Nghiên c u công ngh vi n thám và GISứ ệ ễ
H C VIÊN: PKB- L P KTĐT 2013- 2015Ọ Ớ
TR NG ĐI H C H NG H I VI T NAMƯỜ Ạ Ọ Ằ Ả Ệ
VI N ĐÀO T O SAU ĐI H CỆ Ạ Ạ Ọ
TI U LU NỂ Ậ
PH NG PHÁP NGHIÊN C U KHOA H CƯƠ Ứ Ọ
Đ TÀI: NGHIÊN C U CÔNG NGH VI N THÁM VÀ GIS TRONGỀ Ứ Ệ Ễ
THÀNH L P B N Đ KHU V CẬ Ả Ồ Ự
H VÀ TÊN H C VIÊN: PKBỌ Ọ
L P: K THU T ĐI N T - KHÓA 2013- 2015Ớ Ỹ Ậ Ệ Ử
NG I H NG D N: ƯỜ ƯỚ Ẫ
H I PHÒNG- 2015Ả
2
Nghiên c u công ngh vi n thám và GISứ ệ ễ
A PH N M ĐUẦ Ở Ầ
1: Lý do ch n đ tàiọ ề
T khi cu c cách m ng khoa h c kĩ thu t xu t hi n, th gi i đã và đangừ ộ ạ ọ ậ ấ ệ ế ớ
có nhi u thay đi toàn di n v m i m t. Trong đó, lĩnh v c phát tri n m nh mề ổ ệ ề ọ ặ ự ể ạ ẽ
nh t thay đi nhanh chóng nh t là lĩnh v c công ngh thông tin. Nh s phátấ ổ ấ ự ệ ờ ự
tri n c a khoa h c kĩ thu t nhi u phát minh đc ra đi và ng d ng r ng rãiể ủ ọ ậ ề ượ ờ ứ ụ ộ
vào th c ti n, tiêu bi u là công ngh vi n thám và GIS. Công ngh vi n thám vàự ễ ể ệ ễ ệ ễ
GIS là m t trong nh ng thành t u khoa h c đã đt đn trình đ cao và tr thànhộ ữ ự ọ ạ ế ộ ở
k thu t ph bi n đc áp d ng r ng rãi trong nhi u lĩnh v c kinh t -xã h i ỹ ậ ổ ế ượ ụ ộ ề ự ế ộ ở
nhi u n c trên th gi i, không nh ng v i các n c phát tri n có trình đ khoaề ướ ế ớ ữ ớ ướ ể ộ
h c k thu t tiên ti n mà còn đi v i các n c đang phát tri n v i n n kinh tọ ỹ ậ ế ố ớ ướ ể ớ ề ế
và công ngh l c h u, ch m phát tri n. Nhu c u ng d ng công ngh vi n thámệ ạ ậ ậ ể ầ ứ ụ ệ ễ
và GIS trong lĩnh v c đi u tra nghiên c u, khai thác, s d ng, qu n lý tài nguyênự ề ứ ử ụ ả
và môi tr ng mà còn đc s d ng r ng rãi trong vi c thành l p b n đườ ượ ử ụ ộ ệ ậ ả ồ
chuyên đ. Ti m năng ng d ng công ngh vi n thám và GIS giúp các nhà khoaề ề ứ ụ ệ ễ
h c, các nhà ho ch đnh chính sách có nh ng l a ch n trong vi c s d ng vàọ ạ ị ữ ự ọ ệ ử ụ
qu n lý tài nguyên thiên nhiên và môi tr ng. Vì v y vi n thám và GIS đc sả ườ ậ ễ ượ ử
d ng nh là “công ngh đi đu” r t có u th hi n nay.ụ ư ệ ầ ấ ư ế ệ
Xã h i ngày càng phát tri n thì vai trò c a các b n đ chuyên đ ngàyộ ể ủ ả ồ ề
càng quan tr ng. S th hi n n i dung, đi t ng,m c đ chính xác… càng caoọ ự ể ệ ộ ố ượ ứ ộ
thì càng thu n l i cho vi c nghiên c u. ng d ng công ngh vi n thám và GISậ ợ ệ ứ Ứ ụ ệ ễ
