Mãi mãi tu i hai m iổ ươ
Nh t ký th i chi n Vi t Namậ ờ ế ệ
Li t sĩ Nguy n Văn Th cệ ễ ạ
2.10.1971
Nhi u lúc mình cũng không ng n i r ng mình đã đ n đây. Không ng r ngề ờ ổ ằ ế ờ ằ
trên mũ là m t ngôi sao. Trên c áo là quân hàm đ . Cu c đ i b đ i đ n v i mìnhộ ổ ỏ ộ ờ ộ ộ ế ớ
t nhiên quá, bình th n quá, và cũng đ t ng t quá.ự ả ộ ộ
Th là th nào? Cách đây ít lâu, mình còn là sinh viên. Bây gi thì xa v i l mế ế ờ ờ ắ
r i nh ng ngày c p sách lên gi ng đ ng, nghe th y Đ ng, th y Đ o…Khôngồ ữ ắ ả ườ ầ ườ ầ ạ
bi t bao gi mình s tr l i nh ng ngày nh th . Hay ch ng còn bao gi n a! Cóế ờ ẽ ở ạ ữ ư ế ẳ ờ ữ
th l m. Mình đã l n r i. H c bao lâu, mà đã làm đ c gì đâu, đã s ng đ c gìể ắ ớ ồ ọ ượ ố ượ
đâu? Ch còm cõi vì trang sách, g y xác đi vì m ng m hão huy n.ỉ ầ ộ ị ề
28 ngày trong quân ngũ mình hi u đ c nhi u đi u có ích. S ng đ c nhi uể ượ ề ề ố ượ ề
ngày có ý nghĩa. D c đ ng hành quân, có d p xem l i lòng mình, soát l i lòngọ ườ ị ạ ạ
mình.
Mình b t đ u s ng có trách nhi m t đâu, t lúc nào? Có l t 9.3.71, thángắ ầ ố ệ ừ ừ ẽ ừ
ba c a hoa nhãn ban tr a, c a hoa s u và hoa bàng lang n c.ủ ư ủ ấ ướ
Nh ng ng i b n thân yêu c a mình đã l n l t đi h c xa h t c r i. M iữ ườ ạ ủ ầ ượ ọ ế ả ồ ỗ
ng i m t ph ng. Các b n đã đi lên ph ng B c. Còn mình, s đi v ph ngườ ộ ươ ạ ươ ắ ẽ ề ươ
Nam…
Đêm Hà B c th t thanh bình. Thèm quá, nghe m t ti ng thì thào c a cánh gióắ ậ ộ ế ủ
trên đ i b ch đàn… Mình đã s ng trên 20 ngày bên h cá Yên Duyên, Yên S . đóồ ạ ố ồ ở Ở
có nh ng đ ng cây đ p tuy t. Mình đã ch p t m nh b đ i đ u tiên d i m tữ ườ ẹ ệ ụ ấ ả ộ ộ ầ ướ ộ
g c d a, sau l ng là h cá. Hoàng hôn thong th thay màu n c. Và ngôi sao Hômố ừ ư ồ ả ướ
tr m t , kiêu hãnh đã m c trên tr i. Cu c đ i b đ i đâu d dàng nh th . Mình đãầ ư ọ ờ ộ ờ ộ ộ ễ ư ế
1
Mãi mãi tu i hai m iổ ươ
Nh t ký th i chi n Vi t Namậ ờ ế ệ
khóc, n c m t giàn gi a, khi các b n ti n mình đi, khi bu i l k t thúc, khi bàiướ ắ ụ ạ ễ ỗ ễ ế
Qu c ca rung b u không khí trong lành trên tr ng T ng h p. B n nh c này đây,ố ầ ườ ổ ợ ả ạ
bao l n mình đã nghe, đã cúi đ u suy nghĩ. Nh ng hôm nay m i th c hi u, th cầ ầ ư ớ ự ể ự
c m m t đi u gi n d : Bài Qu c ca c a ta, c a ta!ả ộ ề ả ị ố ủ ủ
Khóc, không ph i vì hèn y u, không ph i vì bu n bã, mà vì xúc đ ng. Vì bu iả ế ả ồ ộ ổ
chia tay này thiêng liêng quá. Nh ng ng i b n thân yêu nh t c a mình không thữ ườ ạ ấ ủ ể
