TRƯỜNGĐẠIHỌCNAMCẦNTHƠTạpchíKhoahọcvàKinhtếpháttriểnsố08
123
NHẬNTHỨCVÀVIỆCÁPDỤNGCBÀITẬPKIỂMTRA
KỸNĂNGNGHECỦAGIẢNGVIÊNTIẾNGANH
TẠICÁCTRƯỜNGĐẠIHỌC
BộmônAnhvănTrungtâmĐTCĐR&PTNNL
30

Tómtắt:Mặcdùnhiềunghiêncứuđãđượcápdụngliênquanđếnlĩnhvựckiểmtra
đánhgiá,nhưngítnhữngnghiêncứutậptrungvàolĩnhvựckiểmtrađánhgiákỹnăngnghe,
đặcbiệtlàcácdạngbàitậpnghekhácnhautạicáctrườngđạihọc,caođẳng.Vìvậybàibáo
nàytìmhiểuvềvấnđềnhậnthứcvàápdngcácdạngbàitậpnghecủacácgiảngviênđại
họcgiảngdạytiếngAnh.Đặcbiệtlànghiêncứunàytìmhiểuvềnhậnthccủagiảngviênvề
cácdạngbàitậpnghetronggiớihạnvềnhữngkháiniệmcơbản,cácmụcđíchvàcácnguyên
.Kếtiếp,nghiêncứutậptrungvàoviệcchọnlựađểápdụngcácdạngbàitậpnghecủa
giảngviênvềcáckháiniệmcơbảnvàcácnguyênlý.Nghiêncứucũngkhámphámốiquanhệ
giữaviệcnhậnthứcvàápdụngcủagiảngviên.
Nghiêncứunàymanglạicáinhìnsâuhơnđốivớisựhiểubiếtcủagiảngviênđạihọc,
caođẳngtiếngAnhvềcácdạngbàitậpnghe,cáchlựachọnápdụngdạngbàitậpcủahọ
biếtđượcmốiquanhệgiữaviệcnhậnthứcvàápdụngcácdạngbàitậpnày.Từđó,cácgiảng
viêncóthểnhậnrađượcnhữngđiểmtrộilẫnnhữngđiểmthiếusóttrongsựhiểubiếtvàáp
dụngcácdạngbàitậpnghe.Cácnhàquảnlýgiáodụcđượcthúcđẩyđểtổchứcnhiềuhơn
cácchươngtrìnhtậphuấn,hộithảo,hộinghịchuyênđềnhằmhỗtrợcácgiảngviên.
Từka:cácdngitpnghe,gingvntiếngAnh,đihọc,caođẳng,nhnthc,ápdng
Abstract:Despitemanystudieshavebeenconductedrelatedtoassessment,fewstudies
focus on listening assessment in specific, especially different listening task types in the
Mekong Delta, Vietnam. Thus, this thesis followed the descriptive approach with mixed
methods(bothquantitativeandqualitativemethods)toinvestigatetheEFLcollegeteachers’
perceptionsandimplementationofdifferentlisteningtasktypesinthisregion.Inparticular,
thestudyaimstodiscoverteachers’perceptionsofdifferentlisteningtasktypesintermsof
basic concepts, purposes, and principles. Then, it focuses on ways how teachers choose
differentlisteningtasktypesforimplementationtowardsbasicconceptsandprinciples.Italso
explorestherelationshipbetweenteachers’perceptionsandtheirimplementation.
This research brings about insight into the EFL college teachers’ understanding of
different listening task types, ways how teachers choose themfor implementation, and the
relationshipbetweentheirperceptionsandimplementation.Hence,theteachersrealizetheir
weaknesses andstrengths in theirunderstandingand their implementation of listening task
types. The educational administrators are motivated to organize more training programs,
workshops,seminarstosupporttheteachers.
Keywords:differentlisteningtasktypes,EFLcollegeteachers,perceptionsandimplementation.
30
Trường Đại học Nam Cần Thơ
TRƯỜNGĐẠIHỌCNAMCẦNTHƠTạpcKhoahọcvàKinhtếpháttriểnsố08
124
1.1Cơsởlýluận
Trongsốnhiềungônngữkhácnhautrêntoànthếgiới,tiếngAnhlàmộttrongnhững
ngônngữđượcsửdụngrộngrãinhất.SửdụngthànhthạotiếngAnhđượccoilàmụctiêucho
ngườihọctnthếgiớibởivìnólàchìakhóathànhcôngtronghọctậpvàcôngviệc.Dođó,
tiếngAnhlàngoạingữmàngườiViệtmongđợisẽlĩnhhộivàtiếpthu.đâycũngchínhlà
trọngtâmcủađềánngoạingữ2020dochínhphủViệtNambanhành.
