BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP Phòng chống bệnh tiêu chảy ở trẻ em dưới 5
tuổi
TRANG 1
MỤC LỤC
1. ĐẶT VẤN ĐỀ ................................................................................................... 3
2.1. Tình hình dịch tễ học. .................................................................................. 5
2.1.1.Tình hình bệnh tiêu chảy trên Thế giới: .................................................. 5
2.1.2.Tình hình bệnh tiêu chảy tại khu vực: ..................................................... 5
2.1.3.Tình hình bệnh tiêu chảy ở Việt Nam: ..................................................... 5
2.1.4.Tình hình bệnh tiêu chảy tại Quảng Nam: ................................................... 6
2.2. Đặc điểm dịch tễ học ...................................................................................... 6
2.2.1. Đường lây truyền ......................................................................................... 6
2.2.2. Các yếu tố nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy ...................................................... 7
2.2.2.1. Yếu tố vật chủ làm tăng tính cảm thụ đối với bệnh tiêu chảy ................. 7
2.2.2.2. Tính chất mùa: có sự khác biệt theo mùa và địa dư ................................. 7
2.2.2.3. Những tập quán làm tăng nguy cơ tiêu chảy ............................................ 7
2.3. Tác nhân gây bệnh.......................................................................................... 8
2.3.1. Virus. ........................................................................................................... 8
2.3.2. Vi khuẩn. .................................................................................................... 8
2.3.3. Kí sinh trùng: ............................................................................................... 9
2.3.4. Nấm ............................................................................................................. 9
2.4. Định nghĩa và phân loại tiêu chảy .................................................................. 9
2.4.1. Định nghĩa tiêu chảy : ................................................................................. 9
2.4.2. Phân loại tiêu chảy .................................................................................... 10
2.5. Thăm khám trẻ bị tiêu chảy .......................................................................... 11
2.5.1. Phân loại tiêu chảy .................................................................................... 11
2.5.2. Đánh giá mất nước .................................................................................... 11
2.5.2.1. Theo trọng lượng: ................................................................................... 11
2.5.2.2. Theo dấu hiệu ......................................................................................... 12
2.5.3. Đánh giá những vấn đề khác của bệnh nhi ............................................... 13
2.5.4. Cân bệnh nhi .............................................................................................. 13
BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP Phòng chống bệnh tiêu chảy ở trẻ em dưới 5
tuổi
TRANG 2
2.5.5. Xét nghiệm ................................................................................................ 14
2.6. Biến chứng ................................................................................................... 14
2.7 Phác đồ điều trị tiêu chảy .............................................................................. 14
2.7.1. Phác đồ A: ................................................................................................. 14
2.7.1.1. Cho trẻ uống nhiều dịch hơn bình thường để đề phòng mất nước......... 14
2.7.1.2. Tiếp tục cho trẻ ăn, nếu trẻ còn bú phải tiếp tục cho bú bình thường.... 16
2.7.1.3. Hướng dẫn các bà mẹ khi nào cần đưa trẻ đến cơ sở y tế khám ngay. .. 17
2.7.2. Phác đồ B .................................................................................................. 18
2.7.3. Phác đồ C .................................................................................................. 19
2.8. Điều trị nhiễm khuẩn và vấn đề sử dụng thuốc kháng sinh trong điều trị tiêu
chảy ..................................................................................................................... 19