trong thành l p b n đ chuyên đ đã đc ng d ng r ng rãi trong th i gianậ ả ồ ề ượ ứ ụ ộ ờ
g n đây và đem l i hi u qu cao giúp các nhà khoa h c đc bi t là các nhà đa lýầ ạ ệ ả ọ ặ ệ ị
nghiên c u, đi u tra tài nguyên n m b t thông tin nhanh chóng và đng b trênứ ề ắ ắ ồ ộ
di n r ng, không nh ng v y ph ng pháp ng d ng công ngh vi n thám vàệ ộ ữ ậ ươ ứ ụ ệ ễ
GIS còn giúp cho các nhà đa lý d dàng ti p c n v i s phát tri n c a n n tinị ễ ế ậ ớ ự ể ủ ề
h c hi n nay. Chính vì v y, ph ng pháp lu n v nghiên c u vi n thám và GISọ ệ ậ ươ ậ ề ứ ễ
là vi c c n thi t cho thành l p các b n đ chuyên đ. Vì vây em quy t đnhệ ầ ế ậ ả ồ ề ế ị
ch n đ tài “nghiên c u công ngh vi n thám và GIS trong thành l p b n chuyênọ ề ứ ệ ễ ậ ả
đ”.ề
2: M c đích nghiên c u đ tàiụ ứ ề
Ngoài m c đích làm quen v i ph ng pháp nghiên c u khoa h c thì nghiên c uụ ớ ươ ứ ọ ứ
đ tài nh m các m c đích sau:ề ằ ụ
. H th ng hóa ki n th c v công ngh vi n thám và GISệ ố ế ứ ề ệ ễ
H C VIÊN: PKB- L P KTĐT 2013- 2015Ọ Ớ 3
Nghiên c u công ngh vi n thám và GISứ ệ ễ
. Nghiên c u nh ng đc đi m, quá trình th c hi n c a công ngh vi nứ ữ ặ ể ự ệ ủ ệ ễ
thám và GIS trong thành l p b n đ chuyên đ. Đánh giá tính hi u qu c a côngậ ả ồ ề ệ ả ủ
ngh vi n thám và GIS trong thành l p b n đ chuyên đ. Nâng cao ki n th cệ ễ ậ ả ồ ề ế ứ
đã đc đào t o trong nhà tr ng đng th i cung c p c s lý lu n làm phongượ ạ ườ ồ ờ ấ ơ ở ậ
phú h n cho n i dung b n đ chuyên đ.ơ ộ ả ồ ề
3: Đi t ng và ph m vi nghiên c u đ tàiố ượ ạ ứ ề
3.1 N i dung nghiên c uộ ứ
- M t s v n đ lý lu n v v n đ nghiên c uộ ố ấ ề ậ ề ấ ề ứ
- Nghiên c u công ngh vi n thám và GIS trong thành l p b n đ chuyên đứ ệ ễ ậ ả ồ ề
- M t s ng d ng c a công ngh vi n thám và GIS trong thành l p b n độ ố ứ ụ ủ ệ ễ ậ ả ồ
chuyên đề
3.2 Ph m vi nghiên c uạ ứ
- Đ tài ch t p trung nghiên c u v n đ nghiên c u công ngh vi n thám vàề ỉ ậ ứ ấ ề ứ ệ ễ
GIS trong thành l p b n đ chuyên đ.ậ ả ồ ề
. Thu th p thông tin, tài li u, các ph ng pháp nh m ph c v cho vi c th c hi nậ ệ ươ ằ ụ ụ ệ ự ệ
nhi m v nghiên c u đ tài đa ra.ệ ụ ứ ề ư
. Xác đnh c s lý lu n c a vi c nghiên c u công ngh vi n thám và GISị ơ ở ậ ủ ệ ứ ệ ễ