ThànhthạotiếngAnhđòihỏisinhviênphảipháttriểnđủbốnkỹnăngchính:nghe,nói,
đọcvàviết.Trongsốcáckỹnăngđượcđềcập,ngheđượccholàknăngphứctạpảnhhưởng
đếnquátrìnhtiếpthungônngữnhiềunhất(Rost,1993).Hơnthếnữa,kỹnăngnghecũngđã
đóngmộtvaitròquantrọngtrongviệchọcngônngữbởivìnólàmộtquátrìnhgiúpsinhviên
cóđượckiếnthứcinput(đầuo)nhằmtạooutput(đầura)(Nunan,2002).Việchọcsẽkhông
xuấthiệnkhikhôngcóđầuo(Krashen,1994).Vìvậy,mộttrongnhữngkỹngcầnthiết
màsinhviêncầnphảicólànângcaokỹnăngnghe.
Nhằmmụcđíchtheodõivàpháttriểnkhảnăngnghecủasinhviênthìkiểmtranghe
đóngmộtvaitròquantrọng.Đểđánhgiásinhviêncóthànhthạoknăngnghehaykhôngthì
việckiểmtra làsựlựa chọntốtnhất chogiáoviên(O’Farrell,2002).Trong thựctế,nó đã
đượccoilàmộtgiảipháptrongviệcthúcđẩysinhviênhọcnghe(Spiller,2009).Kiểmtra
đánh giák năng nghe góp phầncải thiện khả năngnghevà giúpsinhviên học nghetốt
(Klinger,2016).Hơnnữa,ColbyKellyvàTurner(2007)chorằngkiểmtrađánhgiákng
nghelàmộtquátrìnhtìmkiếmbằngchứngđểđánhgiákhnăngnghethôngtin.Dođó,để
đánhgiáđượckhảngnghecủasinhviênvàhỗtrợngườihọcpháttriểnkỹnăngnghethì
việckiểmtrađánhgiánghecóthểlàmộtcôngcụhiệuquả.
Mặc đánh giá nghe là vô cùng cần thiết trong giảng dạy, tuy nhiên Makhmetova
(2014),vàVolantevàFazio(2007)thấyrằngcácgiáoviêndạytiếngAnhápdụngđánhgiákh
năngnghechosinhviênlàchưatốt.Ngoàira,họthiếukiếnthứctrongnhvựcđánhgiánghe,
đặcbiệtlàviệcápdngcácloạibàitậpkhácnhaucakỹnăngnghe.Đólýdotạisaonghiên
cứunàytậptrungvàocácloạibàitậpnghenhằmmụcđíchmhiểunhậnthccủagiáoviênvề
nó,mứcđộhọápdụngcácloạibàitậpngheđểđánhgiákhảnăngnghecủasinhviên.
1.2Ýnghĩacủanghiêncứu
Nghiêncứunàycóthểmanglạicáinhìnsâusắcvềnhậnthứcvàápdụngcloạibài
tậpnghecủagiảngviênđạihọcđanggiảngdạytiếngAnh.Nhờvậy,cácgiảngviêncóthể
điềuchỉnhcácchươngtrìnhnghetiếngAnhđểcảithiệnkhảnăngnghecủasinhviên.
Nghiêncứucungcấpthôngtinvềnhữnggìgiảngviênhiểuvềcbàitậpnghe,ởmức
độnàogiảngviênsửdụngchúng,tìmhiểuxemcóbấtkỳmốiquanhệgiữanhậnthứcvà
việcápdụngcủagiảngviên.Từđó,giảngviêncóthểnhậnrađiểmyếuvàđiểmmạnhcủa
mìnhtrongsựhiểubiếtvàápdụngcácloạibàitậpnghenày.
Dựatrênnhữngpháthiệncủanghiêncứu,cácnquảnlýgiáodụccóthểhiểuđược
nhậnthứcvàmứcđộsửdụngcbàitậpnghecủagiảngviêntiếngAnh.Dođó,nghiêncứu
cóthểkhuyếnkhíchhọtổchứcthêmcchươngtrìnhđàotạo,hộithảovềcácloạiitập
ngheđểgiúpđỡgiảngviêncảithiệnviệcdạykỹnăngnghecủahọ.
