LU T QU C T V NHÂN QUY NẬ Ố Ế Ề Ề
1. Trình bày khái ni m quy n con ng i ệ ề ườ
Tr l i: nhân quy n là ph m giá năng l c, nhu c u và l i ích h p pháp c a conả ờ ề ẩ ự ầ ợ ợ ủ
ng i đ c th ch , b o v b i lu t qu c gia và lu t qu c t .ườ ượ ể ế ả ệ ở ậ ố ậ ố ế
2. Trình bày s phát tri n c a lu t qu c t v nhân quy n.ự ể ủ ậ ố ế ề ề
Tr l i: quá trình phát tri n quy n con ng i đ c chia làm 3 giai đo n g nả ờ ể ề ườ ượ ạ ắ
v i 3 th h quy n con ng iớ ế ệ ề ườ
a) Th h quy n con ng i th nh tế ệ ề ườ ứ ấ
Quy n con ng i th nh t g n v i cách m ng t s n châu Âu th kề ườ ứ ấ ắ ớ ạ ư ả ở ế ỷ
XVII-XVIII, ( quy n con ng i th h th nh t còn đ c ghi nh n trongề ườ ế ệ ứ ấ ượ ậ
tuyên ngôn đ c l p c a M và tuyên ngôn nhân quy n và dân quy n c aộ ậ ủ ỹ ề ề ủ
Pháp 1789…) là s kh ng đ nh m nh m quy n t do cá nhân v i tính ch tự ẳ ị ạ ẽ ề ự ớ ấ
là các quy n dân s chính tr nh quy n s ng, quy n t do, quy n đ c xétề ự ị ư ề ố ề ự ề ượ
x công b ng tr c pháp lu t. Th h quy n con ng i th nh t đã xác l pử ằ ướ ậ ế ệ ề ườ ứ ấ ậ
cách th c b o v các quy n c a các nhân con ng i tr c quy n l c nhàứ ả ệ ề ủ ườ ướ ề ự
n c, qua đó xác đ nh nghĩa v c a nhà n c trong vi c th a nh n, tônướ ị ụ ủ ướ ệ ừ ậ
tr ng và b o đ m th c hi n các quy n c b n c a con ng i.ọ ả ả ự ệ ề ơ ả ủ ườ
b) th h quy n con ng i th 2: th h này g n v i cách m ng tháng 10 Ngaế ệ ề ườ ứ ế ệ ắ ớ ạ
và chi n tranh th gi i l n 2. đây là th i kỳ phát tri n cu c đ u tranh c aế ế ớ ầ ờ ể ộ ấ ủ
nhân dân th gi i cho các quy n kinh t xã h i văn hóa, quy n dân t c tế ớ ề ế ộ ề ộ ự
quy t.th h nhân quy n th 2 ch u nh h ng sâu s c c a ch nghĩa Mac-ế ế ệ ề ứ ị ả ưở ắ ủ ủ
lê nin và các lý lu n c a ch nghĩa duy v t bi n ch ng duy v t l ch sạ ủ ủ ậ ệ ứ ậ ị ử
c) Th h quy n con ng i th 3 phát tri n trong đi u ki n di n ra xu th khuế ệ ề ườ ứ ể ề ệ ễ ế
v c hóa và toàn c u hóa c c m t c a đ i s ng qu c gia và qu c t . conự ầ ấ ặ ủ ờ ố ố ố ế
ng i ngày càng ý th c rõ h n nh ng l i ích và giá tr c a quy n con ng iườ ứ ơ ữ ợ ị ủ ề ườ
do đó đòi h i tri n khai các ho t đ ng trên ph m vi toàn c u nh m gi gìnỏ ể ạ ộ ạ ầ ằ ữ
các thành qu mà nhân lo i đã đ t đ c v các m t càng tr nên c p bách.ả ạ ạ ượ ề ặ ở ấ
Cho nên đ c tr ng c a th h này là xác đ nh trách nhi m c a các qu c giaặ ư ủ ế ệ ị ệ ủ ố
và t ch c qu c t trong lĩnh v c quy n con ng i v nh ng nghĩa v s ngổ ứ ố ế ự ề ườ ề ữ ụ ố
còn đ i v i vi c gi i quy t có hi u quarvaans đ con ng i có tính th i đ iố ớ ệ ả ế ệ ề ườ ờ ạ