trong thành l p b n đ chuyên đ.ậ ả ồ ề
. Nghiên c u đc đi m c a công ngh vi n thám và GIS trong thành l pứ ặ ể ủ ệ ễ ậ
b n đ chuyên đ, đánh giá hi u qu và t đó đa vào m t s ng d ng.ả ồ ề ệ ả ừ ư ộ ố ứ ụ
4: Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
- Ph ng pháp thu th p thông tin, tài li u: là ph ng pháp trên c s m cươ ậ ệ ươ ơ ở ụ
đích, yêu c u c a đ tài đ ra đ s u t m nh ng tài li u có liên quan. T đóầ ủ ề ề ể ư ầ ữ ệ ừ
ch n l c, s p x p, th ng kê tài li u theo yêu c u c a đ tài.ọ ọ ắ ế ố ệ ầ ủ ề
- Ph ng pháp phân tích, t ng h p, đánh giá: là ph ng pháp trên c s tàiươ ổ ợ ươ ơ ở
li u đã thu th p đc, ti n hành phân tích, t ng h p t đó rút ra các nh n đnhệ ậ ượ ế ổ ợ ừ ậ ị
c n thi tầ ế
- Ph ng pháp b n đ: là ph ng pháp s d ng các tranh nh, b ng sươ ả ồ ươ ử ụ ả ả ố
li u…đ làm rõ thêm đi t ng mà đ tài yêu c u.ệ ể ố ượ ề ầ
5. Ý nghĩa Khoa h c và th c ti n.ọ ự ễ
Trong nh ng năm qua, tình tr ng s d ng đt không theo quy ho ch x yữ ạ ử ụ ấ ạ ả
ra ph bi n t i khá nhi u n i n c ta, đi u này đã gây nhi u khó khăn trongổ ế ạ ề ơ ở ướ ề ề
công tác qu n lý đt đai t trung ng đn c s . Đc bi t đi v i các vùng núiả ấ ừ ươ ế ơ ở ặ ệ ố ớ
hay vùng sâu, vùng xa… làm tác đng x u t i s b n v ng c a các ngu n tàiộ ấ ớ ự ề ữ ủ ồ
nguyên đt đai cũng nh gi m thi u đ che ph c a r ng, ngu n n c ng mấ ư ả ể ộ ủ ủ ừ ồ ướ ầ
cung c p cho sinh ho t và canh tác gi m m nh….ấ ạ ả ạ
Cùng v i s phát tri n c a khoa h c k thu t, vi c s d ng nh v tinhớ ự ể ủ ọ ỹ ậ ệ ử ụ ả ệ
đa ph có đ phân gi i cao trong vi c tìm hi u bi n đng c a l p ph th c v tổ ộ ả ệ ể ế ộ ủ ớ ủ ự ậ
H C VIÊN: PKB- L P KTĐT 2013- 2015Ọ Ớ 4
Nghiên c u công ngh vi n thám và GISứ ệ ễ
s giúp chúng ta ti n hành đánh giá đc quá trình tác đng c a con ng i t iẽ ế ượ ộ ủ ườ ớ
th m th c v t trong nhi u năm, đ t đó k t h p v i các nghiên c u đa ngànhả ự ậ ề ể ừ ế ợ ớ ứ
khác ph c v quá trình s d ng đt t t h n.ụ ụ ử ụ ấ ố ơ
Nh ng k t qu nghiên c u c a đ tài s góp ph n cho công tác đi u traữ ế ả ứ ủ ề ẽ ầ ề
tài nguyên c a các vùng đt, cũng nh rút ra đc các k t lu n khoa h c v khủ ấ ư ượ ế ậ ọ ề ả
năng ng d ng vi n thám và GIS trong các ho t đng đánh giá s bi n đng l pứ ụ ễ ạ ộ ự ế ộ ớ