TRƯỜNGĐẠIHỌCNAMCẦNTHƠTạpcKhoahọcvàKinhtếpháttriểnsố08
125
2.1Tầmquantrọngcủakỹnăngnghe
Trongthựctế,nghevaitròquantrọngtrongviệchọcngônngữ.Nóđượccoilàgiai
đoạnđầutiêncủaviệctiếpthungônngữ,cóthểhỗtrợngườihọctiếpnhậnkiếnthứctrong
việchọcngônngữ(Krashen,1994).Giaiđoạnnghehoặcgiaiđoạnimlặngcóthểodàiít
nhấtsáuthángđểngườihọcngônngữmớicóthểdànhthờigianđểtiếpthutừvựngthông
qua vic nghe. Đặc biệt, sự tiếp thuxảy rakhi người học hiểu trong khi nghe (Hamouda,
2013).Ngoàira,họctậpsẽkhôngxyranếuthiếusựtruyềnđạt.Saukhinghe,thôngtincó
thểđượcgiảimãđểsửdụnghoặcnói.Đặcbiệt,nghelàmộtphầnthiếtyếucủaviệcnói,
vậymộtngườinóitốtlàngườinghetốt(Brown,2014).Dođó,ngheđóngvaitròquantrọng
củanótronggiaotiếp(Lynch,1988;Rubin,1994)vàpháttriểnmốiquanhệtrongcôngviệc
nhóm(Brownell,2015,trang7)vìnóchophépchúngtahiểunhucầu,giátrị,sởthíchđộc
đáocangườikhác,vàquanđiểmđểgiảiquyếtvấnđềhợptácvàđưaraquyếtđịnh.Ngoài
ra,nghecóthểcungcấpthêmthôngtinchiasẻđốivớingườiđốithoại,làmtăngsựtươngtác
tronggiaotiếp(Brownell,2015,trang4).Dođó,lắngnghecóthểkếtnốinhiềungườivới
nhauvàtạoniềmtingiữahọ.
Lắngnghekhôngchỉmộtphầnthiếtyếucủacuộcsốngmàcònlàmộtkỹnăngchính
của việc học ngônngữ. Nócóthểhỗtrợgiáoviên ngườihọc trong cáctìnhhuốngsau
(Hedge,2000;Underwood,1989):
-Thamdựmộtbuổihọcnhằmhiểuđượcýchínhhoặcthôngtinchính
-Nghetintứchoặcthôngbáolàđểcóđượcthôngtinphùhợp
-Nghe,xemphimhayâmnhạclàđểtạoniềmvuichochínhmình
-Lắngnghebàiphátbiểucủaaiđódẫnđếnviệchiểuýkiếnvàtháiđộcủangườinói.
-Làmtheonhữnghướngdẫngiúpchobiểuhiệncủangườinghetốthơn
Nóichung,kỹnăngnghelàvôcùngquantrọngtrongngônngữhọcvàtrongcuộcsống.
Nókhuyếnkhíchngườihọcđạtđượcmụctiêunhằmpháttriểnquátrìnhtiếpthungônngữ.
Đặcbiệt,nghetạoragiaotiếphiệuquảvàmốiquanhệtốthơngiữanhữngngườihọctrong
côngviệcnhóm.
Cácgiaiđoạncơbảncủakỹnăngnghe
Theo DeVito (1999, trang 98), nghe xảy ra qua năm giai đoạn học ngôn ng, tạora
nhữngngườinghethànhcông:
1.Nhậndữliệutừloabằngtai.
2.Hiểuýnghĩacủathôngđiệpbởibộnão(saisótvẫnxảyradonềntảng,kinhnghiệm
khácnhau).
3.Ghinhớthôngtinvàlưulạitrongnão.
4.Đánhgiágiátrịcủathôngđiệpđểthểhiệnquanđiểmhoặcnhậnthứccánhân.
5.Trảlờivàđưaraphảnhồi(phảnhồichínhthứcvàphảnhồitổnghợp)thểhiệnbằngsự
chúý,ghichú,gậtđầuvàchànhvikhácđểbiểuthịsựhiểubiếthoặchiểusaivềthôngđiệp.
Cụthể,ngônngữcóthểđượcxửdầndầnquabốngiaiđoạnngheđểulạilâutrong
não.Chúngcóthểđượcsắpxếptheosựpháttriểncủahiệusuấtnghe(Brown,2014,trang119).