nh môi tr ng và s phát tri n b n v ng c a các qu c gia và dân t c.ư ườ ự ể ề ữ ủ ố ộ
3. Trình bày các quy n con ng i nêu trong Tuyên ngôn th gi i v nhân quy nề ườ ế ớ ề ề
và phân tích m t quy n con ng i c thộ ề ườ ụ ể
Quy n con ng i đ c nêu trong tuyên ngôn th gi i v nhân quy n đ cề ườ ượ ế ớ ề ề ượ
chia làm các quy n dân s - chính tr và các quy n kinh t -xã h i-văn hóa.ề ự ị ề ế ộ
Quy n con ng i v chính tr -dân s là quyên ch th c a cá nhân con ng iề ườ ề ị ự ủ ể ủ ườ
có tính ch t g n ch t v i ấ ắ ặ ớ nhân thân c a cá nhân con ng i đ c hi u là giá trủ ườ ượ ể ị
v n có không th t c đo t hay chuy n nh ng c a cá nhân và là nh ngố ể ướ ạ ể ượ ủ ữ
quy n mà s th c hi n ít b ph thu c vào trình đ phát tri n c a qu c gia.ề ự ự ệ ị ụ ộ ộ ể ủ ố
G m 5 nhóm chính:ồ
- quy n s ng : không b t c đo t tính m ng m t cách vô c , khôngề ố ị ướ ạ ạ ộ ớ
b tra t n đ i x tàn nh n, vô nhân đ o, không b áp d ng nh c hình,ị ấ ố ử ẫ ạ ị ụ ụ
b làm v t thí nghi m, b b t làm nô l …ị ậ ệ ị ắ ệ
- quy n t do cá nhân: quy n t do và an ninh cá nhân, t do tín rề ự ề ự ự ư
t ng,và nhi u quy n t do có tính ch t dân s khác(nh quy n cóưở ề ề ự ấ ự ư ề
quôc t ch, đ c khai sinh, đ c b o v tính m ng, nhan ph m)ị ượ ượ ả ệ ạ ẩ
- quy n bình đ ng nh quy n bình đ ng c a các nhân tr c pháp lu tề ẳ ư ề ẳ ủ ướ ậ
và đ c pháp lu t b o vượ ậ ả ệ
- quy n tham gia qu n lý công vi c c a nhà n c và xã h i nhề ả ệ ủ ướ ộ ư
quy n b u c , ng c , quy n đ c h ng các ch c v công c ngề ầ ử ứ ử ề ượ ưở ứ ụ ộ
phân tích quy n đ c h ng và duy trì tiêu chu n s ng thích đáng:ề ượ ưở ẩ ố
Theo đi u 2ề5 c a tuyên ngôn nhân quy n năm ủ ề 1947 Đ c Đ i h i đ ng Liên H p Qu cượ ạ ộ ồ ợ ố
thông qua và công b theo Ngh quy t s 217A (III) ngày 10/12/1948 thìố ị ế ố
Ai cũng có quy n đ c h ng m t m c s ng kh quan v ph ng di n s c kh eề ượ ưở ộ ứ ố ả ề ươ ệ ứ ỏ
và an l c cho b n thân và gia đình k c th c ăn, qu n áo, nhà , y t và nh ngạ ả ể ả ứ ầ ở ế ữ
d ch v c n thi t; ai cũng có quy n đ c h ng an sinh xã h i trong tr ng h pị ụ ầ ế ề ượ ưở ộ ườ ợ
th t nghi p, đau m, t t nguy n, góa b a, già y u, hay thi u ph ng k sinh nhaiấ ệ ố ậ ề ụ ế ế ươ ế
do nh ng hoàn c nh ngoài ý mu n.ữ ả ố
-S n ph và tr em đ c đ c bi t săn sóc và giúp đ . T t c các con, d u là chínhả ụ ẻ ượ ặ ệ ỡ ấ ả ầ
th c hay ngo i hôn, đ u đ c h ng b o tr xã h i nh nhau.ứ ạ ề ượ ưở ả ợ ộ ư
4. Trình bày các quy n con ng i nêu trong Công c v quy n dân s và chínhề ườ ướ ề ề ự
tr 1966 và phân tích m t quy n con ng i c th .ị ộ ề ườ ụ ể
