Khóa luận tốt nghiệp: Vận dụng mô hình 5E trong dạy học chủ đề “Chất và sự biến đổi của chất”, môn Khoa học Tự nhiên lớp 8

Trong bối cảnh kỷ nguyên công nghệ 4.0 và đổi mới giáo dục, việc phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất cho người học, đặc biệt là khả năng giải quyết vấn đề và thích ứng, trở nên cấp thiết. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 tại Việt Nam đã chuyển dịch mạnh mẽ từ truyền thụ kiến thức sang mô hình dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm. Trong đó, môn Khoa học tự nhiên (KHTN) ở bậc Trung học cơ sở (THCS) đóng vai trò then chốt trong việc hình thành năng lực khám phá thế giới tự nhiên. Mô hình dạy học 5E (Gắn kết, Khám phá, Giải thích, Áp dụng, Đánh giá), dựa trên thuyết kiến tạo, nổi lên như một phương pháp hiệu quả để đạt được mục tiêu này, thúc đẩy học sinh chủ động tìm tòi và kiến tạo tri thức. Tuy nhiên, các nghiên cứu chuyên sâu về ứng dụng mô hình 5E trong dạy học KHTN tại Việt Nam còn hạn chế, tạo tiền đề cho sự cần thiết của đề tài này.

Giáo viên Khoa học tự nhiên (KHTN) cấp Trung học cơ sở (THCS), đặc biệt là giáo viên lớp 8; sinh viên ngành Sư phạm KHTN; và các nhà nghiên cứu giáo dục quan tâm đến đổi mới phương pháp dạy học.

Nghiên cứu này tập trung vào việc vận dụng mô hình 5E trong dạy học chủ đề “Chất và sự biến đổi của chất” thuộc môn Khoa học tự nhiên (KHTN) lớp 8, nhằm nâng cao năng lực và phẩm chất của học sinh, đồng thời đổi mới phương pháp giảng dạy hiện hành. Luận văn đi sâu vào cơ sở lý luận và thực tiễn của mô hình 5E, một chiến lược sư phạm dựa trên thuyết kiến tạo, bao gồm năm giai đoạn chính: Gắn kết, Khám phá, Giải thích, Áp dụng và Đánh giá. Mô hình này được thiết kế để khuyến khích học sinh chủ động xây dựng kiến thức thông qua trải nghiệm và tương tác. Để đạt được mục tiêu, nghiên cứu đã tiến hành xác định thực trạng hiểu biết và ứng dụng mô hình 5E của giáo viên KHTN tại một số trường Trung học cơ sở (THCS) ở tỉnh Ninh Bình. Dựa trên kết quả điều tra và nguyên tắc dạy học theo mô hình 5E, luận văn đã xây dựng quy trình thiết kế và trình bày chi tiết năm kế hoạch bài học minh họa cho chủ đề “Chất và sự biến đổi của chất”, bao gồm các nội dung về acid, base, thang pH, oxide và muối. Các kế hoạch bài học này được thiết kế để tích hợp các kỹ năng cần thiết, từ phân tích, lập luận đến giải quyết vấn đề thực tiễn. Nghiên cứu cũng phát triển các tiêu chí đánh giá hiệu quả của những kế hoạch dạy học này. Kết quả mong đợi từ việc triển khai mô hình 5E là tạo ra môi trường học tập năng động, lấy học sinh làm trung tâm, qua đó phát triển toàn diện các năng lực như năng lực tìm hiểu tự nhiên, năng lực tư duy phản biện và khả năng hợp tác. Đề tài không chỉ góp phần cải thiện chất lượng dạy học môn KHTN ở THCS mà còn cung cấp nguồn tài liệu tham khảo giá trị, hỗ trợ giáo viên và sinh viên ngành sư phạm KHTN trong việc thiết kế và thực hiện các hoạt động dạy học hiệu quả theo định hướng phát triển năng lực của chương trình giáo dục phổ thông mới.