2.8.1. Kháng sinh chỉ được chỉ định trong các trường hợp sau: ......................... 19
2.8.2. Một số bệnh và cách dùng kháng sinh cho trẻ .......................................... 20
2.8.2.1. Lỵ trực khuẩn ......................................................................................... 20
2.8.2.2. Đơn bào: Giardia .................................................................................... 20
2.8.2.3. Tả nặng ................................................................................................... 20
2.8.3. Không dùng các thuốc chống nôn, cầm ỉa: ............................................... 20
2.9. Phòng bệnh tiêu chảy ................................................................................... 20
2.9.1. Dự phòng cấp 0 ......................................................................................... 20
2.9.2. Phòng ngừa cấp 1 ...................................................................................... 22
2.9.3. Phòng ngừa cấp 2 ...................................................................................... 25
2.9.4. Phòng ngừa cấp 3 ...................................................................................... 25
2.10. Tóm tắt bài viết: ......................................................................................... 27
4.TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 30
BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP Phòng chống bệnh tiêu chảy ở trẻ em dưới 5
tuổi
TRANG 3
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Từ lúc trẻ lọt lòng mẹ tách rời khỏi cơ thể ấm áp của mẹ để sống hoàn toàn với môi
trường bên ngoài. Trẻ luôn bị đe dọa về sức khỏe nếu như không được bảo vệ về mọi
mặt. Thời gian gần đây do thời tiết khí hậu thay đổi bất thường mưa nắng, bão
lũ…thường xuyên xảy ra nên tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn, virus, vi
sinh vật phát triển và gây bệnh. Nhất là các bệnh lây qua đường tiêu hóa, trong đó
bệnh tiêu chảy cấp là dễ bùng phát và dễ dàng xâm nhập qua đường thức ăn, phân của
trẻ nhất nên dễ gây bệnh cho trẻ. Độ tuổi mắc bệnh tiêu chảy cấp chủ yếu là trẻ em
dưới 12 tháng tuổi, nhất là những trẻ suy giảm miễn dịch, suy dinh dưỡng. Tiêu chảy
cấp là bệnh nguy hiểm gây tình trạng mất nước, sụt cân và nếu để tình trạng này kéo
dài sẽ dẫn đến suy dinh dưỡng bội nhiễm, trụy tim mạch, suy kiệt và có thể dẫn đến tử
vong. Nếu không điều trị kịp thời bệnh sẽ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm đến
sức khỏe, sự phát triển và cả tính mạng của trẻ.
Tiêu chảy là bệnh thường gặp đứng thứ 2 mà trẻ em mắc phải sau nhiễm khuẩn hô hấp
cấp tính. Tỉ lệ tử vong đứng hàng thứ 2 sau trẻ suy dinh dưỡng.
Để giảm tỉ lệ mắc bệnh và tử vong của tiêu chảy, từ năm 1978 Tổ chức Y tế Thế giới
đã thành lập trung tâm nghiên cứu bệnh tiêu chảy ở trẻ em ở Bangladesh. Từ đó đến
nay trung tâm này đã công bố nhiều kết quả quan trọng áp dụng vào thực tế và được
phổ biến rộng rãi trong Chương trình “ Phòng chống bệnh tiêu chảy” ở các nước đang
phát triển.[5]
Từ lâu Tổ Chức Y tế Thế Giới và chương trình lồng ghép và xử trí trẻ bệnh (IMCI)
của Việt Nam đã phổ biến phác đồ điều trị và chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy tại nhà
cũng như tại cơ sở y tế. Hiện nay tỉ lệ bệnh tiêu chảy dẫn đến tử vong ở nước ta là rất
thấp điều này phần quan trọng là nhờ vào các chương trình y tế quốc gia như chương
trình phòng chống bệnh tiêu chảy, chương trình phòng chống suy dinh dưỡng, phòng
chống bệnh khô mắt, xử trí lồng ghép bệnh trẻ em IMCI, nhất là chương trình CDD
(Kiểm soát phòng chống tiêu chảy) đã phát minh ra dung dịch bù nước ORS uống
phòng chống mất nước.
Với việc áp dụng rộng rãi liệu pháp bồi phụ dịch bằng đường uống, tỉ lệ tử vong do
tiêu chảy cấp đã giảm đáng kể.
Vì muốn tìm hiểu kỹ hơn, biết rõ hơn về bệnh cũng như cách phòng chống bệnh nên
em chọn chủ đề “Phòng chống Bệnh tiêu chảy ở trẻ em dưới 5 tuổi” để làm bài
Thu hoạch tốt nghiệp của mình.
Qua bài thu hoạch này em mong muốn đạt được những mục tiêu sau đây:
BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP Phòng chống bệnh tiêu chảy ở trẻ em dưới 5
tuổi
TRANG 4
1.Nêu được định nghĩa, phân loại 3 loại tiêu chảy và các tác nhân gây bệnh tiêu chảy ở
trẻ em. Trình bày được đặc điểm dịch tể học của bệnh.