Quy n con ng i v chính tr -dân s là quyên ch th c a cá nhân con ng iề ườ ề ị ự ủ ể ủ ườ
có tính ch t g n ch t v i nhân thân c a cá nhân con ng i đ c hi u là giá trấ ắ ặ ớ ủ ườ ượ ể ị
v n có không th t c đo t hay chuy n nh ng c a cá nhân và là nh ngố ể ướ ạ ể ượ ủ ữ
quy n mà s th c hi n ít b ph thu c vào trình đ phát tri n c a qu c gia.ề ự ự ệ ị ụ ộ ộ ể ủ ố
G m 5 nhóm chính:ồ
- quy n s ng : không b t c đo t tính m ng m t cách vô c , khôngề ố ị ướ ạ ạ ộ ớ
b tra t n đ i x tàn nh n, vô nhân đ o, không b áp d ng nh c hình,ị ấ ố ử ẫ ạ ị ụ ụ
b làm v t thí nghi m, b b t làm nô l …ị ậ ệ ị ắ ệ
- quy n t do cá nhân: quy n t do và an ninh cá nhân, t do tín rề ự ề ự ự ư
t ng,và nhi u quy n t do có tính ch t dân s khác(nh quy n cóưở ề ề ự ấ ự ư ề
quôc t ch, đ c khai sinh, đ c b o v tính m ng, nhan ph m)ị ượ ượ ả ệ ạ ẩ
- quy n bình đ ng nh quy n bình đ ng c a các nhân tr c pháp lu tề ẳ ư ề ẳ ủ ướ ậ
và đ c pháp lu t b o vượ ậ ả ệ
- quy n tham gia qu n lý công vi c c a nhà n c và xã h i nhề ả ệ ủ ướ ộ ư
quy n b u c , ng c , quy n đ c h ng các ch c v công c ngề ầ ử ứ ử ề ượ ưở ứ ụ ộ
phân tích V quy n lao đ ng:ề ề ộ
Đi u 8.ề CÔNG C QU C T V CÁC QUY N DÂN S VÀ CHÍNH TR , 1966ƯỚ Ố Ế Ề Ề Ự Ị
(Đ c thông qua và đ ng cho các qu c gia ký, phê chu nượ ể ỏ ố ẩ và gia nh p theo Ngh quy t s 2200 (XXI)ậ ị ế ố
ngày 16/12/1966 c a Đ i h i đ ng Liên H p Qu c. Có hi u l c ngày 23/3/1976, căn c theo đi u 49.ủ ạ ộ ồ ợ ố ệ ự ứ ề
Vi t Nam gia nh p ngày 24/9/1982) ệ ậ
1. Không ai b b t làm nô l ; m i hình th c nô l và buôn bán nô l đ u b c m.ị ắ ệ ọ ứ ệ ệ ề ị ấ
2. Không ai b b t làm nô d ch.ị ắ ị
3.a) Không ai b yêu c u ph i lao đ ng b t bu c ho c c ng b c;ị ầ ả ộ ắ ộ ặ ưỡ ứ
b) M c a, kho n 3 đi u này không c n tr vi c th c hi n lao đ ng c ng b c theo b n án c a m tụ ả ề ả ở ệ ự ệ ộ ưỡ ứ ả ủ ộ
tòa án có th m quy n nh ng n c còn áp d ng hình ph t tù kèm lao đ ng c ng b c nh m t hìnhẩ ề ở ữ ướ ụ ạ ộ ưỡ ứ ư ộ
ph t đ i v i t i ph m.ạ ố ớ ộ ạ
c) Theo nghĩa c a kho n này, thu t ng "lao đ ng b t bu c ho c c ng b c" không bao g m:ủ ả ậ ữ ộ ắ ộ ặ ưỡ ứ ồ
i) B t kỳ công vi c ho c s ph c v nào không đ c nói t i đi m b, mà thông th ng đòi h i m tấ ệ ặ ự ụ ụ ượ ạ ể ườ ỏ ộ
ng i đang b giam gi theo quy t đ nh h p pháp c a toà án ho c m t ng i khi đ c tr t do cóườ ị ữ ế ị ợ ủ ặ ộ ườ ượ ả ự
đi u ki n ph i làm;ề ệ ả
ii) B t kỳ s ph c v nào mang tính ch t quân s và b t kỳ s ph c v qu c gia nào do lu t pháp c aấ ự ụ ụ ấ ự ấ ự ụ ụ ố ậ ủ
