2
Đ
ĐẠ
ẠI
I
H
HỌ
ỌC
C
Đ
ĐÀ
À
N
NẴ
ẴN
NG
G
T
TR
RƯ
ƯỜ
ỜN
NG
G
Đ
ĐẠ
ẠI
I
H
HỌ
ỌC
C
S
SƯ
Ư
P
PH
HẠ
ẠM
M
K
KH
HO
OA
A
T
TO
OÁ
ÁN
N
--------
Đề tài: Kế toán tập hợp chi phí sản xuất
và tính giá thành sản phẩm tại Công ty
Pin Hà Nội
Đà Nẵng, 06/2008
3
Lêi më ®Çu
Sản xuất ra của cải vật chất là điều kiện để loài người tồn tại và phát triển. Cùng
với x• hội, các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp ngày càng mở rộng
và phát triển không ngừng. Để quản lý một cách có hiệu quả đối với hoạt động sản xuất
kinh doanh không phân biệt doanh nghiệp đó thuộc loại hình, thành phần kinh tế hay
hình thức sở hữu nào đều phải sử dụng đồng thời hàng loạt các công cụ quản lý khác
nhau, trong đó kế toán được coi như một công cụ hữu hiệu.
Ngày nay, trong điều kiện nền kinh tế thị trường có sự quản lý vĩ mô của Nhà
nước, các doanh nghiệp có môi trường sản xuất kinh doanh thuận lợi nhưng cũng vấp
phải rất nhiều khó khăn từ sự tác động của quy luật cạnh tranh trong cơ chế thị trường.
Để vượt qua sự chọn lọc, đào thải khắt khe của thị trường, tồn tại và phát triển được thì
các doanh nghiệp phải giải quyết tốt các vấn đề liên quan đến sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp. Trong đó, việc tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là
yêu cầu không thể thiếu được đối với tất cả các doanh nghiệp có tiến hành hoạt động
sản xuất kinh doanh, nó giúp cho doanh nghiệp biết được các nguyên nhân, nhân tố làm
biến động đến chi tiêu, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Nói cách khác, nó tạo
điều kiện cho doanh nghiệp có những biện pháp phấn đấu tiết kiệm chi phí, hạ thấp giá
thành, nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó giúp cho nhà quản lý nắm được các thông
tin cần thiết cho việc ra các quyết định quản lý tối ưu. Đây cũng chính là một trong
những điều kiện để cho sản phẩm của doanh nghiệp được thị trường chấp nhận, cạnh
tranh được với các sản phẩm của các doanh nghiệp khác trong và ngoài nước.
Như vậy, thực hiện sản xuất kinh doanh trong cơ chế thị trường, công tác kế toán
là một trong những công cụ quan trọng trong quản lý kinh tế ở các doanh nghiệp.
Trong công tác kế toán ở doanh nghiệp có nhiều khâu, nhiều phần hành nhưng giữa
chúng có mối quan hệ hữu cơ gắn bó tạo thành một hệ thống có hiệu quả cao. Trong
đó, kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một bộ phận quan
trọng không thể thiếu được. Nó phản ánh tình hình thực hiện được các định mức chi
phí, dự toán chi phí và kế hoạch giá thành giúp cho các nhà quản lý phát hiện kịp thời
những khả năng tiềm tàng để đề xuất những biện pháp thích hợp cho doanh nghiệp
mình.
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, trong thời gian thực tập tại Công ty Pin Hà
Nội được đối diện với thực trạng quản lý kinh tế, kết hợp với những nhận thức của bản
thân về tầm quan trọng của công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành
sản phẩm, Em đ• mạnh dạn đi sâu vào tìm hiểu và lựa chọn đề tài : “Kế toán tập hợp
chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Pin Hà Nội” ...
Néi dung chuyªn ®Ò, ngoµi lêi më ®Çu vµ kÕt luËn gåm 3 thµnh phÇn chÝnh sau:
4
Ch¬ng I: Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong
doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp.
Ch¬ng II: Thùc tÕ c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n
phÈm ë C«ng ty Pin Hµ Néi.
Ch¬ng III: Mèt sè nhËn xÐt vµ ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m c¶i tiÕn vµ hoµn thiÖn c«ng t¸c
kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ë C«ng ty Pin Hµ Néi.
§Ó hoµn thµnh chuyªn ®Ò nµy Em ®· nhËn ®îc sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña c¸c c¸n bé
phßng kÕ to¸n C«ng ty vµ híng dÉn cña C« gi¸o:
nhng do thêi gian thùc tËp vµ lîng kiÕn thøc tÝch luü cã h¹n, trong qu¸ tr×nh tiÕp cËn
nh÷ng vÊn ®Ò míi mÆc dï rÊt cè g¾ng song cuèn b¸o c¸o chuyªn ®Ò cña Em khã tr¸nh
khái nh÷ng thiÕu sãt vµ h¹n chÕ. V× vËy, Em rÊt mong ®îc sù gãp ý, gióp ®ì cña thÇy
c« vµ c¸c c« chó trong phßng kÕ to¸n C«ng ty vÒ cuèn b¸o c¸o chuyªn ®Ò nµy ®Ó Em cã
®iÒu kiÖn bæ sung, n©ng cao kiÕn thøc cña m×nh vµ ®Ó phôc vô tèt cho qu¸ tr×nh häc tËp
vµ c«ng t¸c thùc tÕ sau nµy.
