Đồ án tốt nghiệp GVHD : TS. NGUYỄN TRUNG VIỆT
SVTH : TRƯƠNG THỊ KIM PHƯỢNG – MSSV 03DHMT149 1
Luận văn
Khảo sát hiện trạng phòng thí nghiệm tại một số
trường đại học tại thành phố Hồ Chí Minh – trường
Đại học Kỹ Thuật Công Nghệ Tp. Hồ Chí Minh
Đồ án tốt nghiệp GVHD : TS. NGUYỄN TRUNG VIỆT
SVTH : TRƯƠNG THỊ KIM PHƯỢNG – MSSV 03DHMT149 2
Đặt vấn đề
Trong những năm gần đây, tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa tại thành phố Hồ
Chí Minh gia tăng mạnh mẽ. Đặc biệt, cùng với sự kiện Việt Nam gia nhập tổ chức
thương mại thế giới WTO vào ngày 21/10/2006 đã và đang làm cho xu thế phát triển
của thành phố ngày càng gia tăng. Trước những thuận lợi và thành quả từ việc hội
nhập nền kinh tế thế giới mang lại thì thành phố cũng đang phải đối mặt với nhiều áp
lực đối với môi trường.
Bên cạnh các khó khăn, tồn tại liên quan đến chất lượng môi trường nước, không
khí, thì vấn đề chất thải rắn tại thành phố Hồ Chí Minh trong thời điểm hiện nay thật
sự là một thách thức lớn . Trong đó, vấn nạn về chất thải nguy hại là mối đe dọa đối
với môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Theo thống kê cuối năm 2006, dân số thành phố xấp xỉ 6.424.519 triệu người,
tốc độ phát triển kinh tế tăng từ 9 – 11 % năm, đi đôi với sự phát triển kinh tế là sự
phát triển của công nghiệp, cơ sở hạ tầng và giáo dục... Theo thống kê từ Sở Tài
Nguyên và Môi Trường thành phố, Tp.HCM có 12 khu công nghiệp, 2 khu chế xuất,
1 khu công nghệ cao, khoảng 700 xí nghiệp công nghiệp có qui mô lớn, khoảng
12.000 cơ sở sản xuất vừa và nhỏ, tiểu thu công nghiệp…. Theo ước tính sơ bộ,
lượng chất thải rắn công nghiệp-nguy hại của thành phố khoảng 1.500 - 1.800
tấn/ngày. Hàng ngày, Tp.Hồ Chí Minh đang phải đối diện với việc giải quyết một
khối lượng lớn chất thải công nghiệp – nguy hại, trong đó chất thải nguy hại là một
phần gây tác hại lớn đến môi trường. Bên cạnh nguồn chất thải nguy hại công nghiệp
đang được gấp rút kiểm soát thì một lượng chất thải nguy hại từ các nguồn khác
trong đô thị vẫn chưa được quan tâm hay kiểm soát nhất là chất thải từ dân cư và
một lượng chất thải từ các phòng thí nghiệm hiện nay chưa được quan tâm đến.
Cùng với sự phát triển về kinh tế, xã hội, thì sự phát triển giáo dục cũng đang là
một tiêu chí chung của thành phố. Bên cạnh các hoạt động giáo dục thì công tác
nghiên cứu khoa học và giảng dạy tại các phòng thí nghiệm đã và đang sử dụng một
lượng hóa chất và thải vào môi trường mà chưa có sự kiểm soát gây nên mối nguy
hiểm đe dọa đến sức khỏe và môi trường. Nhìn về khía cạnh môi trường, những tác
hại mà chất thải nguy hại gây ra đối với môi trường là một trong những điều đáng
quan tâm trước tình hình môi trường thành phố hiện nay. Nhưng nếu xét về khía
Đồ án tốt nghiệp GVHD : TS. NGUYỄN TRUNG VIỆT
SVTH : TRƯƠNG THỊ KIM PHƯỢNG – MSSV 03DHMT149 3
cạnh sức khỏe cộng đồng thì chất thải nguy hại thật sự là một điều thúc đẩy chúng ta
quan tâm hơn.
Trên toàn thành phố hiện nay có gần 400 phòng thí nghiệm thuộc các lĩnh vực
khác nhau về vật lý, hóa học, sinh học ,…. Nếu chỉ xét đến các phòng thí nghiệm hóa
học và sinh học thuộc các trường đại học trong thành phố hiện nay thì con số khoảng
hơn 100 phòng thí nghiệm trên tổng số hơn 200 phòng thí nghiệm đó là chưa kể đến
các phòng thí nghiệm thuộc các trung tâm nghiên cứu khoa học. Với nhu cầu giảng
dạy và nghiên cứu học tập, hằng ngày, các phòng thí nghiệm sử dụng và thải ra một
lượng hóa chất nếu không nói là nhiều thì cũng ảnh hưởng đến sức khỏe sinh viên và
cán bộ giảng dạy nghiên cứu.
Qua thực tế đó, việc xây dựng một chương trình quản lý chất thải nguy hại
phòng thí nghiệm trong khuôn viên trường đại học là một việc rất cần thiết hiện nay.
Chương trình không những góp phần giảm thiểu chất thải nguy hại phát sinh và thải
vào môi trường hơn nữa sẽ góp phần hỗ trợ công tác quản lý chất thải nguy hại
không những ngay tại khuôn viên trường đại học riêng và hỗ trợ công tác quản lý
chung của thành phố hiện nay.
