1
Lêi nãi ®Çu
Tõ §¹i héi §¶ng VIII ®Õn nay, §¶ng ta lu«n x¸c ®Þnh c«ng nghiÖp ho¸
lµ nhiÖm vô träng t©m cña thêi kú qu¸ ®é. NhiÖm vô CNH - H§H ®· ®îc
thùc hiÖn ë níc ta trong nh÷ng n¨m qua, nhÊt lµ thêi kú ®æi míi chóng ta ®·
thu ®îc nhiÒu thµnh tùu quan träng t¹o thÕ vµ lùc cho thêi kú ph¸t triÓn tiÕp
theo. Bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®îc chóng ta kh«ng tr¸nh khái nh÷ng
sai lÇm. §Ó gi¶i quyÕt nh÷ng nhiÖm vô míi ®Æt ra cïng kh¾c phôc nh÷ng thiÕu
xãt khiÕm khuyÕt, ®Èy lïi nguy c¬ tôt hËu vÒ kinh tÕ ®a ®Êt níc ra khái t×nh
tr¹ng ®ãi nghÌo, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, t¨ng cêng tiÒm lùc quèc phßng
an ninh, cñng cè v÷ng ch¾c ®éc lËp chñ quyÒn quèc gia th× kh«ng cã con
®êng nµo kh¸c con ®êng ®Èy m¹nh CNH - H§H ®Êt níc.
VÊn ®Ò CNH - H§H lµ mét vÊn ®Ò rÊt réng, trong ph¹m vi bµi viÕt nµy
em xin ®Ò cËp ®Õn: Néi dung CNH - H§H ë níc ta hiÖn nay. TiÓu luËn nµy
hoµn thµnh theo yªu cÇu cña Bé m«n Kinh tÕ chÝnh trÞ, trêng Häc viÖn Ng©n
hµng. Néi dung cña tiÓu luËn dùa trªn t tëng cña nh÷ng bµi viÕt vÒ vÊn ®Ò
CNH - H§H cña c¸c chuyªn gia ho¹t ®éng trong c¸c ngµnh kinh tÕ, do ph¹m
vi cña vÊn ®Ò réng lín cïng h¹n chÕ vÒ mÆt tr×nh ®é nhËn thøc cña b¶n th©n
nªn néi dung tiÓu luËn nµy khã tr¸nh khái nh÷ng s¬ sµi, h¹n chÕ vµ thiÕu xãt.
Em rÊt mong nhËn ®îc nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c thÇy c« gi¸o.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy c« gi¶ng viªn bé m«n ®· gióp ®ì
em hoµn thµnh tiÓu luËn nµy.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
A. PhÇn më ®Çu
HiÖn nay trªn thÕ giíi ®ang diÔn ra cuéc ch¹y ®ua ph¸t triÓn kinh tÕ rÊt
s«i ®éng, c¸c níc nhanh chãng thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ nh»m ®a
kinh tÕ ph¸t triÓn trong ®ã con ngêi lµ vÞ trÝ trung t©m. Muèn vËy c¸c níc
kh«ng cßn con ®êng nµo kh¸c lµ ph¶i thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i
ho¸. Do vËy vÊn ®Ò c«ng nghiÖp ho¸ lµ vÊn ®Ò chung mang tÝnh toµn cÇu khiÕn
mäi ngêi ®Òu ph¶i quan t©m nghiªn cøu nã.
Thùc tÕ lÞch sö ®· chøng minh r»ng, ph¸t triÓn kinh tÕ lµ quy luËt kh¸ch
quan cña tån t¹i vµ ph¸t triÓn x· héi loµi ngêi vµ bÊt cø ë giai ®o¹n nµo, ë bÊt
kú ®Êt níc nµo kh«ng lo¹i trõ c¸c níc giµu m¹nh vÒ kinh tÕ suy ®Õn cïng
®Òu ®îc b¾t ®Çu vµ quyÕt ®Þnh ph¸t triÓn kinh tÕ nghÜa lµ ph¶i b¾t ®Çu tõ
ph¬ng thøc s¶n xuÊt. VÊn ®Ò kh¸ch nhau gi÷a c¸c níc chØ lµ ë môc tiªu, néi
dung vµ c¸ch thøc ph¸t triÓn, cã sù kh¸c nhau vÒ tèc ®é vÒ hiÖu qu¶ vµ trªn
thùc tÕ chØ mét sè Ýt níc c«ng nghiÖp ho¸ thµnh c«ng.