TRƯỜNGĐẠIHỌCNAMCẦNTHƠTạpcKhoahọcvàKinhtếpháttriểnsố08
126
1.Nhậnbiếtâmthanhlờinóitrongbộnhớngắnhạn.Tronggiaiđonnày,ngườinghe
cóthểnhậnđượccácthànhphầnnhưâmvị,từngữ,ngữđiệu,dấuhiệudiễnngôn,v.v.(Nghe
chuyênsâu)
2.Xácđịnhloạisựkiệnphátbiểuộcthoại,đốithoạigiữacáccánhânvàđốithoại
giaodịch).Ngườinghecóthểngheđoạnngônngữngắnđểtrảlờingắnnhưlờichào,câuhỏi,
mệnhlệnh,v.v.(Nghephảnhồi)
3.Sửdụngccáchtiếpcậntừchitiếtđếncụthểđểdiễngiảithôngđiệpnhậnraý
nghĩadựđịnhcủacáchnói.Ngườinghebắtđầuxửcácđoạnđộcthoạingắnđểlấythông
tintrongngữcảnh.(Nghecóchọnlọc)
4.Xóacáchìnhthứcngônngữgốcvàgiữlạithôngtinquantrọnghoặccóliênquan
trongbộnhớdàihạn.Giaiđoạnnàybaogồmckỹnăngtươngtác(ghichú,thảoluận,đặt
câuhỏi)đểpháttriểncáchtiếpcậntừtrênxuống.Dođó,ngườinghelắngngheýchínhvàý
chínhcủacuộctròchuyn.(Nghemởrộng)
ythuộcvàocácgiaiđoạncơbảncủaviệcnghe,giáoviêncóthểthiếtkếcácbàitập
nghekhácnhauphùhợpvớitừnggiaiđoạnnhậnthôngtin.Ngira,mỗigiaiđoạnthểhiện
cácmụctiêukhácnhaucủađánhgiáknăngnghevàcácdạngbàinghenhưhiểuvềcácyếu
tốcấutrúcbềmặt:âmvị,từngữ,ngữđiệu,phạmtrùngữpháp;ngữdụng;xácđịnhýnghĩa
củathôngtinđưcnghe;pháttriểnýchính,mộtsựhiểubiếttoàncầuhoặctoàndiện(Brown,
2014,trang120).Dođó,việcthiếtkếcácbàitậpnghecóthểdễdànghơnkhicácmctiêu
đượcchiathànhcáckỹnăngvimôvàvĩmô.
Kỹnăngnghevimôvàkỹnăngvĩmô
Đểxácđịnhmụctiêuchokỹnăngnghevàđánhgiánghe,tổnghợpckỹnăngvimô
kỹnăngvĩmôcủakhảngnghemộtcáchhữuích(Brown,2014).Kếtquảlànótrở
thànhtuchuẩntrongviệcđolườngkhảngnghecủasinhviênvàthiếtkếcácbàitậpnghe.
Cụthể,cáckỹnăngvimôtậptrungvàocácmẫuvàkhốingônngữnhỏhơntrongquátrình
nghetừcơbntrongkhicáckỹngvĩmôchúýđếncácyếutốlớnhơntrongphươngpháp
nghechuyênsâu.
Kỹnăngnghevimôvàvĩmô(Brown,2014;Richards,1983)
Kỹnăngvimô
1.PhânbiệtgiữacácâmthanhđiểnhìnhcủatiếngAnh(âmvị)
2.Ghinhớcácngônngcóđộdàikhácnhautrongthờigianngắn.
3.NhậnbiếtcácmẫuâmnhấntrongtiếngAnh:cvịtríâmnhấnâmkhôngnhấn,
nhịpđiệuvàngữđiệu.
4.Nhậnbiếtcácdạnggiảmâm.
5.Phânbiệtranhgiớitừ,cốtlõicủatừ,mẫutrậttựtừ.
6.Quảnlýthànhphầnkhácnhaucủalờinói
7.Quảnlýcácthànhphntrongbàinóinhưđiểmdừng,lỗi,chỉnhsửa,v.v.
8.Nhậnbiếtcáctừloại(danhtừ,độngtừ,v.v.),hệthống(thì,hòahợpthì/từloại,lượng
từ),thànhphần,quytắc.
9.Khámphácácthànhphầncâu(thànhphầnchínhvàphụ).
TRƯỜNGĐẠIHỌCNAMCẦNTHƠTạpcKhoahọcvàKinhtếpháttriểnsố08
127
10.Khámphámộtýnghĩariêngbiệtcủacáchìnhthứcngữphápkhácnhau.