ti n mình đi đ c. Và bàn tay y, và đôi m t y, gi ng nói y… Lên xe r i, xe nễ ượ ấ ắ ấ ọ ấ ồ ổ
máy. Xe Vi t Nam s n xu t, ti ng đ ng c nh ti ng tim mình v y. Ngh n th t vìệ ả ấ ế ộ ơ ư ế ậ ẹ ắ
m t c m giác khó t , mình ng c nhìn l n cu i cùng cánh c a s , n i hàng ngàyộ ả ả ướ ầ ố ử ổ ơ
mình bò ra, nhìn xu ng lòng đ ng. Kho ng tr i nh c a riêng mình đó. M t hômố ườ ả ờ ỏ ủ ộ
nào, nh ng hôm nào mình mong ch nhìn th y b n c a mình đ p xe qua, đ mìnhữ ờ ấ ạ ủ ạ ể
g i… Bây gi , là chia tay, xe lăn bánh, êm ru, xe đi êm, mà b n mình xô vào nhau,ọ ờ ọ
chen nhau thò tay ra c a. Ngoài kia, là nh ng khuôn m t g n gũi, tuy có ng iử ữ ặ ầ ườ
ch ng bao gi mình trò chuy n, ch ng bao gi mình nghĩ r ng có h s ng trênẳ ờ ệ ẳ ờ ằ ọ ố ở
đ i… đâu, khuôn m t thân yêu y? B n đi, mình không g p đ c.ờ ở ặ ấ ạ ặ ượ
Đêm 26.7 ch là nh ng g ng m t xa l , đ y v háo h c và t mãn. R iỉ ữ ươ ặ ạ ầ ẻ ứ ự ố
lo n, và tho ng m t th mùi khó ch u. Mình không dám đ ng lâu và đành ch u giạ ả ộ ứ ị ứ ị ữ
m t n i ân h n giày vò… Mình đi, khi b n đang b c vào năm h c m i. B c lênộ ỗ ậ ạ ướ ọ ớ ướ
gi ng đ ng, b n có nh t i mình không?... Đ ng, hãy đ tâm h n tr n v n thanhả ườ ạ ớ ớ ừ ể ồ ọ ẹ
th n, mà đón m t mùa xuân c a lòng mình. Trang đ u c a cu c đ i sinh viên, đ ngả ộ ủ ầ ủ ộ ờ ừ
đ r i m t gi t m c, đ ng đ loang l m t v t vàng…ể ơ ộ ọ ự ừ ể ổ ộ ế ố
Xe i, lao nhanh h n, cho ta chóng t i gia đình l n. N i ta g i g m c th iơ ơ ớ ớ ơ ử ắ ả ờ
thanh xuân c a mình…ủ
H n c khi trên tay ph p ph ng t quy t đ nh. Vui s ng, t hào, c m đ ngơ ả ậ ồ ờ ế ị ướ ự ả ộ
làm sao khi trên ng i ta là b quân ph c xanh màu lá. Anh sinh viên quen màuườ ộ ụ
tr ng áo c a cánh cò, quen màu xanh da tr i tháng n ng… Mình trút b khôngắ ủ ờ ắ ỏ
th ng ti c, và trìu m n khoác lên mình màu xanh y. Màu xanh c a núi đ i vàươ ế ế ấ ủ ồ
th o nguyên, c a c m và hy v ng. Màu xanh b t di t c a s s ng.ả ủ ướ ơ ọ ấ ệ ủ ự ố
Trên mũ là ngôi sao. Ta l ng ng m ngôi sao, nh h i nào ta ch cho b n: Kiaặ ắ ư ồ ỉ ạ
là sao Hôm yêu d u… Nh ng khác h n m t chút. Bây gi , ta đ c trong ngôi sao y,ấ ư ơ ộ ờ ọ ấ
ánh l a c u v ng c a tr n công đ n, màu đ c a l a, c a máu…ử ầ ồ ủ ậ ồ ỏ ủ ử ủ
Ta nh th y trong màu kỳ di u y, có c h ng c u c a trái tim ta…ư ấ ệ ấ ả ồ ầ ủ
Ai ra đi cũng v i lòng say lý t ng, và nh nh bên trong là chút c m .ớ ưở ẹ ẹ ướ ơ