Nh ta ®· biÕt mçi ph¬ng thøc s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh ®Òu cã c¬ së vËt chÊt
kü thuËt t¬ng øng. C¬ së vËt chÊt kü thuËt cña mét x· héi nhÊt ®Þnh thêng
®îc hiÓu lµ toµn bé vËt chÊt cña lùc lîng s¶n xuÊt cïng víi kÕt cÊu cña x·
héi ®· ®¹t ®îc tr×nh ®é x· héi t¬ng øng. C¬ së vËt chÊt kü thuËt cña mét x·
héi tån t¹i trong ph¹m vi c¸c quan hÖ s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh nªn nã mang dÊu Ên
vµ chÞu sù t¸c ®éng cña c¸c quan hÖ s¶n xuÊt trong viÖc tæ chøc qu¸ tr×nh c«ng
nghÖ trong c¬ cÊu x· héi. V× vËy kh¸i niÖm c¬ së vËt chÊt kü thuËt g¾n bã
chÆt chÏ víi c¸c h×nh thøc x· héi cña nã. §Æc trng c¬ së vËt chÊt kü thuËt cña
ph¬ng thøc tríc thêi c«ng nghiÖp t b¶n cßn thñ c«ng l¹c hËu. Cßn c¬ së vËt
chÊt kü thuËt cña nÒn s¶n xuÊt lín, hiÖn ®¹i chØ cã thÓ lµ nÒn c«ng nghiÖp hiÖn
®¹i c©n ®èi phï hîp dùa trªn tr×nh ®é khoa häc kü thuËt c«ng nghÖ ngµy cµng
cao. §Ó cã c¬ së vËt chÊt vµ kü thuËt nh vËy c¸c níc ®ang ph¸t triÓn cÇn
ph¶i tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
Níc ta thuéc vµo nhãm ®ang ph¸t triÓn, lµ mét trong nh÷ng níc nghÌo
nhÊt thÕ giíi, n«ng nghiÖp l¹c hËu cßn cha tho¸t khái x· héi truyÒn thèng ®Ó
sang "X· héi v¨n m×nh c«ng nghiÖp". Do ®ã kh¸ch quan ph¶i tiÕn hµnh c«ng
nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ lµ néi dung, ph¬ng thøc lµ con ®êng ph¸t triÓn
nhanh cã hiÖu qu¶. §èi víi níc ta qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ cßn g¾n chÆt
víi hiÖn ®¹i ho¸, nã lµm cho x· héi chuyÓn tõ x· héi truyÒn thèng sang x· héi
hiÖn ®¹i lµm biÕn ®æi c¨n b¶n bé mÆt cña x· héi trªn tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc kinh
tÕ, x· héi, chÝnh trÞ...
HiÖn nay ®Êt níc ta cßn nghÌo (thuéc nhãm thø 3 th× viÖc c«ng nghiÖp
ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ lµ con ®êng tÊt yÕu. Tõ §¹i héi §¶ng VI cña §¶ng x¸c
®Þnh ®©y lµ thêi kú ph¸t triÓn míi - Thêi kú "§Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸ -
hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc" ®Þnh híng ph¸t triÓn nh»m môc tiªu "X©y dùng níc
ta thµnh mét níc c«ng nghiÖp cã c¬ së vËt chÊt kü thuËt hiÖn ®¹i, c¬ cÊu kinh
tÕ hîp lý, quan hÖ s¶n xuÊt tiÕn bé, phï hîp víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc
lîng s¶n xuÊt, ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cao, quèc phßng an ninh v÷ng
ch¾c, d©n giµu níc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh.
§Ó gãp phÇn nghiªn cøu vÒ c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ trong khu«n
khæ bµi viÕt nµy em xin ®Ò cËp ®Õn "Néi dung c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i
ho¸ ë níc ta hiÖn nay.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
B. Néi dung
I. Sù cÇn thiÕt ph¶i tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn
®¹i ho¸.
1. C«ng nghiÖp ho¸ lµ xu híng mang tÝnh quy luËt cña c¸c níc ®i
tõ nÒn s¶n xuÊt nhá ®i lªn mét nÒn s¶n xuÊt lín.
§Ó cã mét x· héi nh ngµy nay kh«ng ph¶i do tù nhiªn mµ cã , nã do qu¸
tr×nh tÝnh luü vÒ lîng ngay tõ khi loµi ngêi xuÊt hiÖn th× s¶n xuÊt th« s¬, ®êi
sèng kh«ng æn ®Þnh, c¬ së vËt chÊt hÇu nh kh«ng cã g× nhng tr¶i qua sù nç
lùc cña con ngêi t¸c ®éng vµo giíi tù nhiªn, c¶i biÕn nã th«ng qua lao ®éng,
tr¶i qua nhiÒu th¨ng trÇm cña lÞch sö giêi ®©y con ngêi ®· t¹o ra ®îc nh÷ng
thµnh c«ng ®¸ng kÓ. Thµnh tùu ®¹t ®îc lµ do quy luËt ph¸t triÓn do tù th©n
vËn ®éng cña con ngêi trong toµn x· héi. Ngµy nay c«ng cuéc x©y dùng c¸c
níc ®· cè g¾ng rÊt nhiÒu trong cuéc c¹nh tranh chay ®ua vÒ kinh tÕ. ThÓ hiÖn
lµ c¸c chÝnh s¸ch, ®êng lèi vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ ngµy mét toµn diÖn h¬n, vÒ
c¸c mÆt quan hÖ s¶n xuÊt, lùc lîng s¶n xuÊt, nÒn v¨n ho¸ vµ con ngêi cña x·
héi ®ã. C«ng nghiÖp ho¸ chÝnh lµ con ®êng vµ bíc ®i tÊt yÕu ®Ó t¹o ra c¬ së
vËt chÊt kü thuËt cho nÒn s¶n xuÊt hiÖn ®¹i.
