NGHĨ THEO LỐI MÒN VÀ HÀNH ĐỘNG THEO
THÓI QUEN
Cách nghĩ và hành động tạo nên tính cách và hướng lựa chọn lối sống
của con người. Thói quen là phản xạ tự nhiên được hình thành từ cách nghĩ và
hành động lặp đi lặp lại trong một thời gian dài. Để rèn luyện thói quen tốt cần
hướng trí não vào những suy nghĩ và hoạt động tích cực, sáng tạo, hữu ích.
Phần đông thường chọn con đường mòn có vẻ an toàn đã có sẵn, dù dễ
đi, nhưng cũng dễ dẫn đến cuộc sống bình lặng tầm thường, đó lại là “căn
bệnh” mà mọi lứa tuổi đều có thể mắc phải. Thế nhưng thế giới luôn biến đổi
cùng với nhiều vấn đề phát sinh, nên nếp nghĩ theo lối mòn và hành động theo
thói quen sớm muộn gì cũng sẽ dẫn đến chỗ bế tắc. Cuộc đời sẽ không bao giờ
được lật sang một trang mới tốt đẹp hơn, con người sẽ không hoàn thiện được
bản thân, nếu cứ mãi nghĩ theo lối mòn và hành động theo tói quen, vì đó là
cách tốt nhất để hủy hoại ý chí, năng lực sáng tạo và tương lai của bản thân.
Tư duy theo lối mòn và hành động theo thói quen là kẻ thù của tiến bộ.
Vì sao nhiều người chuộng cuộc sống nghĩ theo lối mòn và hành động
theo thói quen? Vì điều đó tạo cho người ta cảm giác an toàn, dễ dàng. Tưởng
chừng như đó là cách chọn không mạo hiễm, nhưng thật ra họ đang mạo hiễm
chối bỏ một tương lai tốt đẹp hơn, thú vị hơn, có ý nghĩa hơn cho đời mình.
Biểu hiện thường thấy ở người suy nghĩ theo lối mòn là khi đối diện với một
vấn đề mới là tự biện minh bằng câu: điều đó không thể làm được!
Một dạng suy nghĩ theo lối mòn và hành động theo thói quen điển
hình đã trở thành gánh nặng lãng phí trong xã hội là hàng năm các cơ quan,
đơn vị nhà nước đều phài tổ chức phát động thi đua rầm rộ và tốn kém để tổ
chức và duy trì bộ máy các ban thi đua từ cấp thấp đến cấp quốc gia. Sau lễ
phát động, mặc dù chẳng mấy nơi có “động” thật sự, nhưng rồi đến hẹn người
ta tổ chức thêm một lễ tổng kết, thường hoành tráng hơn. Điều hiển nhiên là
khi “phát” mà không “động” thì chỉ còn cách liệt kê những việc làm, người ta
vẫn phải làm dù không có phát động, còn phần lớn người tham dự thì chẳng
mấy để tâm tới báo cáo. Thử nghĩ xem, có công ty, tập đoàn đa quốc gia thành
công vượt trội nào trên thế gian này lại thành công được nhờ áp dụng kiểu
phát động thi đua như vậy không? Trong xã hội ngày nay còn nhiều điển hình
nghĩ theo lối mòn đã được một số người nào đó vạch ra từ bao năm trước và
hành động theo thói quen trong việc đề ra quyết sách và quản lý xa rời thực tế
xã hội, gây tác hại rất lớn đối với sự phát triển của đất nước.
Sự yếu kém và tụt hậu của nền giáo dục nước nhà cũng là hệ quả của
kiểu suy nghĩ theo lối mòn và hành động theo thói quen khác. Mặc dù giáo
dục và đào tạo được xác định là quốc sách hàng đầu, cùng với việc đầu tư của
nhà nước và xã hội không ngừng tăng, nhưng các biện pháp “đổi mới” của
ngành chủ yếu chỉ quanh quẩn với những biện pháp kỹ thuật có tính chất tình
thế trong lĩnh vực thi và tuyển sinh, nên sự yếu kém và tụt hậu vẫn kéo dài.
Chừng nào người ta còn phủ nhận sự thật và trách nhiệm, thì việc từ bỏ lối
mòn suy nghĩ vẫn còn là chuyện xa vời và đất nước vẫn còn phải gánh chịu
hậu quả tai hại đó.
Trong quản lý kinh tế của nước nhà, phải chăng cũng vì tư duy theo
lối mòn “kinh tế nhà nước là chủ đạo” của thời bao cấp, nên hàng loạt tập
đoàn tổng công ty được lập ra để rồi phần lớn làm ăn thua lỗ, trút lên vai
người dân những món nợ khổng lồ?
Thành công luôn đòi hỏi sự dũng cảm và cả mạo hiễm dấn thân để
khai phá con đường cho riêng mình, dù có nhiều khó khăn thách thức và phải
trả giá. Trong cuộc sống ai cũng có ước mơ, nhưng nếu cứ quẩn quanh với
kiểu tư duy theo lối mòn và hành động theo thói quen thì ước mơ vẫn sẽ mãi
là ước mơ xa vời. Các quốc gia và ngay cả các doanh nghiệp cho dù nhất thời
có đạt kết quả tốt, nhưng nếu cứ tư duy theo lối mòn và hành động theo thói
quen thì năng lực cạnh tranh, nhịp tiến và sức sống sẽ mất dần. Vì vậy, khi
một cá nhân, công ty hay quốc gia lâm vào tình trạng trì trệ kéo dài, không
tiến lịp với thời đại thì biện pháp đầu tiên cần phải tính đến là phải thay đổi
cách nghĩ cách làm. Cuộc sống không bao giờ là bế tắc thật sự, nếu dám từ bỏ
kiểu tư duy theo lối mòn và hành động theo thói quen. Cần mạnh dạn thay đổi
khi cách nghĩ, cách làm hiện tại không giúp mang lại kết quả như mong đợi.
Cái giá phải trả sẽ lớn dần theo năm tháng nghĩ theo lối mòn và hành động
theo thói quen