ph qua nhi u giai đo n đ ph c v t t h n n a trong công tác qu n lý đt đai.ủ ề ạ ể ụ ụ ố ơ ữ ả ấ
B. PH N N I DUNGẦ Ộ
CH NG 1: C S LÝ LU N V NGHIÊN C U CÔNG NGHƯƠ Ơ Ở Ậ Ề Ứ Ệ
VI N THÁM VÀ GIS TRONG THÀNH L P B N Đ CHUYÊN ĐỄ Ậ Ả Ồ Ề
1.1 M T S KHÁI NI MỘ Ố Ệ
1.1.1 B N Đ CHUYÊN ĐẢ Ồ Ề
B n đ h c là mô hình ký hi u hình t ng không gian c a các s v t hi nả ồ ọ ệ ượ ủ ự ậ ệ
t ng đc thu nh t ng quát hóa d a trên c s toán h c nh t đnh nh mthượ ượ ỏ ổ ự ơ ở ọ ấ ị ằ ể
hi n s phân b , v trí m i t ng quan gi a các s v t hi n t ng và cácquáệ ự ố ị ố ươ ữ ự ậ ệ ượ
trình phát tri n c a s v t hi n t ng đó. Trong b n đ h c c n có c sể ủ ự ậ ệ ượ ả ồ ọ ầ ơ ở toán
h c, h th ng kí hi u và t ng quát hóa. D a theo n i dung thì b n đ g mọ ệ ố ệ ổ ự ộ ả ồ ồ hai
lo i là b n đ đa lý chung và b n đ chuyên đ. Trong đ tài này tôi ch xinạ ả ồ ị ả ồ ề ề ỉ đề
c p đn v n đ b n đ chuyên đ.ậ ế ấ ề ả ồ ề
B n đ chuyên đ là b n đ ch th hi n m t ho c m t s đi t ng hayả ồ ề ả ồ ỉ ể ệ ộ ặ ộ ố ố ượ
m t ph n c a các đi t ng, hi n t ng t nhiên, kinh t xã h i đc hayộ ầ ủ ố ượ ệ ượ ự ế ộ ượ
không đc bi u hi n trên b n đ đa lý chung. Đi t ng c a b n đ chuyênượ ể ệ ả ồ ị ố ượ ủ ả ồ
đ r t đa d ng tùy thu c vào n i dung mà chúng ta nghiên c u.ề ấ ạ ộ ộ ứ
1.1.2 CÔNG NGH VI N THÁMỆ Ễ
Vi n thám( Remote sensing = RS) đc đnh nghĩa b ng nhi u đnh nghĩaễ ượ ị ằ ề ị
khác nhau.Theo CCRS- Canada Centre For Remove Sensing: vi n thám là m tễ ộ
khoa h c thunh n thông tin c a b m t trái đt mà không ti p xúc tr c ti p v iọ ậ ủ ề ặ ấ ế ự ế ớ
b m t y.Đi u này đc th c hi n nh vào vi c quan sát và thu nh n năngề ặ ấ ề ượ ự ệ ờ ệ ậ
l ng ph n x ,b c x t đi t ng và sau đó phân tích, x lý, ng d ng nh ngượ ả ạ ứ ạ ừ ố ượ ử ứ ụ ữ
thông tin nói trên. Theo tác gi Lê Hu nh thì vi n thám là khoa h c và công nghả ỳ ễ ọ ệ
mà nh đó nghiên c u các đi t ng thiên nhiên, nh n di n đo đc và phân tíchờ ứ ố ượ ậ ệ ạ
các đc tr ng c a chúng t xa. Đi t ng trong đnh nghĩa này có th hi u là m tặ ư ủ ừ ố ượ ị ể ể ộ
đi t ng c th hay m t hi n t ng.ố ượ ụ ể ộ ệ ượ
Ngoài ra vi n thám còn có th đc coi là d ng công ngh thu b t, ghi nh n,ễ ể ượ ạ ệ ắ ậ
H C VIÊN: PKB- L P KTĐT 2013- 2015Ọ Ớ 5