2.Trình bày được cách thăm khám đánh giá tình trạng mất nước ở trẻ, phân loại độ mất
nước của trẻ bị Tiêu chảy cấp.
3.Trình bày được phác đồ điều trị, chỉ định dùng thuốc kháng sinh và biện pháp phòng
chống bệnh Tiêu chảy cấp.
BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP Phòng chống bệnh tiêu chảy ở trẻ em dưới 5
tuổi
TRANG 5
2. NỘI DUNG
2.1. Tình hình dịch tễ học.
Bệnh tiêu chảy ở trẻ em là một vấn đề sức khỏe đang được quan tâm rộng rãi trên Thế
giới, bệnh đã lôi cuốn nhiều đến sự chú ý của các nhà nghiên cứu, các nhà khoa học,
nhà y học, bởi đó là nguyên nhân gây nên bệnh tật và tử vong cho trẻ em dưới 5 tuổi ở
các nước đang phát triển và nhất là các nước nghèo.
2.1.1.Tình hình bệnh tiêu chảy trên Thế giới:
Trên thế giới, đặc biệt là các nước đang phát triển, người ta ước tính hàng năm có
1300 triệu lượt trẻ em <5 tuổi mắc bệnh tiêu chảy và 4 - 5 triệu trẻ em chết vì bệnh
này. Trên toàn thế giới, trung bình 1 trẻ mắc 3,3 đợt tiêu chảy trong 1 năm. Riêng các
nước Đông - Nam Á: mỗi đứa trẻ hàng năm mắc 6 - 16 lần tiêu chảy, ở Việt Nam
trung bình 2,2 đợt/năm.[5]
2.1.2.Tình hình bệnh tiêu chảy tại khu vực:
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều công trình nghiên cứu điều tra ở Châu Á,
Châu Phi và châu Mỹ La Tinh cho thấy ở các nước đang phát triển hàng năm có trên
750 triệu trường hợp tiêu chảy, trong đó 500 triệu là trẻ em dưới 5 tuổi. Tử vong do
tiêu chảy hàng năm từ 4-5 triệu trẻ em, có 80% trong số này là trẻ em dưới 2 tuổi.[5]
2.1.3.Tình hình bệnh tiêu chảy ở Việt Nam:
Ở nước ta có khí hậu nóng ẩm nên bệnh tiêu chảy cũng chiếm vị trí quan trọng trong
các tác nhân ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ em. Theo thống kê của Viện Nhi Việt Nam -
Thụy Điển: các bệnh nhi bị bệnh về tiêu hóa chiếm 18,08% tổng số bệnh nhi vào viện,
trong số đó tiêu chảy chiếm 72,39%.[6]
Ở Việt Nam, nhiều năm trở lại đây tình hình bệnh tiêu chảy đã có nhiều cải thiện, tuy
nhiên tiêu chảy vẫn là vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được quan tâm. Theo thông báo
dịch năm 2008, tiêu chảy vẫn là một trong 5 bệnh truyền nhiễm có số người mắc cao
nhất.[6] Ngoài vấn đề tỉ lệ mắc và tử vong cao, bệnh tiêu chảy còn là nguyên nhân
hàng đầu gây suy dinh dưỡng, chậm phát triển về cả thể chất và tinh thần, tạo điều
kiện thuận lợi cho sự xâm nhập của các bệnh nhiễm trùng khác ở cơ thể trẻ. Các chi
phí thuốc, trang thiết bị và nhân lực cho vấn đề sức khỏe này là rất lớn, chưa tính đến
thời gian và sức lực mà mỗi gia đình phải mất. Như vậy tiêu chảy vẫn còn là gánh
nặng cho nền kinh tế quốc gia, gia đình và xã hội phải chi một khoản kinh phí
không nhỏ để chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ khi bị tiêu chảy. Hiện nay với các phương
pháp điều trị tiêu chảy đơn giản và hiệu quả có thể làm giảm rõ rệt số lượng tử vong
do tiêu chảy đồng thời làm giảm sự nhập viện không cần thiết của hầu hết các trường
hợp. Các phương pháp này ngày càng được phổ biến rộng hơn tại cộng đồng, đã đóng