BỘ Y TẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC DƢỢC HÀ NỘI
LẠI QUANG PHƢƠNG
KHẢO SÁT TÌNH HÌNH BÁO CÁO ADR
TRÊN BỆNH NHI TRONG CƠ SỞ DỮ LIỆU
QUỐC GIA VÀ TÌM HIỂU NHẬN THỨC,
THÁI ĐỘ CỦA CÁN BỘ Y TẾ ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG CẢNH GIÁC DƢỢC TẠI
MỘT BỆNH VIỆN CHUYÊN KHOA NHI
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP DƢỢC SĨ
Hà Nội – 2014
BỘ Y TẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC DƢỢC HÀ NỘI
LẠI QUANG PHƢƠNG
KHẢO SÁT TÌNH HÌNH BÁO CÁO ADR
TRÊN BỆNH NHI TRONG CƠ SỞ DỮ LIỆU
QUỐC GIA VÀ TÌM HIỂU NHẬN THỨC,
THÁI ĐỘ CỦA CÁN BỘ Y TẾ ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG CẢNH GIÁC DƢỢC TẠI
MỘT BỆNH VIỆN CHUYÊN KHOA NHI
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP DƢỢC SĨ
Ngƣời hƣớng dẫn:
1. TS. Nguyễn Hoàng Anh
2. DS. Vũ Hồng Ngọc
Nơi thực hiện:
1. Trung tâm Quốc gia về Thông tin thuốc
và Theo dõi phản ứng có hại của thuốc
2. Bệnh viện Nhi Trung ương
Hà Nội – 2014
LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới TS. Nguyễn Hoàng Anh,
giảng viện bộ môn Dược lực, Phó giám đốc Trung tâm Quốc gia về Thông tin thuốc
và Theo dõi phản ứng có hại của thuốc – Người thầy luôn tận tâm hướng dẫn và dìu
dắt tôi qua từng bước đi quan trọng trong quá trình thực hiện khóa luận.
Tôi xin cảm ơn TS. Nguyễn Hồng Hà, Trưởng khoa Dược và DS. Vũ Hồng
Ngọc, cán bộ khoa Dược Bệnh viện Nhi Trung Ương đã góp ý, cung cấp tài liệu để
tôi hoàn thành khóa luận này. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới Ban Giám đốc, các
khoa phòng chức năng, các bác sĩ lâm sàng Bệnh viện Nhi Trung Ương đã tạo điều
kiện triển khai và tích cực tham gia khảo sát về nhận thức và thái độ của cán bộ y tế
đối với hoạt động Cảnh giác Dược, một trong hai mục tiêu quan trọng của khóa luận
này.
Tôi xin cảm ơn DS. Trần Thúy Ngần – Chuyên viên Trung tâm Quốc gia về
Thông tin thuốc và Theo dõi phản ứng có hại của thuốc. Chị đã luôn quan tâm,
hướng dẫn và động viên tôi từ những bước đi đầu tiên để thực hiện khóa luận này.
Tôi xin cảm ơn toàn thể thầy cô trường Đại học Dược Hà Nội đã truyền đạt
những kiến thức và kỹ năng nghiên cứu khoa học quý báu cho tôi. Cảm ơn các anh,
chị ở Trung tâm Quốc Gia về Thông tin thuốc và Theo dõi phản ứng có hại của
thuốc đã luôn nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện khóa luận.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè. Những người đã
luôn bên cạnh tôi trong suốt quá trình học tập cũng như thực hiện khóa luận này.
