ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------------------
ĐOÀN THANH THỦY
CHÍNH QUYỀN KENNEDY
VÀ CUỘC CHIẾN TRANH VIỆT NAM
(1960 – 1963)
Chuyên ngành: Lịch sử thế giới
Mã số: 60 22 50
LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ
Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Quốc Hùng
Hà Nội – 2009
1
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ............................................................................. ………..3
1. Lý do chọn đề tài ..................................................................................... 3
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ...................................................................... 5
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ......................................................... 15
4. Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu .......................................... 15
5. Đóng góp của luận văn .......................................................................... 17
6. Cấu trúc của luận văn ........................................................................... 18
CHƢƠNG 1. NHÌN LẠI SỰ DÍNH LÍU CỦA MỸ ĐỐI VỚI VIỆT NAM TỪ
NĂM 1950 ĐẾN NĂM 1959. ..................................................... 19
1.1. Bối cảnh quốc tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai............................ 19
1.2. Sự dính líu của Mỹ vào Việt Nam từ năm 1950 đến năm 1959 ........ 22
1.2.1. Ý đồ chiến lược của Mỹ đối với Việt Nam. .................................... 22
1.2.2. Sự dính líu của Mỹ vào Việt Nam từ năm 1950 đến tháng 7 -
1954 ................................................................................................ 24
1.2.3. Sự dính líu của Mỹ vào Việt Nam từ tháng 7- 1954 đến năm
1959. ............................................................................................... 33
CHƢƠNG 2. CHÍNH QUYỀN KENNEDY VÀ CUỘC CHIẾN TRANH VIỆT
NAM (1960 – 1963). .................................................................. 45
2.1. Vài nét về tình hình thế giới đầu những năm 60. .............................. 45
2.2. Chính quyền Kennedy và chiến lược toàn cầu của Mỹ .................... 50
2.2.1. Kennedy trúng cử Tổng thống và nội các chính quyền Kennedy. .. 50
2.2.2. Chiến lược toàn cầu của Mỹ trong giai đoạn Kennedy cầm quyền 54
2.2.3. Chiến lược quân sự toàn cầu “Phản ứng linh hoạt” ..................... 60
2.3. Chính quyền Kennedy và cuộc chiến tranh Việt Nam. .................... 66
2.3.1. Tình hình Nam Việt Nam khi Kennedy lên nắm chính quyền. ........ 66
2.3.2. Chính sách của chính quyền Kennedy đối với Việt Nam ............... 72
2
2.3.3. Quá trình thực hiện đường lối và các chính sách của chính quyền
Kennedy ở Việt Nam. ...................................................................... 81
CHƢƠNG 3. “Ở VIỆT NAM, CHÚNG TA ĐANG Ở TRONG MỘT ĐƢỜNG
HẦM MÀ CHƢA THẤY LỐI RA…” (KENNEDY) – SỰ PHÁ
SẢN NẶNG NỀ CỦA CHÍNH QUYỀN KENNEDY TRONG
CUỘC CHIẾN TRANH VIỆT NAM. ...................................... 104
3.1. Những thất bại của chính quyền Kennedy trong cuộc chiến tranh
Việt Nam. ............................................................................................ 104
3.2. Nguyên nhân: .................................................................................... 109
3.2.1. Cuộc kháng chiến kiên cường của nhân dân miền Nam dưới sự
lãnh đạo của Đảng và Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt
Nam. ............................................................................................. 109
3.2.2. Phong trào nhân dân thế giới phản đối cuộc chiến tranh xâm
lược Việt Nam của đế quốc Mỹ. .................................................... 113
3.2.3. Mâu thuẫn giữa giới cầm quyền Mỹ với Nam Việt Nam và trong
nội bộ chính quyền Sài Gòn. ......................................................... 120
KẾT LUẬN ......................................................................... ……..127
3
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nƣớc Mỹ từ khi thành lập tới nay mới hơn hai thế kỉ, nhƣng kể từ khi
trở thành siêu cƣờng thế giới vào cuối những năm 40 của thế kỉ XX, Mỹ luôn
tìm cách giữ vai trò làm bá chủ hoàn cầu. Các nhà lãnh đạo nƣớc Mỹ kế tục
nhau luôn coi mọi khu vực trên hành tinh này đều liên quan đến lợi ích và an
ninh quốc gia Mỹ. Vì vậy, các tổng thống đều có những điều chỉnh trong
chiến lƣợc toàn cầu và chiến lƣợc quân sự toàn cầu để thực hiện những mục
tiêu và tham vọng của Mỹ đối với các nƣớc và các khu vực trên thế giới.