11.Tìmracáccôngcụgắnkết.
Kỹnăngvĩmô
12.Hiểucácchứcnănggiaotiếpcủacáchnóitùythuộcvàotìnhhuống,ngườithamgia,
mụctiêu,v.v.
13.Sửdụngkiếnthứcxácthựcđểsuyluậncáctìnhhuống,ngườithamgiavàmụctiêu.
14.Nhờcácsựkiệnvàýtưởngđểđoánkếtquả,suyracáckếtnốigiữacácsựkiện;xác
địnhnguyênnhânvàảnhhưởng;khámpháýchính,ýởnghỗtrợ,thôngtinmới,thông
tinđãcho,tổngquanvàmẫumực.
15.Phânbiệtnghĩađenvànghĩabóng.
16.Nhậnbiếtýnghĩathôngquanétmặt,ngônngữhìnhthểvàcửchỉ,v.v.
17.Pháttriểnvàsửdụngcácchiếnlượcnghenhưtìmracáctừkhóa,đoánnghĩatừngữ
cảnh,hiểutínhiệuđểnắmđượcthôngtin.
2.1.2Đánhgiákỹnăngnghe
Đánhgiákỹnăngnghe
Đánhgiákỹnăngnghe đượcnhiềunhànghiêncứuquantâmvàhọđã đềxuấtnhiều
địnhnghĩavề.CoombevàKinney(1999)tinrằngđâylàmộtcôngcụđểđánhgiá việc
thựchànhnghecangườihọc.Hơnnữa,nócóthểnângcaonhậnthứccủagiáoviêndạyvà
nhậnthứcvềviệchọcmônnghebởivìđiểmsốcủaviệcđánhgiácóthểlàđộnglựchọcbên
ngoài.Cảgiáoviênvàsinhviênđềuphảiphấnđấuđểđạtđiểmcaotrongbàikiểmtra.Đánh
giámônnghebaogồmbagiaiđoạnchính:nộidungvàpháttriểnikiểmtra,phátbàikiểm
trachấmđim(Coombe&Kinney,1999).Đầutiên,giáoviênxácđịnhmụcđíchcủabài
kiểmtranghe,chọnchủđềvàthiếtkếcâuhỏi.Ngoàira,họquyếtđịnhthờigian,địađiểm,tài
liệuvàcôngcụcủabàikiểmtra.Sauđó,họphátbàicholàmbàikiểmtra.Cuốicùng,bài
kiểmtrangheđượcchấmđểđưaranhậnxétvềkhảnăngnghecủangườilàmbàikiểmtra.
TheoBuck(2001),đánhgiánghelàmộttrongnhữnglĩnhvựcquantrọngcủađánhg
ngônngữvìnócóthểđánhgiámứcđộthànhthạonghe.Ngoàira,nócòncungcpthôngtin
phảnhồivềkhảngnghecủasinhviêncũngnhưcácphươngphápvàhoạtđộnggiảngdạy
củagiáoviên(O’Farrell,2002).Ôngcũngtuyênbốrằngđánhgiánghequyếtđịnhkếtqu
họctậpcủakhóahọc,thúcđẩysinhviênthựchànhnghevàđánhgiáquátrìnhgiảngdạy.Do
đó,nóđónggóplợiíchcủanótrongviệcpháttriểnkhảnăngnghehiểucủasinhviênvàđánh
giácáchoạtđộnggiảngdạy.
GiốngnhưBuck(2001),đánhgiánghecũngđượcAllen(2004)địnhnghĩarằngđólà
mộtquátrìnhtheodõivàcảithiệnkhảnăngnghecủasinhviênvìnóchothyrõràngvềkết
quảnghecủangườihọc,đòihỏisinhviênphảithểhiệnkếtquảcủamình,vàsauđó,nângcao
khảnăngnghe.Đặcbiệt,nóđánhgiákhảngnghecủangườihọctheokếtquảđãđượcđặt
ra.Từđó,sinhviêncóthểnhậnrađiểmmạnhvàđiểmyếucủamìnhđểthúcđẩyviệchọc.
Cácquytắcđánhgiámônnghe
Đểđánhgiábàikiểmtra,Brown(2014)đãđưaranămnguyêntắcđểđánhgiángônngữ
đánhgiákhảnăngnghenóiriêngđượcápdụnglàtínhthiếtthực,độtincậy,độchínhxác,
tínhthựctếvàtácđộngdộingược.