c¸c th«ng tin cã thÓ ®Þnh
l−îng ®−îc cña mét ®¬n vÞ nh»m môc ®Ých x¸c nhËn vµ b¸o c¸o vÒ møc ®é
phï hîp gi÷a c¸c th«ng tin nµy víi c¸c chuÈn mùc ®· ®−îc x©y dùng” (1)
KiÓm to¸n Nhµ n−íc (KTNN) víi t− c¸ch lµ mét c¬ quan quyÒn lùc, lµ
c«ng cô kiÓm tra, kiÓm so¸t cña Nhµ n−íc mµ theo INTOSAI x¸c ®Þnh cã chøc
n¨ng chung nh− sau: “KiÓm to¸n Nhµ n−íc lµ mét c¬ quan kiÓm tra tµi chÝnh
c«ng, thùc hiÖn viÖc kiÓm tra b¸o c¸o tµi chÝnh, b¸o c¸o quyÕt to¸n còng nh−
tÝnh kinh tÕ vµ sù nghiªm tóc trong qu¶n lý kinh tÕ vµ ng©n s¸ch, vµ th«ng qua
viÖc kiÓm tra ®ã ®Ó nhanh chãng ph¸t hiÖn ra nh÷ng thiÕu sãt, vi ph¹m c¸c
nguyªn t¾c, c¸c chuÈn mùc vµ tÝnh kinh tÕ, tÝnh hîp lý vµ tÝnh tiÕt kiÖm cña
4