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, dựa trên ƣu thế có một nền kinh tế
mạnh nhất và lực lƣợng vƣợt trội về mọi mặt, “chiến lƣợc toàn cầu” với âm
mƣu thống trị thế giới đã đƣợc giới cầm quyền Mỹ đề ra. Giới cầm quyền Mỹ
cho rằng sau Chiến tranh thế giới thứ hai sẽ là thời đại của Mỹ, thời đại mà
Mỹ có thể dùng sức mạnh để buộc các dân tộc khác phải khuất phục. Trong
lúc đó, sự lớn mạnh của hệ thống xã hội chủ nghĩa và phong trào giải phóng
dân tộc làm cho Mỹ và các nƣớc tƣ bản chủ nghĩa lo ngại. Mỹ tự gán cho
mình sứ mệnh lãnh đạo “thế giới tự do”, đƣa ra “chính sách thực lực”, âm
mƣu dựa vào “thế mạnh” để khuất phục các dân tộc khác. Mỹ thành lập các
khối quân sự, xây dựng hàng ngàn căn cứ hải, lục, không quân trải khắp mọi
nơi trên thế giới nhằm bao vây, chĩa mũi nhọn vào Liên Xô và các nƣớc xã
hội chủ nghĩa. Mặt khác Mỹ đã phát động hàng chục cuộc chiến tranh xâm
lƣợc để chống lại phong trào cách mạng và thực hiện mƣu đồ bành trƣớng,
thống trị thế giới, tiêu biểu là cuộc chiến tranh xâm lƣợc thực dân kiểu mới ở
Việt Nam từ năm 1960 đến 1963.
Tháng 7 - 1954, Hiệp định Geneva về việc lập lại hòa bình ở Đông
Dƣơng đã đƣợc kí kết, nhƣng Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm đã ngang
4
nhiên phá hoại hiệp định nhằm biến miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu
mới và căn cứ quân sự của Mỹ.
Từ năm 1960, phong trào đấu tranh đòi Mỹ - Diệm thi hành Hiệp định
Geneva, chống đàn áp, khủng bố của nhân dân miền Nam phát triển mạnh với
đỉnh cao là phong trào Đồng khởi. Chiến lƣợc “Chiến tranh đơn phƣơng” của
Mỹ ở miền Nam Việt Nam phá sản hoàn toàn. Sự thành lập “Mặt trận dân tộc
giải phóng miền Nam Việt Nam” và “Quân giải phóng miền Nam” đánh dấu
một sự chuyển biến mới trong phong trào cách mạng.
Trong bối cảnh đó, Kennedy lên làm Tổng thống Mỹ đã đề ra chiến
lƣợc quân sự “Phản ứng linh hoạt” thay cho chiến lƣợc “Trả đũa ào ạt” của
chính quyền Eisenhower. Miền Nam Việt Nam trở thành nơi thực hiện thí
điểm chiến lƣợc “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ. Kế hoạch Staley – Taylor
đƣợc vạch ra nhằm bình định miền Nam trong vòng 18 tháng bằng việc sử
dụng chủ yếu quân lực Việt Nam cộng hòa đƣợc trang bị bằng vũ khí hiện đại
cùng sự chỉ đạo của các “cố vấn” quân sự Mỹ.
Những chính sách mới của chính quyền Kennedy tiếp tục làm cho nƣớc
Mỹ dính líu sâu hơn vào cuộc chiến tranh Việt Nam. Tìm hiểu về cuộc chiến
tranh Việt Nam trong khoảng thời gian Kennedy cầm quyền, đặc biệt là tìm hiểu
về phía Mỹ - Diệm có nhiều vấn đề cần quan tâm và làm rõ. Chính quyền
Kennedy đã thi hành những chính sách gì mới trong cuộc chiến tranh Việt Nam?
nhằm mục đích gì? Tại sao chính quyền Ngô Đình Diệm đi ngƣợc lại với lợi ích
của đông đảo quần chúng nhân dân miền Nam lại có thể tồn tại trong một thời
gian dài (1954 – 1963)? Để hà hơi tiếp sức cho chế độ Sài Gòn, Mỹ đã phải dốc
vào đây bao nhiêu tiền của, công sức trong cuộc “Chiến tranh đặc biệt” (1960 –
1963)? Tuy vậy, trong nội bộ Mỹ - Diệm tồn tại những mâu thuẫn gì không thể
giải quyết mà đến cuối năm 1963, Mỹ quyết định “thay ngựa giữa dòng”, loại bỏ
