Làm đẹp bằng estrogen:
Tai biến khó lường
Hiện nay, có một số phụ nữ nghe nói đến việc dùng thuốc chứa
hormon sinh dục phụ nữ estrogen ở phụ nữ mãn kinh giúp chữa
rối loạn và hiểu lầm là thuốc loại này làm cho tươi trẻ, duy trì mãi
nét xuân thì, nên tự ý dùng thuốc một cách bừa bãi.
Đây là việc làm sai. Bổ sung estrogen (và cả progesteron) còn gọi là
"liệu pháp hormon thay thế" phải được bác sĩ khám và chỉ định thuốc,
nếu các chị em tự ý dùng sẽ rất nguy hiểm.
Liệu pháp hormon thay thế (hormon replacement therapy) là chế độ
điều trị bằng thuốc ở phụ nữ để chữa các rối loạn do mãn kinh gây ra.
Bắt đầu từ tuổi 45 trở lên, hoạt động nội tiết của buồng trứng người
phụ nữ bắt đầu bị rối loạn, sau đó ngưng hoạt động ở tuổyti 50 hoặc
hơn (có thể đến 55).
Sự rối loạn thể hiện ở chỗ buồng trứng teo dần không còn khả năng
tiết ra estrogen, đặc biệt là estradiol. Chính sự giảm dần, thiếu hụt
hormon giới tính này đã ảnh hưởng đến nhiều cơ quan "đích", dẫn đến
các rối loạn như: rối loạn vận mạch làm bừng bốc hỏa, âm hộ, âm đạo
teo làm giao hợp đau, rối loạn trầm cảm, dễ mắc hai chứng loãng
xương và tăng mỡ trong máu...
Không nên nghe lời đồn đại là dùng thuốc estrogen để trẻ mãi không
già, rồi tự ý mua thuốc về dùng một cách tùy tiện, dùng sai sẽ rất nguy
hiểm
Với liệu pháp hormon thay thế, bác sĩ chuyên khoa sẽ cho bệnh nhân
dùng thuốc là dẫn chất estrogen, thường kết hợp thêm dẫn chất
progesteron hay còn gọi là progestin (progestin và estrogen là hai
hormon nữ giúp phụ nữ có kinh nguyệt và thụ thai) nhằm bổ sung sự
thiếu hụt mà cơ thể không thích ứng được và bị rối loạn.
Liệu pháp hormon thay thế còn được dùng để điều trị chứng giảm
estrogen huyết liên quan đến suy buồng trứng tiền phát hoặc do cắt bỏ
tử cung. Trong trường hợp này, có thể dùng thuốc chỉ có estrogen.
Còn trong trường hợp người phụ nữ còn tử cung bị rối loạn mãn kinh,
nên dùng thuốc phối hợp estrogen và progestin để giảm nguy cơ bị
ung thư nội mạc tử cung.
Liệu pháp hormon thay thế đã được chứng minh có thể cải thiện đáng
kể hội chứng hậu mãn hinh, giảm nguy cơ gãy xương (thường có gãy
cổ xương đùi và xương quay cánh tay) do loãng xương, giảm rõ rệt
hiện tượng teo và viêm teo của đường tiết niệu. Tuy nhiên, lợi ích của
liệu pháp được công nhận trước đây là làm giảm tần suất và tính
nghiêm trọng của bệnh lý tim mạch, đến nay đã có các công trình
nghiên cứu xem xét lại.
Mới đây ở Mỹ, Tổ chức Hành độnh vì sức khỏe phụ nữ (The
Women"s Health Initiative), với sự giúp đỡ của Viện Sức khỏe quốc
gia (National Institute of Health), Mỹ đã tiến hành thực hiện hai công
trình nghiên cứu lớn đánh giá việc sử dụng thuốc phối hợp estrogen và
progestin để ngừa bệnh tim mạch và chứng giảm sút trí nhớ ở phụ nữ
tuổi mãn kinh.
Kết quả đáng buồn là liệu pháp hormon thay thế lại làm gia tăng nguy
cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, huyết khối, ung thư vú và không ngừa
được sự giảm sút trí nhớ, trái lại làm tăng nguy cơ mất trí nhớ ở phụ
nữ trên 50 tuổi.
Chính vì vậy, đã có khuyến cáo như sau:
- Không chỉ định cho phụ nữ mãn kinh dùng thuốc phối hợp estrogen
là progestin để bảo vệ tim mạch, ngừa nhồi máu cơ tim, đột quỵ và
ngừa suy giảm trí nhớ.
Không có loại thuốc nào có thể trở thành "thần dược" giúp chị em giữ
mãi tuổi thanh xuân
- Liệu pháp hormon thay thế chứng tỏ hiệu quả điều trị cơn bốc hỏa và
chứng teo âm hộ - âm đạo. Lưu ý dùng thuốc ở liều thấp nhất có hiệu
quả và trong thời gian ngắn. Đối với chứng teo âm hộ - âm đạo, nên
lưu ý sử dụng thuốc cho tác dụng tại chỗ (tức dạng kem bôi như biệt
dược estrogen) thay cho thuốc nếu uống được.
- Về việc phòng ngừa chứng loãng xương, chỉ sử dụng liệu pháp
hormon thay thế cho phụ nữ có nguy cơ rõ rệt về rối loạn này, nếu cần
nên chọn trị liệu bằng thuốc thuộc nhóm bisphosphonates (như
alendronate, risedronate) hoặc thuốc điều hòa cụ thể chọn lọc estrogen
(raloxifene).
- Khi dùng liệu pháo hormon thay thế, các bác sĩ chuyên khoa nên