Bu i gác đ u tiên là đêm trăng sáng, là bài th , là m t trang nh t ký… Sung s ngổ ầ ơ ộ ậ ướ
2
Mãi mãi tu i hai m iổ ươ
Nh t ký th i chi n Vi t Namậ ờ ế ệ
và hãnh di n bi t bao, i xóm làng yêu quí, ng yên, ng yên, có anh b đ i th cệ ế ơ ủ ủ ộ ộ ứ
canh tr i. Nh ng mái nhà nghiêng nh mí m t thân th ng, nh m ng ngon lành…ờ ữ ư ắ ươ ắ ủ
Ta b c nh , lâng lâng m t mùi h ng quen thu c. B i đã cu i mùa, i đã cu iướ ẹ ộ ươ ộ ưở ố ổ ố
mùa… Cây lá đang d n nh a đ tr ra m t mùa qu chín…ồ ự ể ổ ộ ả
Đ ng đ i đ c cho ta nghe nh ng v n th trong tr o:ồ ộ ọ ữ ầ ơ ẻ
“G y Tr ng S n đ a ta lên đ ng đánh M .ậ ườ ơ ư ườ ỹ
N i c m Th ch Sanh x a là chuy n c m .ồ ơ ạ ư ệ ướ ơ
Nay là lòng dân v i ng i chi n s ”.ớ ườ ế ỹ
Ta đã đ c đây nh ng cái tên l n đ u ta đ c, l n đ u ta bi t. Cái tên y,ọ ở ữ ầ ầ ọ ầ ầ ế ấ
nh ng cái tên y là m t n t sol đi m tĩnh, n t la nhí nh nh… là 7 cung b c c a b nữ ấ ộ ố ề ố ả ậ ủ ả
đ i h p x ng mà dân t c ta đang c t lên ti ng hát…ạ ợ ướ ộ ấ ế
…”B đ i đi r i, ch kh dân, l i nh mãi thôi…”ộ ộ ồ ỉ ổ ạ ớ
Ai đã nói v i mình đi u y, khi tr i đang r ng sáng? 9g30 ph i vào màn,ớ ề ấ ờ ạ ả
nh ng ta th c tr n m t đêm, v i b n b đang r ng sáng, m t tr i m c, và em bé đãư ứ ọ ộ ớ ố ề ạ ặ ờ ọ
ríu rít hàng ô rô xén g n. M t ti ng võng kêu, m t v t n ng k ngoài hiên, m tở ọ ộ ế ộ ệ ắ ẻ ở ộ
con nh n giăng t trên cành i… Có gì khác v i n i ta , n i ta g i g m tu i th .ệ ơ ổ ớ ơ ở ơ ử ắ ổ ơ
Sông Tô L ch đen ngòm ch y r t rè trong thành ph , t i đây, v n r t rè nh câyị ả ụ ố ớ ẫ ụ ư
trinh n … “M c c gì mà khép cánh em?”ữ ắ ỡ ư
Ta đã bao l n đi bên sông Tô L ch, tr c kia ta khó ch u vì mùi bùn oi n ng…ầ ị ướ ị ồ
Ta đã m y l n hành quân bên sông Tô L ch, ta yêu sông vì b t tăm s i, vì màu xanhấ ầ ị ọ ủ
non, t i tr có công vun đ p c a dòng sông. Có ph i lòng sông đã quên mình nhươ ẻ ắ ủ ả ơ
b n, đã ch u lòng mình mang mùi v y đ đem cho đ i nh ng c ng rau mu ng t iẩ ị ị ấ ể ờ ữ ọ ố ươ
kỳ l , đ đem màu h ng t i cho thành ph . Sông Tô i, mai tr v , ta kh i l iạ ể ồ ươ ố ơ ở ề ơ ạ
dòng sông, cho tu i th v y vùng, cho con thuy n anh ch em đi, đi vòng quanhổ ơ ẫ ề ở
thành ph …ố
Hôm nay, đi bên sông, d i cái n ng chang chang, trên vai là ba lô con cóc c aướ ắ ủ
Tr ng S n. Không th nói là nh đ c. Quai đeo thít vào vai, ép l ng ng c l i.ườ ơ ể ẹ ượ ồ ự ạ
