TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI
KHOA KINH TẾ - LUẬT
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Đề tài:
QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG BÁN
HÀNG QUA CÁC SÀN GIAO DỊCH THƢƠNG MẠI
ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM
NGÀNH ĐÀO TẠO: KINH TẾ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ
Giáo viên hƣớng dẫn
Sinh viên thực tập
- Họ và tên: ThS. Lê Nhƣ Quỳnh
- Họ và tên: Lê Thị Lam
- Bộ môn: Quản lý kinh tế
- Lớp: K54F3
HÀ NỘI, 2021
i
TÓM LƢỢC
Thƣơng mại điện tử là một công cụ quan trọng trong công cuộc tái cơ cấu nền kinh
tế nƣớc ta nhằm chuyển từ một nền kinh tế thuần nông sang mô hình kinh tế thị trƣờng
bền vững gắn với phát triển nền kinh tế tri thức. Do đó, Nhà nƣớc cần phải phát triển
thƣơng mại điện tử để tránh tình trạng bị tụt hậu. Việc tìm kiếm các giải pháp nhằm khắc
phục các hạn chế trong quản lý nhà nƣớc về hoạt động kinh doanh thƣơng mại điện tử và
tạo ra một môi trƣờng thƣơng mại điện tử lành mạnh trong giai đoạn hiện nay là hết sức
cần thiết.
Trên thị trƣờng hiện nay, thƣơng mại điện tử ngày càng phổ biến đối với hoạt động
kinh doanh và đƣợc tiến hành kinh doanh trực tuyến trên nền công nghệ thông tin để từ đó
thực hiện giao dịch mua bán, trao đổi và thanh toán trực tuyến. Thực hiện quyền quản lý
thƣơng mại điện tử giúp tổ chức thực hiện môi trƣờng thƣơng mại công bằng hơn và dễ
dàng giải quyết mâu thuẫn trong tranh chấp.
Việc giao lƣu, mua bán, trao đổi các loại hàng hóa, dịch vụ của con ngƣời từ trƣớc
đến nay thƣờng phải gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với nhau. Ngày nay, với sự phát triển của
xã hội, của cuộc cách mạng công nghệ hóa mà việc trao đổi, mua bán, đến tìm hiểu tất cả
các thông tin của hàng hóa, dịch vụ rất dễ dàng bởi một cú “click chuột” thông qua các
website cung cấp dịch vụ thƣơng mại điện tử đƣợc tạo bởi những thƣơng nhân kinh doanh
hàng hóa, dịch vụ đó. Cập nhật với xu thế phát triển trong việc kinh doanh, giao lƣu, mua
bán, cung ứng hàng hóa, dịch vụ thì hiện nay các doanh nghiệp cũng đã và đang thiết lập
các website cung cấp dịch vụ thƣơng mại điện tử trong đó có Sàn giao dịch thƣơng mại
điện tử. Ở Việt Nam, có thể kể đến một số website cung cấp dịch vụ thƣơng mại điện tử
nổi tiếng đó là: Shoppe, Lazada, Sendo, Hotdeal, Adayroi, Tiki…..Hoạt động bán hàng
qua các sàn giao dịch TMĐT ngày càng phát triển. Vì vậy, việc quản lý Nhà nƣớc đối với
hoạt động bán hàng qua các sàn giao dịch thƣơng mại điện tử là hết sức cần thiết trong
bối cảnh hiện nay.
ii
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành khoá luận này, lời đầu tiên em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự
hƣớng dẫn tận tình, sự quan tâm, giúp đỡ của ThS. Lê Nhƣ Quỳnh, ngƣời đã trực tiếp
hƣớng dẫn, góp ý và cung cấp những kiến thức bổ ích để em hoàn thành khoá luận tốt
nghiệp của mình một cách tốt nhất.
Đồng thời, em xin chân thành cảm ơn Thầy, Cô trong khoa Kinh tế- Luật trƣờng
Đại học Thƣơng Mại đã tận tình truyền đạt kiến thức trong những năm em học tập. Vốn
kiến thức đó là nền tảng cho quá trình nghiên cứu khoá luận của em và còn là hành trang
quý báu để em có thể bƣớc vào cuộc sống một cách vững chắc và tự tin.