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, tại các phòng thí nghiệm hóa học trong khuôn viên các trường đại
học tại thành phố Hồ Chí Minh các nhân viên và sinh viên hằng ngày tiếp xúc và làm
việc với hóa chất. Bên cạnh việc tiếp xúc đến các hóa chất thì những nhân viên và
sinh viên trên còn phải đối diện với các mối nguy hại khác mà chưa được quan tâm
đến, đặc biệt là chất thải nguy hại phòng thí nghiệm.
Hầu hết trong các trường đại học hiện nay, các phòng thí nghiệm thải ra một
lượng hóa chất độc hại, các tác nhân sinh học nguy hại tiềm tàng từ quá trình thực
nghiệm và nghiên cứu trong các loại hình phòng thí nghiệm như sinh học, hóa
học…Có rất nhiều loại hóa chất được sử dụng trong các phòng thí nghiệm hiện nay
và việc thải bỏ không an toàn là một vấn đề cần được quan tâm. Trong số hàng loạt
các loại chất thải được thải ra thì hầu như chưa được phân loại và thu gom xử lý mà
trực tiếp thải vào môi trường.
Nếu chỉ xét đến vấn đề nước thải từ các phòng thí nghiệm hiện nay thì hầu
như chưa được xử lý mà trực tiếp thải bỏ vào hệ thống cống. Ngoài ra lượng chất thải
Đồ án tốt nghiệp GVHD : TS. NGUYỄN TRUNG VIỆT
SVTH : TRƯƠNG THỊ KIM PHƯỢNG – MSSV 03DHMT149 4
chứa trong nước thải thì một lượng đáng kể chất thải rắn nguy hại vẫn còn chưa được
thu gom riêng mà được thu gom chung vào rác sinh hoạt trong khuôn viên trường.
Tuy nhiên, theo thực tế cho thấy một số trường tuy có phân loại nhưng chất thải sau
khi ra khỏi phòng thí nghiệm vẫn chưa được xử lý.
Để giải quyết các bất cập trên cần thiết xây dựng nên chương trình quản lý
chất thải nguy hại nói chung và vấn đề về an toàn cho sức khoẻ cộng đồng nói riêng
trong việc xử lý và quản lý các chất độc hại tại các phòng thí nghiệm trong khuôn
viên đại học và cũng nhằm mục tiêu chung của thành phố hiện nay là phát triển đi
đôi với bảo vệ môi trường.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Đánh giá hiện trạng phát sinh chất thải nguy hại phòng thí nghiệm.
- Từ quá trình khảo sát, xây dựng nên chương trình quản lý chất thải nguy hại
phòng thí nghiệm trong khuôn viên trường đại học hỗ trợ công tác quản lý chất thải
nguy hại.
3. Nội dung nghiên cứu
- Tìm hiểu về chất thải nguy hại và những tác hại mà chất thải nguy hại gây ra đối
với sức khỏe cộng đồng và môi trường.
- Tìm hiểu về hiện trạng phát sinh chất thải của thành phố Hồ Chí Minh.
- Khảo sát hiện trạng phòng thí nghiệm tại một số trường đại học tại thành phố Hồ
Chí Minh – trường Đại học Kỹ Thuật Công Nghệ Tp. Hồ Chí Minh.
- Xây dựng chương trình quản lý chất thải nguy hại phòng thí nghiệm trong khuôn
viên trường đại học.
4. Đối tượng nghiên cứu
- Phòng thí nghiệm hóa học và sinh học trong khuôn viên trường đại học tại thành
phố Hồ Chí Minh, Đại học Kỹ Thuật Công Nghệ Tp. Hồ Chí Minh.
- Sinh viên và cán bộ quản lý phòng thí nghiệm trong khuôn viên trường đại học.
5. Phương pháp luận nghiên cứu
6.1. Phương pháp luận
Để có thể xây dựng nên chương trình quản lý chất thải nguy hại phát sinh
trong khuôn viên trường đại học tại thành phố Hồ Chí Minh – trường Đại học Kỹ
Thuật Công Nghệ Tp. Hồ Chí Minh thì điều cần thiết là phải nắm bắt và hiểu rõ tình
Đồ án tốt nghiệp GVHD : TS. NGUYỄN TRUNG VIỆT
SVTH : TRƯƠNG THỊ KIM PHƯỢNG – MSSV 03DHMT149 5
hình hoạt động của phòng thí nghiệm, quá trình phát sinh và thải bỏ chất thải để xác
định các nguồn phát sinh và loại chất thải hình thành trong suốt quá trình thực
nghiệm và nghiên cứu trong các phòng thí nghiệm.
Để thực hiện đề tài, cần áp dụng phương pháp phân tích và đánh giá các vấn
đề liên quan, trên cơ sở phân tích các vấn đề đưa ra hướng thực hiện chương trình
nhằm có thể áp dụng trong khuôn viên trường đại học.
6.2. Phương pháp cụ thể
- Tìm hiểu về chất thải nguy hại – chất thải nguy hại phòng thí nghiệm qua các tài
liệu, các sách đã được xuất bản cũng như tham khảo các tài liệu về phòng thí nghiệm
nước ngoài thông qua internet.
- Tham khảo các tài liệu về phòng thí nghiệm liên quan đến các phòng thí nghiệm
nói chung và phòng thí nghiệm trong khuôn viên trường Kỹ Thuật Công Nghệ nói
riêng.
- Khảo sát và thu thập kiến thức thực tế tại phòng thí nghiệm tại một số trường đại
học tại thành phố Hồ Chí Minh, phòng thí nghiệm trường đại học Kỹ Thuật Công
Nghệ.
- Tham vấn ý kiến của một số cán bộ quản lý phòng thí nghiệm.
- Chọn lọc hướng xây dựng chương trình thông qua quá trình khảo sát.
6.3. Sơ đồ nghiên cứu