Đau và b ng rát, khó th . Đè lên hông, ép vào l ng, t đ m đìa là m hôi ta đ y.ỏ ở ư ướ ầ ồ ấ
Ta đ t ba lô, và c i luôn đ c. , cu c đ i ta là th . Ph i c i và ph i vui. Bàiặ ườ ượ Ừ ộ ờ ế ả ườ ả
hát ta yêu la Tr ng S n Đông - Tr ng S n Tây… ườ ơ ườ ơ Con đ ng gánh g o không cóườ ạ
mu i, nh ng không ph i là nh nhõm. Vai sinh viên, m c dù tâm h n luôn bayố ư ả ẹ ặ ồ
b ng, nh ng nên th , h n c nh ng v n th là cái nghi n đi ng ng i trên vai, làổ ư ơ ơ ả ữ ầ ơ ế ế ườ
cái nóng bàng hoàng, d d i…ữ ộ
3
Mãi mãi tu i hai m iổ ươ
Nh t ký th i chi n Vi t Namậ ờ ế ệ
Yên S i, ta yêu Yên S nh làng quê ta v y. N i trú quân đ u tiên c a đ iở ơ ở ư ậ ơ ầ ủ ờ
ta. N i ta g i b n c a mình là đ ng chí. N i con th g i ta là chú b đ i, và nh ngơ ọ ạ ủ ồ ơ ơ ọ ộ ộ ữ
cô gái làng g i ta: Chào các ành b đ i.ọ ộ ộ
Em đ ng c i anh vì b quân ph c thùng thình. M ta nghèo, rau cháo nuôiừ ườ ộ ụ ẹ
ta, đau kh b n nghìn năm, ch t chiu t ng h t g o nuôi ta. Đ bây gi ta l n. Ph iổ ố ắ ừ ạ ạ ể ờ ớ ả
l n lên, ph i to ra cho k p t m cao c a l ch s . Cánh tay này, s bóp ngh t c quânớ ả ị ầ ủ ị ử ẽ ẹ ổ
thù.
Đêm đ y sao, chi chít nh ng ngôi sao, nh lòng m , nh lòng em đ ng bênầ ữ ư ẹ ư ứ ở
đ ng. H n c trong kỳ l . Sao m k , nh ng cái h y là n c m t? Đau khườ ồ ướ ạ ẹ ể ữ ồ ấ ướ ắ ổ
nghìn năm, nh ng tròng m t nào đã đ m đìa đ tích t thành h … Mà hôm nay đ iữ ắ ầ ể ụ ồ ờ
vui nh th ? Con cá d i h cũng qu y, cũng đ p ánh trăng và chào anh b đ i…ư ế ướ ồ ẫ ớ ộ ộ
Cá, cá i, đ ng c i anh nhé, đ ng k cho nh ng cô gái trong làng, chuy n b n anhơ ừ ườ ừ ể ư ệ ọ
s đ a, khi các cô ng i bên b này nh c đ n các anh… Quên làm sao v n nhãn umợ ỉ ồ ờ ắ ế ườ
tùm, n i ngày đ u ta ng i yên nghe gi ng bài chính tr … Đ m m quá thôi, trên làơ ầ ồ ả ị ầ ấ
cây lá, xanh xanh, l p lánh ngôi sao trên mũ, lung linh nh ng vì sao trên c áo, đấ ữ ổ ỏ
nh l a là quân hàm, bùng cháy nh ng ng n đu c là trái tim ta… Ê a, ê a là l i emư ử ữ ọ ố ờ
th t p đ c. Cô gái nào mà dáng thanh thanh gi ng ng i y th … K ni m l ngơ ậ ọ ố ườ ấ ế ỷ ệ ắ
sâu, theo ta vào tr n đánh…ậ
Nh ng hôm nay, hôm nay sao kh i b i h i. N i n c m đun sao th m kỳ l .ư ỏ ồ ồ ồ ướ ẹ ơ ạ
Có ph i đ ng cay c m t đ i, nên bát n c m đun ng n ngào đ n th ? Chia tayả ắ ả ộ ờ ướ ẹ ọ ế ế
v i con mà m v n c i, âu y m…ớ ẹ ẫ ườ ế
Hành quân t 5 gi chi u đ n 9 gi đêm, đ p l m. Trăng đ u tháng còn đừ ờ ề ế ờ ẹ ắ ầ ỏ
