Ph i nhi m phóng x có nh h ng t c th i gì t i s c kh e?ơ ễ ạ ả ưở ứ ờ ớ ứ ỏ
Ph i nhi m phóng x m c đ trung bình, trên 1 đ n v Gy, (có 7 c p đ ph i nhi m t 1ơ ễ ạ ở ứ ộ ơ ị ấ ộ ơ ễ ừ
Gy t i 7 Gy) có th khi n chúng ta b m, v i hàng lo t tri u ch ng. Vài gi sau khi b ph iớ ể ế ị ố ớ ạ ệ ứ ờ ị ơ
nhi m, th ng b t đ u b ng các tri u ch ng bu n nôn và nôn, sau đó là tiêu ch y, đau đ u,ễ ườ ắ ầ ằ ệ ứ ồ ả ầ
s t.ố
Sau nh ng tri u ch ng đ u tiên, có th có m t kho ng th i gian ng n c th tr l i bìnhữ ệ ứ ầ ể ộ ả ờ ắ ơ ể ở ạ
th ng, không có bi u hi n m đau gì. Nh ng sau đó vài tu n là nh ng tri u ch ng m i,ườ ể ệ ố ư ầ ữ ệ ứ ớ
nghiêm tr ng h n.ọ ơ
N u b ph i nhi m phóng x m c cao h n, t t c nh ng tri u ch ng trên có th đ cế ị ơ ễ ạ ở ứ ơ ấ ả ữ ệ ứ ể ượ
bi u hi n ngay, cùng đó là các c quan n i t ng đ ng lo t b t n th ng nhanh chóng, có thể ệ ơ ộ ạ ồ ạ ị ổ ươ ể
d n đ n t vong.ẫ ế ử
Ng i l n kh e m nh n u b ph i nhi m phóng x m c 4 Gy th ng cũng s b t vongườ ớ ỏ ạ ế ị ơ ễ ạ ở ứ ườ ẽ ị ử
trong vòng n a ti ng.ử ế
Cách đi u trề ị
Đi u c n ph i làm đ u tiên là c g ng gi m thi u vi c ph i nhi m thêm, b ng cách c i bề ầ ả ầ ố ắ ả ể ệ ơ ễ ằ ở ỏ
qu n áo, gi y dép và r a da (nh nhàng) b ng xà phòng và n c.ầ ầ ử ẹ ằ ướ
Sau đó có các lo i thu c đ làm tăng s n xu t b ch c u đ ngăn ch n t n th ng có thạ ố ể ả ấ ạ ầ ể ặ ổ ươ ể
gây ra đ i v i t y x ng, gi m nguy c b nhi m trùng thêm do h th ng mi n.ố ớ ủ ươ ả ơ ị ễ ệ ố ễ
Cũng có nh ng lo i thu c đ c tr giúp gi m t n th ng đ i v i các c quan n i t ng do cácữ ạ ố ặ ị ả ổ ươ ố ớ ơ ộ ạ
phân t phóng x gây ra.ử ạ
Phóng x nh h ng t i s c kh e nh th nào?ạ ả ưở ớ ứ ỏ ư ế
Ch t phóng x có kh năng gây t n th ng đáng k đ i v i hóa ch t bên trong c th , làmấ ạ ả ổ ươ ể ố ớ ấ ơ ể
v các liên k t hóa h c gi a các phân t và nguyên t hình thành mô.ỡ ế ọ ữ ử ử
C th s ph n ng b ng cách c g ng s a ch a t n h i này, nh ng đôi khi do t n th ngơ ể ẽ ả ứ ằ ố ắ ử ữ ổ ạ ư ổ ươ
quá nghiêm tr ng và r ng kh p, c th không th t làm lành đ c. Ngoài ra cũng có nguyọ ộ ắ ơ ể ể ự ượ
c g p l i trong quá trình ch a lành t nhiên c a c th .ơ ặ ỗ ữ ự ủ ơ ể
Các ph n c a c th có kh năng t n th ng l n nh t khi b ph i nhi m g m các mô ru tầ ủ ơ ể ả ổ ươ ớ ấ ị ơ ễ ồ ở ộ
và d dày, và các t bào s n sinh máu trong t y x ng.ạ ế ả ủ ươ
M c đ t n th ng ph thu c vào th i gian cũng nh m c đ b ph i nhi m.ứ ộ ổ ươ ụ ộ ờ ư ứ ộ ị ơ ễ
nh h ng lâu dài l n nh t t i s c kho ?Ả ưở ớ ấ ớ ứ ẻ
Nguy c lâu dài l n nh t là ung th . Th ng khi các t bào c a c th đ t t i “ngày h tơ ớ ấ ư ườ ế ủ ơ ể ạ ớ ế
h n” chúng s t “k t li u”. Ung th x y ra khi t bào m t kh năng này, tr nên b t t ,ạ ẽ ự ế ễ ư ả ế ấ ả ở ấ ử
v n ti p t c phân chia và phân chia m t cách m t ki m soát.ẫ ế ụ ộ ấ ể
C th có hàng lo t ti n trình đ đ m b o t bào không tr thành ung th và thay th nh ngơ ể ạ ế ể ả ả ế ở ư ế ữ
mô b h h i.ị ư ạ
Nh ng h h i do ph i nhi m phóng x có th làm ng ng hoàn toàn các quá trình đi u khi nư ư ạ ơ ễ ạ ể ư ề ể
này, khi n ung th x y ra.ế ư ả
Vi c phóng x làm cho c th không th t s a ch a t n th ng đúng cách cũng có th d nệ ạ ơ ể ể ự ử ữ ổ ươ ể ẫ
t i thay đ i, ho c bi n đ i gen c a c th , không ch liên quan đ n ung th mà còn có thớ ổ ặ ế ổ ủ ơ ể ỉ ế ư ể