5
Ch¬ng I:
Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n tËp h¬p chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh
gi¸ thµnh s¶n phÈm trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt.
I) B¶n chÊt, néi dung kinh tÕ cña chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm trong
doanh nghiÖp:
1. Chi phÝ s¶n xuÊt:
a. B¶n chÊt cña chi phÝ s¶n xuÊt:
Ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh tån t¹i díi bÊt cø h×nh thøc nµo còng lµ qu¸ tr×nh
tiªu hao c¸c yÕu tè: tliÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ møc lao ®éng. §ã chÝnh lµ
c¸c yÕu tè ®Çu vµo cña ho¹t ®«ng kinh doanh.
BiÓu hiÖn cña viÖc sö dông c¸c yÕu tè ®Çu vµo lµ c¸c kho¶n chi phÝ mµ nhµ s¶n xuÊt
ph¶i bá ra nh: chi phÝ nguyªn vËt liÖu cho viÖc sö dông nguyªn vËt liÖu, chi phÝ tiÒn
l¬ng cho viÖc sö dông nh©n c«ng, chi phÝ khÊu hao cho viÖc sö dông m¸y mãc thiÕt
bÞ฀
b. Kh¸i niÖm chi phÝ s¶n xuÊt:
Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé c¸c hao phÝ vÒ lao
®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp ®· bá ra cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng
s¶n xuÊt kinh doanh trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh( th¸ng, quý, n¨m). Nh vËy chi phÝ s¶n
xuÊt gåm 2 bé phËn:
Chi phÝ vÒ lao ®éng sèng: Lµ nh÷ng chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc sö dông yÕu tè møc
lao ®éng nh : chi phÝ vÒ tiÒn l¬ng, c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng( BHXH, BHYT, KPC§)
Chi phÝ vÒ lao ®éng vËt ho¸: Lµ c¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc sö dông t liÖu
lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng nh chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, chi phÝ nguyªn vËt
liÖu.
NÒn s¶n xuÊt x· héi cña bÊt kú ph¬ng thøc s¶n xuÊt nµo còng g¾n liÒn víi sù vËn
®éng vµ tiªu hao c¸c yÕu tè c¬ b¶n t¹o nªn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Hay qu¸ tr×nh s¶n xuÊt
hµng ho¸ lµ qu¸ tr×nh kÕt hîp cña 3 yÕu tè: T liÖu s¶n xuÊt, ®èi tîng lao ®éng vµ søc
lao ®éng. §ång thêi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸ còng lµ qu¸ tr×nh tiªu hao cña chÝnh
b¶n th©n c¸c yÕu tè trªn. Nh vËy, ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt hµng ho¸, ngêi s¶n xuÊt ph¶i
bá chÝ phÝ vÒ thï lao lao ®éng, t liÖu lao ®éng, vµ ®èi tîng lao ®éng. Sù h×nh thµnh
nªn chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó t¹o nªn gi¸ trÞ s¶n xuÊt lµ tÊt yÕu kh¸ch quan, kh«ng phô thuoc
vµo ý chÝ chñ quan cña ngêi s¶n xuÊt
Trong bÊt kú mét doanh nghiÖp nµo còng cÇn ph©n biÖt chi phÝ vµ chi tiªu. V× chi
phÝ s¶n xuÊt kinh doanh trong thêi kú kh«ng trïng víi chØ tiªu ®Çu t kú ®ã. Cã nh÷ng
kho¶n ®· chi tiªu trong kú nhng kh«ng ®îc tÝnh lµ chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh kú ®ã
(chi mua nguyªn vËt liÖu vÒ nhËp kho nhng cha sö dông) hoÆc cã nh÷ng kho¶n cha
chi tiªu trong kú nhng l¹i ®îc tÝn lµ chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh kú ®ã( chi phÝ trÝch
tríc)
§Çu vµo nguyªn vËt
liÖu, nh©n c«ng,
m¸y mãc thiÕt bÞ.
S¶n
xuÊt
§a ra s¶n
phÈm
6
Chi phÝ lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt
ho¸ cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. Nh vËy, chØ ®îc tÝnh lµ chi
phÝ cña kú h¹ch to¸n nh÷ng hao phÝ vÒ tµi s¶n vµ lao cã liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n
phÈm s¶n xuÊt ra trong kú chø kh«ng ph¶i mäi kho¶n chi ra trong kú h¹ch to¸n.