Em cũng xin trân trọng cảm ơn Bộ Công Thƣơng, Cục Xúc tiến Thƣơng Mại cũng
nhƣ các doanh nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình điều tra, thu
thập số liệu để thực hiện các nội dung của đề tài
Trong quá trình hoàn thành khóa luận, em đã cố gắng vận dụng kiến thức đƣợc học
một cách tốt nhất, tuy nhiên sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, do đó em rất mong nhận
đƣợc sự đánh giá, góp ý của các thầy cô để khóa luận của em đƣợc hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 24 tháng 11 năm 2021
Sinh viên
Lê Thị Lam
iii
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................................... ii
DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ ........................................................................................ vi
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ............................................................................................. vii
PHẦN MỞ ĐẦU .................................................................................................................. 1
CHƢƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG BÁN HÀNG QUA CÁC SÀN GIAO DỊCH THƢƠNG MẠI ĐIỆN
TỬ ........................................................................................................................................ 5
1.1. Một số khái niệm cơ bản ...................................................................................... 5
1.1.1. Khái niệm thương mại điện tử .................................................................... 5
1.1.2. Sàn giao dịch TMĐT ................................................................................... 6
1.1.3. Hoạt động bán hàng qua các sàn giao dịch thương mại điện tử .............. 6
1.1.4. Khái niệm QLNN về bán hàng qua các sàn giao dịch thương mại điện tử
7
1.2. Một số lý thuyết về hoạt động bán hàng qua các sàn giao dịch thƣơng mại
điện tử .............................................................................................................................. 7
1.2.1. Một số đặc điểm của hoạt động bán hàng qua các sàn giao dịch TMĐT 7
1.2.2. Bán hàng qua các sàn giao dịch TMĐT .................................................... 9
1.3. Một số lý thuyết về quản lý nhà nƣớc về hoạt động bán hàng qua các sàn
giao dịch thƣơng mại điện tử ...................................................................................... 10
1.3.1. Mục tiêu quản lý nhà nước đối với hoạt động bán hàng bán hàng qua
các sàn giao dịch TMĐT ........................................................................................... 10
1.3.2. Công cụ quản lý nhà nước đối với hoạt động bán hàng bán hàng qua
các sàn giao dịch TMĐT ........................................................................................... 11
1.3.3. Vai trò của quản lý nhà nước đối với hoạt động bán hàng bán hàng qua
các sàn giao dịch TMĐT ........................................................................................... 11
1.3.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với các hoạt động bán
hàng qua các sàn giao dịch TMĐT .......................................................................... 13
1.4. Nội dung và nguyên lý quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động bán hàng qua các
sàn giao dịch thƣơng mại điện tử ................................................................................ 16
1.4.1. Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động bán hàng qua các sàn giao
dịch TMĐT ................................................................................................................ 17
1.4.2. Các nguyên tắc quản lý nhà nước đối với hoạt động bán hàng qua các
sàn giao dịch TMĐT ................................................................................................. 21
iv
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
BÁN HÀNG QUA CÁC SÀN GIAO DỊCH THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Ở VIỆT
NAM .................................................................................................................................. 23
2.1. Thực trạng phát triển hoạt động bán hàng qua các sàn giao dịch thƣơng mại
điện tử ở Việt Nam từ năm 2016 - 2021 ..................................................................... 23
2.1.1. Giai đoạn thương TMĐT hình thành và được pháp luật thừa nhận
chính thức .................................................................................................................. 23
2.1.2. Hoạt động bán hàng qua các sàn giao dịch TMĐT giai đoạn từ năm
2016 - 2021 ................................................................................................................ 24
2.2. Thực trạng quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động bán hàng qua các sàn giao
dịch TMĐT ................................................................................................................... 29
2.2.1. Xây dựng kế hoạch phát triển hoạt động bán hàng qua các sàn giao dịch
TMĐT 30
2.2.2. Xây dựng chính sách và ban hành pháp luật về hoạt động bán hàng qua
các sàn giao dịch TMĐT ........................................................................................... 31
2.2.3. Tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển hoạt động bán hàng qua các sàn
giao dịch TMĐT ........................................................................................................ 33
2.2.4. Kiểm tra, thanh tra thương mại điện tử ................................................... 36
2.3. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động bán hàng qua các
sàn giao dịch TMĐT ..................................................................................................... 38
2.3.1. Thành công ................................................................................................ 38
2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân .......................................................................... 40
CHƢƠNG 3: CÁC ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ
QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG BÁN HÀNG QUA CÁC SÀN
GIAO DỊCH TMĐT ......................................................................................................... 45
3.1. Triển vọng phát triển thƣơng mại điện tử ở Việt Nam và xu hƣớng phát
triển thƣơng mại điện tử trên thế giới ........................................................................ 45
3.1.1. Triển vọng phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam ............................ 45
3.1.2. Xu hướng phát triển thương mại điện tử trên thế giới ............................ 47
3.2. Quan điểm, định hƣớng hoàn thiện và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc
về hoạt động bán hàng qua các sàn giao dịch TMĐT ............................................... 48
3.2.1. Sự phát triển thương mại điện tử cần tuân thủ cơ chế thị trường, kết hợp
với sự tác động tích cực của Nhà nước. ................................................................... 48
3.2.2. Phát triển thương mại điện tử dựa trên sự mở rộng hợp tác quốc tế và
cần phù hợp với tiến trình hội nhập khu vực và quốc tế. ....................................... 48
3.2.3. Chiến lược phát triển thương mại điện tử cần phù hợp và kết hợp chặt
chẽ với những nội dung của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. ...................... 49