ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
NGUYỄN SƠN ĐÔNG
CƠ CHẾ ĐÁNH GIÁ ĐỊNH KỲ TOÀN THỂ (UPR)
VỀ QUYỀN CON NGƢỜI CỦA LIÊN HỢP QUỐC:
TÁC ĐỘNG VÀ VIỆC TỔ CHỨC THỰC HIỆN
Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành: Pháp luật về quyền con ngƣời
Mã số: Chuyên ngành đào tạo thí điểm
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS VŨ CÔNG GIAO
HÀ NỘI - 2013
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của
riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong
bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong
Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã
hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ
tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.
Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để
tôi có thể bảo vệ Luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
NGƯỜI CAM ĐOAN
Nguyễn Sơn Đông
MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục bảng, biểu
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
Chƣơng 1: CƠ CHẾ ĐÁNH GIÁ ĐỊNH KỲ TOÀN THỂ VỀ QUYỀN CON
NGƢỜI CỦA LIÊN HỢP QUỐC ................................................................ 7
1.1. Một số khái niệm cơ bản ............................................................................... 7
1.1.1. Quyền con người .............................................................................................. 7
1.1.2. Cơ chế bảo vệ và thúc đẩy quyền con người của Liên hợp quốc .................... 9
1.1.3. Cơ chế đánh giá định kỳ toàn thể .................................................................. 13
1.2. Sự ra đời, tiến trình, mục đích của cơ chế đánh giá định kỳ toàn thể ........... 14
1.2.1. Sự ra đời của cơ chế đánh giá định kỳ toàn thể ............................................. 14
1.2.2. Tiến trình thực hiện ....................................................................................... 15
1.2.3. Mục đích của của cơ chế đánh giá định kỳ toàn thể ..................................... 17
1.3. Tổ chức thực hiện Cơ chế báo cáo đánh giá định kỳ toàn thể ...................... 18
1.3.1. Về chủ thể tiến hành ...................................................................................... 18
1.3.2. Về việc đánh giá ............................................................................................ 18
1.3.3. Về sự tham gia của các tổ chức phi chính phủ .............................................. 20
1.3.4. Về việc xem xét của các quốc gia ................................................................. 20
1.3.5. Về trách nhiệm của các quốc gia với các khuyến nghị ................................. 22
1.4. Nội dung và những yêu cầu chính của cơ chế đánh giá định kỳ toàn thể .... 22
1.4.1. Cơ sở, nguyên tắc và mục tiêu ...................................................................... 22
1.4.2. Chu kỳ, trình tự đánh giá ............................................................................... 23
1.4.3. Một số đánh giá về quá trình thực thi trên thế giới ....................................... 27
Chƣơng 2: VIỆT NAM VÀ CƠ CHẾ ĐÁNH GIÁ ĐỊNH KỲ TOÀN THỂ
VỀ QUYỀN CON NGƢỜI CỦA LIÊN HỢP QUỐC .............................. 29
2.1. Khái quát quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc Việt Nam
về quyền con ngƣời ...................................................................................... 29
2.2. Tổ chức và thực hiện cơ chế đánh giá định kỳ toàn thể chu kỳ I ở
Việt Nam ....................................................................................................... 42
2.2.1. Xây dựng và bảo vệ báo cáo đánh giá định kỳ toàn thể của Việt Nam
năm 2009 ....................................................................................................... 42
2.2.2. Thực hiện các khuyến nghị theo cơ chế báo cáo đánh giá định kỳ toàn
thể của Việt Nam ........................................................................................... 45
2.3. Nhận xét về việc tổ chức, thực hiện cơ chế báo cáo đánh giá định kỳ
toàn thể Chu kỳ I của Việt Nam................................................................. 64
2.3.1. Những ưu điểm .............................................................................................. 64
2.3.2. Hạn chế và bài học kinh nghiệm ................................................................... 67
Chƣơng 3: HOÀN THIỆN VIỆC TỔ CHỨC THỰC HIỆN CƠ CHẾ ĐÁNH
GIÁ ĐỊNH KỲ TOÀN THỂ VỀ QUYỀN CON NGƢỜI CỦA LIÊN
HỢP QUỐC Ở VIỆT NAM.......................................................................... 70
3.1. Một số thuận lợi và khó khăn trong việc thực hiện cơ chế đánh giá
định kỳ toàn thể tại Việt Nam .................................................................... 70
3.1.1. Về thuận lợi ................................................................................................... 70
3.1.2. Về khó khăn .................................................................................................. 73
3.2. Công tác chuẩn bị báo cáo đánh giá định kỳ toàn thể chu kỳ II của
Việt Nam ....................................................................................................... 78
3.3. Giải pháp hoàn thiện cơ chế đánh giá định kỳ toàn thể tại Việt Nam ........... 82
3.3.1. Việc tổ chức soạn thảo báo cáo ..................................................................... 82
3.3.2. Về chuẩn bị bảo vệ báo cáo ........................................................................... 83
3.3.3. Tổ chức thực thi các khuyến nghị ................................................................. 85
KẾT LUẬN .............................................................................................................. 98
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................. 101
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
AICHR Ủy ban liên chính phủ ASEAN về quyền con người
ASEM Diễn đàn hợp tác Á–Âu
BCVĐB Báo cáo viên đặc biệt về các vấn đề quyền con người của
Liên Hợp quốc
XHCN Xã hội chủ nghĩa
TBCN Tư bản chủ nghĩa
EU Liên minh Châu Âu
ECOSOC Hội đồng Kinh tế - Xã hội của Liên Hợp quốc
ICCPR Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966
ICESCR Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, văn hóa và xã hội năm 1966
ILO Tổ chức Lao động quốc tế
TANDTC Tòa án nhân dân tối cao
VKSNDTC Viện kiểm sát nhân dân tối cao
UDHR Tuyên ngôn toàn thế giới về quyền con người năm 1948
UPR Cơ chế Đánh giá Định kỳ toàn thể về quyền con người của
Liên hợp quốc
UNDP Chương trình phát triển Liên Hợp quốc
UNESCO Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp quốc
UNICEF Quỹ nhi đồng của Liên Hợp quốc
UNHRC Hội đồng nhân quyền Liên Hợp quốc
UNCHR Ủy ban nhân quyền Liên Hợp quốc
OHCHR Văn phòng Cao ủy nhân quyền Liên Hợp quốc