qu ch, c g i cho ta nh m t cánh bu m. Đ y, cánh bu m đ th m, đ ng đ y gió,ạ ứ ợ ớ ộ ồ ấ ồ ỏ ắ ự ầ
gió cu n nh ng ngôi sao đêm, ùa vào lòng thuy n và đ y thuy n trôi trong tâmố ữ ề ẩ ề
t ng… Ng bên b m t dòng sông, có nh ng đ ng d a th t đ p.ưở ủ ờ ộ ữ ườ ừ ậ ẹ
Tr i trong quá, dây đi n chăng nh nh ng dòng k c a trang v h c trò.ờ ệ ư ữ ẻ ủ ở ọ
Đ ng b m đèn trêu h , c đ h nói chuy n v i nhau. Anh con trai s p xa ng iừ ấ ọ ứ ể ọ ệ ớ ắ ườ
b n c a mình. Cô ta l i v tr ng h c ti p. Ch còn vài ti ng n a thôi là còi tàu, làạ ủ ạ ề ườ ọ ế ỉ ế ữ
chuy n bánh. Anh d n gì cô y, có l ch ng d n gì đâu, và ch mìm c i… C uể ặ ấ ẽ ẳ ặ ỉ ườ ậ
nào đã c t ti ng hò:ấ ế
“Ti ng ai nh ti ng chuông vàngế ư ế
Ti ng ai nh ng ti ng cô nàng c a anh…”ế ư ế ủ
Còn ti ng này thì đúng là gi ng anh Châu r i, anh “M ng Châu”:ế ọ ồ ộ
“Anh yêu em l m em i,ắ ơ
4
Mãi mãi tu i hai m iổ ươ
Nh t ký th i chi n Vi t Namậ ờ ế ệ
Nh ng anh ch ng dám ng l i v i em…”ư ẳ ỏ ờ ớ
Lính khoái, c i khúc khích… Nh ng vì sao d i sông cũng va vào nhau…ườ ữ ướ
Nh ng cánh d a cũng n m tay nhau tinh ngh ch bay qua b u tr i thanh bình. Ti ngữ ừ ắ ị ầ ờ ế
đ ng c nh xay lúa.ộ ơ ư
Đêm đ p vô cùng, ta l ng nghe đ t th . Anh b n n m bên r i đèn pin tìm gì,ẹ ắ ấ ở ạ ằ ọ
có ph i anh tìm con d đang c n cù d o b n nh c đêm c a Pritsvin? Không c ngả ế ầ ạ ả ạ ủ ưỡ
n i, ta l y gi y và vi t th cho Nh Anh…ổ ấ ấ ế ư ư
“12 gi đêm 28/9/1971”ờ
Nh Anh có thích đ c nh ng dòng này hay không? T. vi t cho Nh Anh khiư ọ ữ ế ư
đang n m trên b m t con sông. Sông đ p l m. Đêm r t khuya. Vành trăng đằ ờ ộ ẹ ắ ấ ỏ
qu ch s p l n xu ng chân tr i.ạ ắ ặ ố ờ
Đ ng đ i c a T. ng i thì đang ng , ng i đang nói chuy n. D i cu n sáchồ ộ ủ ườ ủ ườ ệ ướ ố
mà T. kê, có 2 lá th s p g i cho Nh Anh. S ng t đ m v i nh a. Không m tư ắ ử ư ươ ướ ẫ ả ự ộ
ánh đèn. Ch nh ng vì sao, soi cho T. vi t nh ng dòng này.ỉ ữ ế ữ
B t đ u cu c đ i b đ i là th này đây. T i qua, nh ng c vi t. T. thích th .ắ ầ ộ ờ ộ ộ ế ố ư ứ ế ế
R i đây, s có nhi u lúc T. vi t th này. Ch c x u nh ma lem.ồ ẽ ề ế ế ắ ấ ư
(Hành quân đây - chào Nh Anh nhé - Th t ti c)…ư ậ ế
Nh Anh ( nh ch p năm 1972)ư Ả ụ
Đ n ga r i, ga Văn Đi n. Nh ng nào có tàu. M t quá, l i ph i gánh n i quânế ồ ể ư ệ ạ ả ồ
d ng. Ch ng ch u đ c n a, mình ng i b t xu ng đ t, d a vào ba lô mà ng . Su t,ụ ẳ ị ượ ữ ồ ệ ố ấ ự ủ ỵ
5