Mùa lạnh - Mối đe dọa từ các bệnh hô hấp
Các bệnh lý đường hô hấp thường gia tăng khi thời tiết
chuyển sang mùa lạnh. Điều kiện khí hậu lạnh là cơ hội cho
các virut, vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp xâm nhập thuận
lợi vào cơ thể. Đây cũng là thời điểm các khoa hô hấp ở
nhiều bệnh viện bị quá tải, phần lớn bệnh nhân nhập viện là
trẻ em và người già. Tuy nhiên nếu biết cách phòng bệnh
đúng, chúng ta đều có thể hạn chế được tác động của bệnh.
Bệnh cúm vẫn luôn là vấn đề thời sự
Phổi bị phù do ph
ế
cầu khuẩn tr
ên phim
Xquang.
Sang thế kỷ 21, nhiều người cho
rằng các bệnh không lây nhiễm mới
là hiểm họa chính của nhân loại
nhưng thực tế thì chúng ta đang
phải gánh trên vai sức nặng của cả
các bệnh lây nhiễm và không lây
nhiễm. Riêng đối với bệnh cúm,
tưởng chừng như các vụ đại dịch
chỉ còn lưu lại trong lịch sử y học
thì sự xuất hiện của dịch cúm A H5N1 diễn ra vài năm gần
đây đã làm cả thế giới chao đảo. Con đường tìm ra vaccin
phòng cúm A H5N1 vẫn còn ở giai đoạn thử nghiệm. Bệnh
cúm là bệnh gây ra do virut cúm tấn công vào đường hô
hấp trên. Có 3 phân nhóm virut cúm đó là A, B và C. Virut
cúm nhóm A và B là những nhóm được nghiên cứu kỹ
lưỡng nhất vì nó là căn nguyên chính gây tử vong và tổn
hại cho con người. Trong mùa dịch cúm hằng năm, có
khoảng 10% dân số thế giới nhiễm cúm, tức là khoảng 500
triệu người.
Triệu chứng của bệnh cúm thường là ho, sốt, sổ mũi, đau
họng, nhức đầu, mệt mỏi. Người lớn thường hồi phục sau 1
Tế bào phổi bị ph
ù
c
ủa bệnh nhân cúm A
H5N1.
- 2 tuần. Những người bị các bệnh mạn tính, sức đề kháng
yếu có thể có những biến chứng nặng.
Viêm phổi cấp tính do virut là một biến chứng nặng của
cúm, đó là những đại dịch như H5N1 gây ra. Triệu chứng
khởi đầu giống như cúm điển hình nhưng tiến triển nhanh
trong vòng 3 ngày, bệnh nhân sẽ bị sốt cao, ho, khó thở, tím
tái. Phù phổi do suy tim và các biểu hiện thần kinh và thận
khác. Tỷ lệ tử vong cao và diễn tiến nhanh. Kháng sinh
không có hiệu quả chống lại virut. Bất kể loại cúm nào
cũng có thể lây nhiễm cho mọi người trên toàn thế giới bất
kể tuổi tác, chủng tộc. Các trận dịch cúm có thể lây truyền
từ nơi khởi phát sang các khu vực khác chỉ trong vòng vài
tháng. Khí hậu ẩm lạnh, phương tiện di chuyển công cộng
đông đúc là những điều kiện tốt khởi phát các trận dịch
cúm.
Ai dễ bị phế cầu khuẩn tấn công?
Mọi người đều có thể bị nhiễm phế cầu khuẩn, tuy nhiên
một số người có nguy cơ mắc bệnh cao hơn, đó là những
người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh tim, phổi hoặc gan,
thận, nghiện rượu hoặc ung thư... Phế cầu là một loại vi
khuẩn gây bệnh thường lưu trú tại vùng mũi họng không
chỉ ở người bệnh mà ngay cả ở một số người khỏe mạnh.
Đây là tình trạng nhiễm khuẩn đường hô hấp gây ra bởi
một loại vi khuẩn có tên là Streptococcus pneumoniae.
Người ta nhận thấy rằng có khoảng 60% trẻ em và 30%
người lớn khỏe mạnh có mang vi khuẩn này trong vùng
mũi họng. Vi khuẩn có thể lây truyền từ người này sang
người khác qua đường không khí khi hắt hơi, ho, đặc biệt
khi có những môi trường thuận lợi như môi trường sống
hoặc lớp học đông đúc, chật chội.
Sau khi vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp,
phế cầu có thể gây ra viêm phổi, đây là căn nguyên gây ra
viêm phổi cao nhất hiện nay, chiếm 30 - 50% các trường
hợp viêm phổi. Bệnh nhân thường có những biểu hiện cấp
tính như sốt cao, đau ngực, ho nhiều... có thể dẫn đến tử
vong nếu không được điều trị kịp thời. Đối với những
người có sẵn các bệnh mạn tính, viêm phổi do phế cầu sẽ
làm nặng thêm bệnh lý mạn tính hiện có và tỷ lệ tử vong ở
những trường hợp này cũng tăng lên. Không chỉ gây viêm
phổi mà phế cầu còn có thể xâm nhập sâu hơn vào cơ thể
gây ra nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não...
Nếu không điều trị bệnh có thể dẫn đến tử vong
Các bệnh viêm đường hô hấp do virut cúm gây ra có dạng
nhẹ như cúm thông thường, người bệnh chỉ cần nghỉ ngơi
và dinh dưỡng tốt sẽ khỏi bệnh, một số trường hợp có thể
phải dùng thêm kháng sinh để chống bội nhiễm. Nhưng nếu
là cúm A H5N1 thì cần phải nhập viện sớm trước 48 giờ,
các thuốc điều trị virut chỉ mới dừng lại ở ức chế sự gia
tăng của virut mà chưa có tác dụng diệt, vaccin phòng bệnh
hiện vẫn còn nghiên cứu.
Viêm phổi do phế cầu khuẩn có thể dẫn đến tử vong do vậy
bệnh nhân cần được nhập viện điều trị từ 7 - 10 ngày. Tuy
bệnh có thể được điều trị khỏi bằng kháng sinh nhưng việc
điều trị đang gặp nhiều khó khăn do tình trạng vi khuẩn
kháng thuốc ngày càng cao.
Phòng bệnh: Ngoài việc phòng bệnh bằng vaccin, mọi
người cần chủ động bảo vệ sức khỏe trong mùa lạnh như
luôn mặc ấm, ngủ đủ giấc, ăn đủ chất dinh dưỡng và hạn
chế tiếp xúc với nguồn bệnh. Hằng năm các nhà y học dự
phòng và truyền nhiễm trên thế giới có những tổng kết
quan trọng các ca mắc cúm trên thế giới để đánh giá xem