m t n c quy đ nh đ i v i nh ng ng i t ch i làm nghĩa v quân s vì lý do l ng tâm, trongộ ướ ị ố ớ ữ ườ ừ ố ụ ự ươ
tr ng h p qu c gia đó cho phép t ch i th c hi n nghĩa v quân s vì lý do l ng tâm;ườ ợ ố ừ ố ự ệ ụ ự ươ
iii) B t kỳ s ph c v nào đ c yêu c u trong ấ ự ụ ụ ượ ầ tr ng h p kh n c p ho c thiên tai đe doườ ợ ẩ ấ ặ ạ đ n tínhế
m ng ho c đ i s ng c a c c ng đ ng;ạ ặ ờ ố ủ ả ộ ồ
iv) B t kỳ công vi c ho c s ph c v nào là m t ph n c a các nghĩa v dân s thông th ng.ấ ệ ặ ự ụ ụ ộ ầ ủ ụ ự ườ
5. Trình bày các quy n con ng i nêu trong Công c v quy n kinh t , xã h iề ườ ướ ề ề ế ộ
và văn hóa 1966 và phân tích m t quy n con ng i c th .ộ ề ườ ụ ể
Cũng nh quy n dân s chính tr quy n kinh t xã h i văn hóa mang giá tr là cácư ề ự ị ề ế ộ ị
quy n cá nhân và t p thề ậ ể
- xét v quy n t p th :Quy n t quy t v phát tri n kinh t văn háoề ề ậ ể ề ự ế ề ể ế
xã h i th hi n quy n t do l a ch n trong phát tri n và quy nộ ể ệ ở ề ự ự ọ ể ề
bình đ ng v kinh t gi a các dân t c, không phân bi t ch đ chínhẳ ề ế ữ ộ ệ ế ộ
hay trình đ phát tri n.ộ ể
- Xét v quy n cá nhân trong quy n kinh t xã h i ,văn hóa có 2 v nề ề ề ế ộ ấ
đ l n là : s bình đ ng gi a các cá nhân trong th c hi n quy n vàề ớ ự ẳ ữ ự ệ ề
h ng th các giá tr phát tri n kinh t , xã h i, văn hóa và hình thànhưở ụ ị ể ế ộ
các tiêu chí pháp lý c th đ hi n th c hóa cá quy n này vào đ iụ ể ể ệ ự ề ờ
s ng xã h i.ố ộ
- Trong các công c ph c p nhóm quy n kinh t văn hóa c a cáướ ổ ậ ề ế ủ
nhân đ c ghi nh n theo các n i dung ch y u nh nh ng quy n vượ ậ ộ ủ ế ư ữ ề ề
vi c làm( có vi c làm, h ng đi u ki n vi c làm công b ng , thu nệ ệ ưở ề ệ ệ ằ ậ
lowijm thành l p và gia nh p công đoàn,) quy n đ c h ng an toànậ ậ ề ượ ử
và phúc l i xã h i(quy n đ c giáo d c, đào t o và h ng l i ích doợ ộ ề ượ ụ ạ ưở ợ
áp d ng tiên b khoa h c k thu t mang l i quy n kinh t xã h iụ ộ ọ ỹ ậ ạ ề ế ộ
văn hóa trong các quan h gia đình.ệ
Phân tích quy n đ c h ng và duy trì tiêu chu n s ng thích đáng:ề ượ ưở ẩ ố
Theo đi u 2ề5 c a tuyên ngôn nhân quy n năm ủ ề 1947 Đ c Đ i h i đ ng Liên H p Qu cượ ạ ộ ồ ợ ố
thông qua và công b theo Ngh quy t s 217A (III) ngày 10/12/1948 thìố ị ế ố
Ai cũng có quy n đ c h ng m t m c s ng kh quan v ph ng di n s c kh eề ượ ưở ộ ứ ố ả ề ươ ệ ứ ỏ
và an l c cho b n thân và gia đình k c th c ăn, qu n áo, nhà , y t và nh ngạ ả ể ả ứ ầ ở ế ữ
d ch v c n thi t; ai cũng có quy n đ c h ng an sinh xã h i trong tr ng h pị ụ ầ ế ề ượ ưở ộ ườ ợ