X©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho nÒn s¶n xuÊt lín hiÖn ®¹i còng lµ
mét quy luËt chung, phæ biÕn ®èi víi tÊt c¶ c¸c níc, tuy nhiªn tuú tõng níc
kh¸c nhau, do ®iÓm xuÊt ph¸t tiÕn lªn kh¸c nhau, môc tiªu ph¸t triÓn kh«ng
gièng nhau nªn c¸ch thøc tiÕn hµnh c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho nÒn s¶n xuÊt
lín, hiÖn ®¹i kh«ng gièng nhau. §èi víi nh÷ng níc cã nÒn kinh tÕ kÐm ph¸t
triÓn nh níc ta hiÖn nay (nÒn s¶n xuÊt nhá, kü thuËt thñ c«ng lµ chñ yÕu...)
c«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh mang tÝnh quy luËt, tÊt yÕu ®Ó tån t¹i vµ ph¸t
triÓn nh»m t¹o ra c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho nÒn s¶n xuÊt lín hiÖn ®¹i.
Cã tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ chóng ta míi:
- X©y dùng ®îc c¬ së vËt chÊt- kü thuËt cho chñ nghÜa x· héi ë níc ta.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
- Míi tiÕn hµnh t¸i s¶n xuÊt më réng n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh
thÇn cña nh©n d©n, míi tÝch luü vÒ lîng míi ®Ó x©y dùng thµnh c«ng nÒn s¶n
xuÊt lín x· héi chñ nghÜa.
- Míi t¨ng cêng ph¸t triÓn lùc lîng giai cÊp c«ng nh©n.
- Míi cñng cè quèc phßng gi÷ v÷ng an ninh chÝnh trÞ, trËt tù an toµn x·
héi.
- Míi gãp phÇn x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸ d©n téc, x©y dùng
con ngêi míi ë ViÖt Nam.
Nh vËy c«ng nghiÖp ho¸ lµ xu híng mang tÝnh quy luËt c¶ c¸c níc ®i
tõ mét nÒn s¶n xuÊt nhá sang nÒn s¶n xuÊt lín.
2. TÝnh tÊt yÕu ph¶i tiÕn hµnh ®ång thêi c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i
ho¸ cña níc ta.
Sau chiÕn tranh thÕ giíi lÇn thø hai, nhiÒu níc dï th¾ng hay b¹i ®Òu trë
thµnh níc kiÖt quÖ ®· trë thanh mét trong nh÷ng nguyªn nh©n cho bíc khëi
®éng cña cuéc khoa häc c«ng nghÖ hiÖn ®¹i. Cã thÓ chia cuéc c¸ch m¹ng
khoa häc kü thuËt hiÖn ®¹i thµnh hai giai ®o¹n.
- Giai ®o¹n thø nhÊt b¾t ®Çu tõ nh÷ng n¨m 40 ®Õn gi÷a nh÷ng n¨m 70.
Giai ®o¹n nµy sö dông khoa häc kü thuËt ®Ó hiÖn ®¹i ho¸ c¸c c«ng cô s¶n
xuÊt, ph¸t triÓn kinh tÕ theo híng më réng vµ t¨ng thªm c¸c yÕu tè s¶n xuÊt.
Thùc chÊt ®©y lµ giai ®o¹n b¾t ®Çu ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt c¶ vÒ con
ngêi vµ c«ng cô s¶n xuÊt.
B×nh qu©n t¨ng trëng kinh tÕ hµng n¨m ë c¸c níc kinh tÕ ph¸t triÓn lµ
5,6%. Tèc ®é t¨ng trëng nµy ®îc gi÷ nguyªn trong vßng 20 n¨m kÓ tõ n¨m
1950 ®Õn 1970.
- Giai ®o¹n hai b¾t ®Çu vµo nh÷ng n¨m 70 trë ®i vµ cho ®Õn nay vÉn
®ang tiÕp tôc rÊt m¹nh mÏ. Giai ®o¹n nµy lµ thùc hiÖn cuéc c¸ch m¹ng víi qui
m« lín vµ toµn diÖn trªn lùc lîng s¶n xuÊt trªn c¬ së ¸p dông c¸c thµnh tùu
khoa häc - kü thuËt, ®æi míi toµn bé bé m¸y s¶n xuÊt hiÖn hµnh trªn c¬ së sö
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.