HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH VÀ QUẢN TRỊ CÔNG
ĐỀ TÀI KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH CHÙA HOA YÊN
TRONG QUẦN THỂ DI TÍCH VÀ DANH THẮNG YÊN TỬ,
TỈNH QUẢNG NINH
NGÀNH: VĂN HÓA HỌC
Giảng viên hƣớng dẫn
Sinh viên thực hiện
Mã sinh viên
Lớp
Khóa
:
:
:
:
:
TS. Đặng Thị Hồng Hạnh
Nguyễn Huyền Thƣơng
2205VTTA066
Văn hóa truyền thông 22A
2022-2026
HÀ NỘI, THÁNG 03 NĂM 2026
i
LỜI CAM ĐOAN
Em xin cam đoan nội dung của khóa luận tốt nghiệp này là tài sản của quá trình
em tìm hiểu và nghiên cứu, đồng thời là sự hƣớng dẫn của cô TS.Đặng Thị Hồng Hạnh,
khoa Quản lý phát triển xã hội, Học viện Hành chính và Quản trị công. Các tƣ liệu đã
đƣợc sử dụng trong khóa luận là trung thực, có trích dẫn rõ ràng trong phần danh mục
Tài liệu tham khảo. Những ý kiến đƣa ra trong khóa luận đều là kết quả của hoạt động
nghiên cứu và tìm hiểu của em, nếu sai em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.
Hà Nội, ngày 12 tháng 03 năm 2026
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Huyền Thƣơng
ii
LỜI CẢM ƠN
Khóa luận tốt nghiệp là cơ hội quý báu để em hệ thống hóa những kiến thức đã
tích lũy trong suốt bốn năm học, đồng thời rèn luyện khả năng tƣ duy khoa học, sáng
tạo và kỹ năng phân tích thực tiễn. Với em, đây không chỉ là một yêu cầu học thuật mà
còn là một công trình nghiên cứu nghiêm túc, giúp em trƣởng thành hơn trong cách
tiếp cận và giải quyết các vấn đề thực tế của ngành Văn hoá học.
Trong suốt quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu về chùa Hoa Yên, em đã nhận
đƣợc sự quan tâm, chỉ bảo tận tình từ phía thầy cô hƣớng dẫn, các giảng viên chuyên
ngành và sự hỗ trợ nhiệt tình từ các cơ quan quản lý di tích. Em xin trân trọng gửi lời
cảm ơn sâu sắc nhất tới:
Ban Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công cùng toàn thể quý thầy cô
khoa Quản lý phát triển xã hội đã tạo điều kiện thuận lợi và trang bị cho em nền tảng
lý luận vững chắc để em hoàn thành khóa luận này.
Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới TS. Đặng
Thị Hồng Hạnh, ngƣời đã trực tiếp hƣớng dẫn, dành nhiều thời gian và tâm huyết để
chỉ bảo, định hƣớng và giúp đỡ em vƣợt qua những khó khăn trong suốt quá trình triển
khai đề tài.
Em cũng xin gửi lời cảm ơn trân trọng tới Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ
Long - Yên Tử đã tạo điều kiện thuận lợi nhất để em đƣợc khảo sát, điền dã và thu
thập tài liệu quý giá về công tác bảo tồn di tích chùa Hoa Yên. Những trải nghiệm thực
tế tại Yên Tử đã giúp em trau dồi những kỹ năng nghề nghiệp thiết thực, từ quản lý di
tích, quản lý lễ hội đến công tác bảo tồn văn hóa trong bối cảnh hội nhập.
Dù đã dành nhiều tâm huyết và nỗ lực, song do kiến thức và kinh nghiệm thực
tiễn của bản thân còn hạn chế, khóa luận chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót.
Em rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp quý báu từ quý thầy cô để công trình
nghiên cứu này đƣợc hoàn thiện hơn.
Em xin trân trọng cảm ơn!
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ....................................................................................................... ii
MỤC LỤC ............................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................. vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU ................................................................................ vii
MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ........................................................................ 2
3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................. 4
3.1. Mục đích nghiên cứu ............................................................................... 4
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................... 5
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .................................................................. 5
4.1. Đối tƣợng nghiên cứu .............................................................................. 5
4.2. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................. 5
5.Phƣơng pháp nghiên cứu................................................................................. 6
6. Giả thuyết nghiên cứu .................................................................................... 7
7. Đóng góp của đề tài ....................................................................................... 7
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI
TÍCH VĂN HÓA ................................................................................................... 8
1.1. Các khái niệm cơ bản về bảo tồn và phát huy giá trị di tích văn hóa ........ 8
1.1.1. Khái niệm về di tích văn hóa ................................................................ 8
1.1.2 Khái niệm bảo tồn di tích ....................................................................... 9
1.1.3 Khái niệm phát huy giá trị di tích ........................................................ 10
1.2 Nội dung hoạt động bảo tồn di tích ............................................................ 12
iv
1.3 Các yếu tố tác động đến bảo tồn và phát huy giá trị di tích ....................... 13
Tiểu kết chƣơng 1 ................................................................................................ 15
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ
TRỊ DI TÍCH CHÙA HOA YÊN THUỘC QUẦN THỂ DANH THẮNG YÊN
TỬ, TỈNH QUẢNG NINH ................................................................................. 16
2.1. Khái quát chung về di tích chùa Hoa Yên ................................................ 16
2.1.1 Khái quát về Khu di tích và danh thắng Yên Tử ................................. 16
2.1.2. Bộ máy tổ chức, quản lý di tích .......................................................... 17
2.1.3. Khái quát về tuyến hành hƣơng chùa Hoa Yên - Yên Tử .................. 22
2.1.4. Vai trò của chùa Hoa Yên trong đời sống văn hóa - tâm linh ............ 23
2.2. Thực trạng bảo tồn di tích văn hoá di tích Chùa Hoa Yên ...................... 25
2.2.1. Công tác bảo quản, trùng tu, tôn tạo di tích ........................................ 25
2.2.2. Bảo tồn cảnh quan môi trƣờng ............................................................ 27
2.2.3 Bảo tồn các giá trị văn hoá phi vật thể ................................................. 28
2.3. Thực trạng công tác phát huy giá trị di tích văn hoá Chùa Hoa Yên ....... 30
2.3.1. Hoạt động lễ hội và tín ngƣỡng .......................................................... 30
2.3.2. Hoạt động tuyên truyền và quảng bá .................................................. 32
2.3.3 Hoạt động du lịch văn hoá ................................................................... 35
2.3.4 Hoạt động giáo dục và trải nghiệm di tích ........................................... 38
2.4. Đánh giá công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích Chùa Hoa Yên .......... 40
2.4.1. Ƣu điểm............................................................................................... 41
2.4.2. Hạn chế ............................................................................................... 42
2.4.3. Nguyên nhân của hạn chế ................................................................... 44
Tiểu kết chƣơng 2 ................................................................................................ 45
CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC BẢO TỒN