truy n sang th h con cháu, d n đ n s d d ng nh ng th h t ng lai. Bi u hi n g mề ế ệ ẫ ế ự ị ạ ở ữ ế ệ ươ ể ệ ồ
đ u ho c kích th c não nh h n, m t kém, phát tri n ch m, và ti p thu đ c bi t kém.ầ ặ ướ ỏ ơ ắ ể ậ ế ặ ệ
Tr em có g p nhi u nguy c h n?ẻ ặ ề ơ ơ
Kh năng này là có. Lý do b i tr em phát tri n nhanh h n, nhi u t bào đ c phân chia vàả ở ẻ ể ơ ề ế ượ
kh năng m c l i trong quá trình phân chia này vì v y mà càng l n.ả ắ ỗ ậ ớ
Sau th m h a h t nhân Chernobyl Ukraine năm 1986, T ch c Y t Th gi i ghi nh n sả ọ ạ ở ổ ứ ế ế ớ ậ ố
tr em ung th tuy n giáp vùng lân c n tăng cao. Đi u này cũng là do phóng ch t phóng xẻ ư ế ở ậ ề ấ ạ
rò r ra ngoài ch a hàm l ng cao iot, ch t tích tuy n giáp.ỉ ứ ượ ấ ở ế
Kh ng ho ng h t nhân Fukushima gây nh h ng gì?ủ ả ạ ở ả ưở
Gi i ch c Nh t đã ghi nh n hàm l ng phóng x lên t i 400 millisieverts/gi nhà máyớ ứ ậ ậ ượ ạ ớ ờ ở
đi n h t nhân Fukushima I.ệ ạ
Sievert t ng đ ng nh đ n v Gy, nh ng có xu h ng đ c dùng đ đo hàm l ng phóngươ ươ ư ơ ị ư ươ ượ ể ượ
x th p h n, đ đánh giá nguy c lâu dài, h n là tác đ ng chính xác tr c m t c a vi c ph iạ ấ ơ ể ơ ơ ộ ướ ắ ủ ệ ơ
nhi m.ễ
Giáo s Richard Wakeford, chuyên gia v ph i nhi m phóng x t i Đ i h c Manchester,ư ề ơ ễ ạ ạ ạ ọ
Anh, cho hay vi c ph i nhi m hàm l ng 400 millisieverts nhi u kh năng không gây làmệ ơ ễ ượ ề ả
con ng i b m. Hàm l ng g p đôi nh v y m i có kh năng khi n con ng i b m.ườ ị ố ượ ấ ư ậ ớ ả ế ườ ị ố
Tuy nhiên, hàm l ng trên có th b t đ u làm suy gi m quá trình s n xu t t bào máu trongượ ể ắ ầ ả ả ấ ế
t y x ng và có kh năng làm tăng nguy c ung th ch t ng i trong c cu c đ i lên 2-4%.ủ ươ ả ơ ư ế ườ ả ộ ờ
Song v c b n, m t ng i Nh t bình th ng có nguy c b ung th ch t ng i trong cề ơ ả ộ ườ ậ ườ ơ ị ư ế ườ ả
cu c đ i là 20-25%.ộ ờ
Giáo s Wakeford nh n m nh ch nh ng nhân viên c p c u t i nhà máy có nguy c ph iư ấ ạ ỉ ữ ấ ứ ạ ơ ơ
nhi m v i l ng phóng x trên và ch c ch n h ch ph i nhi m trong nh ng kho ng th iễ ớ ượ ạ ắ ắ ọ ỉ ơ ễ ữ ả ờ
gian ng n. ắ
M c đ ph i nhi m cho dân chúng nói chúng, th m chí đ i v i nh ng ng i s ng g n nhàứ ộ ơ ễ ậ ố ớ ữ ườ ố ầ
máy, là khá th p. ấ
Gi i ch c Nh t có th làm gì đ gi m thi u nh h ng?ớ ứ ậ ể ể ả ể ả ưở
Theo giáo s Wakeford, n u gi i ch c Nh t hành đ ng nhanh, h u h t dân chúng s khôngư ế ớ ứ ậ ộ ầ ế ẽ
g p nh h ng l n v s c kh e.ặ ả ưở ớ ề ứ ỏ
Ông cho r ng trong nh ng tr ng h p nh th , ch có nh ng nhân viên h t nhân làm vi c t iằ ữ ườ ợ ư ế ỉ ữ ạ ệ ạ
nhà máy ho c nh ng nhân viên c p c u m i có nguy c b nh h ng nghiêm tr ng t i s cặ ữ ấ ứ ớ ơ ị ả ưở ọ ớ ứ
kh e, khi b ph i nhi m phóng x v i hàm l ng cao.ỏ ị ơ ễ ạ ớ ượ
Cũng theo ông u tiên hàng đ u là s tán ng i dân kh i khu v c và đ m b o h không ănư ầ ơ ườ ỏ ự ả ả ọ
ph i th c ph m nhi m x . Nguy c l n nh t là phóng x iot, có th vào c th con ng i,ả ự ẩ ễ ạ ơ ớ ấ ạ ể ơ ể ườ
gây nguy c ung th tuy n giáp.ơ ư ế
Đ đ i phó v i nguy c này, ng i dân, đ c bi t là tr em, có th dùng thu c cân b ng iot,ể ố ớ ơ ườ ặ ệ ẻ ể ố ằ
ngăn c th h p th phóng x này.ơ ể ấ ụ ạ
Ngoài ra, b n thân ng i Nh t cũng đã có r t nhi u iot trong th c đ n t nhiên hàng ngày,ả ườ ậ ấ ề ự ơ ự
nên nguy c đã đ c gi m thi u.ơ ượ ả ể