Hà Nội, ngày 10 tháng 05 năm 2014
Sinh Viên
Lại Quang Phƣơng
MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ ............................................................................................................ 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN ..................................................................................... 2
1.1. Trẻ em và những thay đổi về dƣợc động học và dƣợc lực học của thuốc ... 2
1.1.1. Thay đổi dược động học của thuốc trên trẻ em ......................................... 2
1.1.2. Thay đổi dược lực học của thuốc trên trẻ em ............................................ 5
1.2. Những tồn tại trong việc sử dụng thuốc trên trẻ em ..................................... 5
1.2.1. Tình trạng thiếu dữ liệu về an toàn thuốc và sử dụng thuốc ngoài chỉ định
trên trẻ em ............................................................................................................. 6
1.2.2. Thiếu dạng thuốc sử dụng cho trẻ em ........................................................ 6
1.2.3. ADR ghi nhận trên trẻ em trong lịch sử Y khoa và từ các nghiên cứu ..... 7
1.3. Các phƣơng pháp giám sát ADR .................................................................... 8
1.3.1. Phương pháp giám sát tích cực: ................................................................. 8
1.3.2. Phương pháp giám sát thụ động ................................................................ 9
1.4. Giám sát ADR trên trẻ em ............................................................................. 10
1.5. Vấn đề báo cáo thiếu (underreporting) trong hoạt động báo cáo ADR và
vai trò của nhận thức và thái độ của cán bộ y tế ................................................ 11
1.5.1. Vấn đề báo cáo thiếu (underreporting) trong hoạt động báo cáo ADR ... 11
1.5.2. Vai trò nhận thức và thái độ của cán bộ y tế trong hoạt động báo cáo
ADR ................................................................................................................. 12
1.6. Giới thiệu về hoạt động báo cáo ADR tại Bệnh viện Nhi Trung Ƣơng ..... 13
CHƢƠNG 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................... 15
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu ..................................................................................... 15
2.1.1. Khảo sát tình hình báo cáo ADR trên bệnh nhi trong Cơ sở dữ liệu Quốc
gia giai đoạn 2010 – 2012................................................................................... 15
2.1.2. Tìm hiểu nhận thức, thái độ của cán bộ y tế đối với hoạt động Cảnh giác
Dược ở Bệnh viện Nhi Trung Ương ................................................................... 15
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................................... 15
2.2.1. Khảo sát tình hình báo cáo ADR trên bệnh nhi trong Cơ sở dữ liệu Quốc
gia giai đoạn 2010 – 2012................................................................................... 15
2.2.2. Tìm hiểu nhận thức, thái độ của cán bộ y tế đối với hoạt động Cảnh giác
Dược ở Bệnh viện Nhi Trung Ương ................................................................... 19
2.3. Xử lý số liệu ..................................................................................................... 20
CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ ......................................................................................... 21
3.1. Tình hình báo cáo ADR trên bệnh nhi trong Cơ sở dữ liệu Quốc gia giai
đoạn 2010 – 2012 ................................................................................................... 21
3.1.1. Số lượng báo cáo ADR nhi và tỷ lệ báo cáo ADR nhi nghiêm trọng. .... 21
3.1.2. Phân loại báo cáo ADR theo đặc điểm bệnh nhân nhi ............................ 22
3.1.3. Phân loại thuốc gây ADR theo nhóm thuốc ............................................ 23
3.1.4. Thuốc nghi ngờ gây ADR được báo cáo nhiều nhất ............................... 24
3.1.5. Phân loại ADR theo tổ chức cơ thể bị ảnh hưởng (SOC) ........................ 25
3.1.6. Các cặp thuốc nghi ngờ – ADR được báo cáo nhiều nhất ...................... 26
3.1.7. Phân loại báo cáo ADR theo đối tượng báo cáo ...................................... 29
3.1.8. Phân loại báo cáo ADR theo nơi báo cáo ................................................ 29
3.2. Tìm hiểu nhận thức, thái độ của cán bộ y tế đối với hoạt động Cảnh giác
Dƣợc tại Bệnh viện Nhi Trung Ƣơng .................................................................. 31
3.2.1. Nhận thức của cán bộ y tế về ADR và tầm quan trọng của việc báo cáo
ADR ................................................................................................................. 32
3.2.2. Nhận thức của cán bộ y tế về cách thực hiện báo cáo ADR .................... 35
3.2.3. Thực trạng công tác báo cáo ADR tại bệnh viện ..................................... 38
3.2.4. Các biện pháp được cán bộ y tế đề xuất để cải thiện hoạt động báo cáo
ADR ................................................................................................................. 40