th t nghi p, đau m, t t nguy n, góa b a, già y u, hay thi u ph ng k sinh nhaiấ ệ ố ậ ề ụ ế ế ươ ế
do nh ng hoàn c nh ngoài ý mu n.ữ ả ố
-S n ph và tr em đ c đ c bi t săn sóc và giúp đ . T t c các con, d u là chínhả ụ ẻ ượ ặ ệ ỡ ấ ả ầ
th c hay ngo i hôn, đ u đ c h ng b o tr xã h i nh nhau.ứ ạ ề ượ ưở ả ợ ộ ư
6. Trình bày các c ch b o v và thúc đ y quy n con ng i c a Liên h pơ ế ả ệ ẩ ề ườ ủ ợ
qu c.ố
C ch b o v và thúc đ y quy n con ng i c a lien h p qu c bao g mơ ế ả ệ ẩ ề ườ ủ ợ ố ồ
- Đ i h i đ ng liên hi p qu c:là trung tâm, c a s ph i h p và tạ ộ ồ ệ ố ủ ự ố ợ ổ
ch c các ho t đ ng duy trì , phát tri n m i v n đ v quy n conứ ạ ộ ể ọ ấ ề ề ề
ng i gi a các thành viên c a LHQ . đ i h i đ ng tuyên b và côngườ ữ ủ ạ ộ ồ ố
c v quy n con ng i nhi u lĩnh v c nh lĩnh v c qu c t ch,ướ ề ề ườ ở ề ự ư ự ố ị
các quy n c a tr em, quy n c a ph n , c a ng i tàn t t, ngoài raề ủ ẻ ề ủ ụ ữ ủ ườ ậ
đ i h i đ ng cũng gi i quy t v n đ quy n con ng i thu c ph mạ ộ ồ ả ế ấ ề ề ườ ộ ạ
trù chính tr , kinh t an ninh và gi i tr quân b , . Đ i h i đ ng cóị ế ả ừ ị ạ ộ ồ
m t s c quan tr c thu c là các y ban liên quan đ n các quy n vàộ ố ơ ự ộ ủ ế ề
t do c b n c a con ng i\ự ơ ả ủ ườ
- H i đ ng kinh t xã h i và các y ban tr c thu c: ho t đ ng chínhộ ồ ế ộ ủ ự ộ ạ ộ
c a h i đ ng là đ a ra các khuy n ngh nh m thúc đ y vi c tônủ ộ ồ ư ế ị ằ ẩ ệ
tr ng và tuân th các quy n và t do c b n c a con ng i cho t tọ ủ ề ự ơ ả ủ ườ ấ
c m i ng iả ọ ườ
- y ban quy n con ng iủ ề ườ
- thành laaoj năm 1947 là c quan chính c a LHQ v quy n con ng iơ ủ ề ề ườ
có th m quy n gi i quy t b t c v n đ gì liên quan đ n nhânẩ ề ả ế ấ ứ ấ ề ế
quy n, nhi m v chính là nghiên c u, d th o các văn kiên c a LHQề ệ ụ ứ ự ả ủ
liên quan đ n NQ, đi u tra các sai ph m v nhan quy nế ề ạ ề ề
- y ban v v th c a ph n đ c thành l p và b t đ u ho t đ ngủ ề ị ế ủ ụ ữ ượ ậ ắ ầ ạ ộ
vào năm 1946 có cách th c và c ch ho t đ ng gi ng y ban quy nứ ơ ế ạ ộ ố ủ ề
con ng iườ
- trung tâm quy n con ng i là đ u m i c a LHQ trong lĩnh v c nhânề ườ ầ ố ủ ự
quiyeenfvowis các ho t đ ng cung c p d ch v văn phòng và nh ngạ ộ ấ ị ụ ữ
tr giúp cho c c c quan có ch c năng nghiên c u quy n con ng iợ ấ ơ ứ ứ ề ườ
c a LHQ. Tủi n hành nếghiên c u v quy n con ng iứ ề ề ườ .
ngoài ra LHQ còn có c ch gi i quy t v n đ quy n con ng i theoơ ế ả ế ấ ề ề ườ
mô hình và các ph ng th c c a nh ng c quan chuyên môn c a LQHươ ứ ủ ữ ơ ủ
nh cao y LHQ v ng i t n n, UNESCO,WHO,ILO, FAOư ủ ề ườ ị ạ