Chi tiªu lµ sù gi¶m ®i ®¬n thuÇn c¸c lo¹i vËt t, tµi s¶n, tiÒn vèn cña doanh nghiÖp
bÊt kÓ nã ®îc dïng vµo môc ®Ých g×. Tæng sè chØ tiªu trong kú cña doanh nghiÖp bao
gåm chi tiªu cho qu¸ tr×nh cung cÊp( chi mua s¾m vËt t, hµng ho¸฀) chi tiªu cho qu¸
tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh( cho cho s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, c«ng t¸c qu¶n lý฀) vµ
chi tiªu cho qu¸ tr×nh tiªu thô ( chi vËn chuyÓn, bèc dì, qu¶ng c¸o฀)
Chi phÝ vµ chi tiªu lµ hai kh¸i niÖm kh¸c nhau nhng cã quan hÖ mËt thiÕt víi nhau.
Chi tiªu lµ c¬ së ph¸t sinh cña chi phÝ, kh«ng cã chi tiªu th× kh«ng cã chi phÝ. Tæng sè
chi phÝ trong kú cña doanh nghiÖp bao gåm toµn bé gi¸ trÞ tµi s¶n hao phÝ hoÆc tiªu
dïng hÕt cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh tÝnh vµo kú nµy.
Cã thÓ nãi r»ng chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao
phÝ mµ doanh nghiÖp ph¶i tiªu dïng trong mét kú ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ
tiªu thô s¶n phÈm. Thùc chÊt chi phÝ s¶n xuÊt lµ sù dÞch chuyÓn v«n - chuyÓn gi¸ trÞ cña
c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vµo c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸( s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô฀)
c. Ph©n lo¹i chi phÝ:
Chi phÝ s¶n xuÊt trong doanh nghiÖp bao gåm rÊt nhiÒu lo¹i, nhiÒu kho¶n kh¸c nhau
c¶ vÒ néi dung kinh tÕ, tÝnh chÊt, c«ng dông, vai trß, vÞ trÝ฀ trong qu¸ tr×nh kinh doanh.
h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng loai sÏ n©ng cao tÝnh chi tiÕt cña th«ng tin h¹ch
to¸n, phôc vô ®¾c lùc cho c«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸ vµ qu¶n lý nãi chung ®ång thêi cã c¬
së tin cËy cho viÖc phÊn ®Êu gi¶m chi phÝ, n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ cña chi phÝ.
§Ó thuËn lîi cho c«ng t¸c qu¶n lý vµ h¹ch to¸n th× cÇn thiÕt ph¶i tiÕn hanh ph©n lo¹i
chi phÝ s¶n xuÊt. XuÊt ph¸t tõ c¸c môc ®Ých vµ yªu cÇu kh¸c nhau cña qu¶n lý, chi phÝ
s¶n xuÊt còng ®îc ph©n lo¹i theo nh÷ng tiªu thøc kh¸c nhau. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt
kinh doanh lµ viÖc s¾p xÕp chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh vµo tõng lo¹i, tõng nhãm kh¸c
nhau theo nh÷ng ®Æc trng nhÊt ®Þnh. Trªn thùc tÕ cã rÊt nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i chi phÝ
khac nhau vµ mçi c¸ch ph©n lo¹i ®Òu ¸p øng Ýt nhiÒu cho môc ®Ých qu¶n lý, h¹ch to¸n,
kiÓm tra, kiÓm so¸t chi phÝ ph¸t sinh ë c¸c gãc ®é khac nhau. Sau ®©y lµ mét sè c¸ch
ph©n lo¹i chñ yÕu:
Ph©n lo¹i theo yÕu tè chi phÝ:
Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, ®Ó phôc vô cho viÖc tËp hîp qu¶n lý chi phÝ theo néi dung
kinh tÕ ban ®Çu thèng nhÊt cña nã mµ kh«ng xÐt ®ªns c«ng dông cô thÓ, ®Þa ®iÓm ph¸t
sinh cña chi phÝ, chi phÝ s¶n xuÊt ®îc ph©n theo yÕu tè vµ theo quy ®Þnh hiÖn hµnh th×
toµn bé chi phÝ ®îc chia lµm 7 yÕu tè sau:
YÕu tè nguyªn liÖu, vËt liÖu: Bao gåm toµn bé gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu chÝnh, vËt
liÖu phô, phô tïng thay thÕ, c«ng cô, dông cô mµ doanh nghiÖp ®· sö dông cho c¸c ho¹t
®éng s¶n xuÊt vµ qu¶n lý s¶n xuÊt trong kú( lo¹i trõ sè dïng kh«ng hªts nhËp l¹i kho vµ
phÕ liÖu thu håi).
YÕu tè nhiªn liÖu, ®éng lùc sö dông vµo quÊ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh trong kú(
lo¹i trõ sè dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i kho vµ phÕ liÖu thu håi).
YÕu tè tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp l¬ng: Gåm tæng sè tiÒn l¬ng vµ phô
cÊp mang tÝnh chÊt l¬ng ph¶i tr¶ cho toµn bé c«ng nh©n viªn chøc.