Hội chứng liệt nửa người
(Kỳ 4)
2.1.3. Nguyên nhân:
Hạ liệt mềm có thể có nhiều nguyên nhân gây nên nhưng thường gặp các
nguyên nhân sau:
+ Chấn thương, vết thương gây cắt ngang tủy sống.
+ Chấn động tủy, choáng tủy sau chấn thương: tiên lựơng tốt, có thể tự
phục hồi sau 2-3 tuần.
+ Chảy máu tủy: thường khởi phát đột ngột, có rối loạn phân ly cảm giác
kiểu rỗng tủy, chọc sống thắt lưng thấy dịch não tủy có máu.
+ Viêm tủy ngang cấp: liệt vận động và rối loạn cảm giác, rối loạn thực vật,
dinh dưỡng, cơ vòng rất nặng nề.
+ Viêm tủy thị thần kinh: tổn thương dây thần kinh thị giác kết hợp với
triệu chứng viêm tủy.
+ Viêm tủy xám hay viêm sừng trước tủy sống, bệnh bại liệt (bệnh Heine-
Medine).
+ Hạ liệt gia đình kiểu Werdnig-Hoffmann: bệnh giống bại liệt nhưng tiến
triển mạn tính, khởi phát ở tuổi trẻ em, liệt bắt đầu ở gốc chi kèm theo teo cơ rất
nặng, mất phản xạ gân xương.
2.2. Hạ liệt cứng:
2.2.1. Đặc điểm:
+ Hạ liệt cứng có thể nguyên phát nhưng cũng có thứ phát (đi sau liệt
mềm).
+ Từ liệt mềm chuyển sang liệt cứng là tiên lượng tốt, tủy có hồi phục.
+ Từ liệt cứng chuyển sang liệt mềm là tiên lượng xấu, tủy bị hủy hoại.
2.2.2. Lâm sàng:
+ Vận động: sức cơ giảm, ngọn chi nặng hơn gốc chi.
+ Trương lực cơ tăng kiểu co cứng tháp.
+ Phản xạ gân xương tăng, lan toả, có thể có rung giật bàn chân và rung
giật bánh chè.
+ Có thể có phản xạ tự động tủy: 3 co hay 3 duỗi.
+ Có phản xạ bệnh lý bó tháp 1 bên hay cả 2 bên.
+ Rối loạn cảm giác nông và sâu theo kiểu đường dẫn truyền.
+ Rối loạn cơ vòng: bí đại tiểu tiện.
+ Teo cơ muộn do không vận động.
+ Không có phản ứng thoái hoá điện.
2.2.3. Nguyên nhân:
Hạ liệt cứng có thể do nhiều nguyên nhân gây nên nhưng thường gặp
những nguyên nhân sau:
+ Các nguyên nhân gây liệt mềm nhưng ở giai đoạn muộn.
+ Những trường hợp liệt cứng ngay từ đầu thường là do chèn ép tủy.
+ Liệt tủy do giang mai cũng là một dạng chèn ép tủy.
+ Xơ não tủy rải rác cũng có khi có biểu hiện hạ liệt cứng kèm theo rối loạn
thị lực, hội chứng tiền đình - tiểu não. Bệnh tiến triển thành đợt, mức độ lâm sàng
nặng dần sau các đợt.
+ Rỗng tủy: có thể có hạ liệt cứng không hoàn toàn bên cạnh rối loạn cảm
giác kiểu phân ly (mất cảm giác đau và nhiệt độ, còn cảm giác sâu), rối loạn dinh
dưỡng da, cơ xương, khớp.
+ Xơ cột bên teo cơ: các triệu chứng nổi bật là teo cơ và hội chứng tháp.
Bệnh tiển triển tăng nặng dần, bệnh nhân tử vong do bệnh tiến triển gây tổn
thương và liệt hành tủy.
3. Điều trị.
+ Điều trị nguyên nhân, điều trị bệnh gốc là liệu pháp cơ bản. Tuy nhiên
các bệnh thoái hoá di truyền không có phương pháp điều trị đặc hiệu mà điều trị
triệu chứng là chính.
+ Điều trị triệu chứng:
- Liệt mềm có thể cho các thuốc làm tăng trương lực cơ, châm cứu, thủy
châm, tập vận động...
- Liệt cứng cần được xoa bóp, bấm huyệt, và tập vận động thích hợp.