TRƯỜNG ĐẠI HC NHA TRANG

TS. LÊ VĂN HO
PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
(Dùng cho sinh viên khối ngành Xã hội nhân văn)
LƯU HÀNH NI B
2015
1
MC LC
GII THIU ……………………………………………………………………………... 3
CHƯƠNG I: KHÁI NIM VÀ TRÌNH T TRONG KHOA HC VÀ NGHIÊN CU
KHOA HC ............................................................................................................ 4
I. KHOA HC
1. Khái nim khoa hc
2. Tri thc khoa hc và tri thc kinh nghim
3. Phân loi khoa hc
II. NGHIÊN CU KHOA HC
1. Khái nim nghiên cu khoa hc
2. Phân loi nghiên cu khoa hc
3. Các khái nim cơ bn ca nghiên cu khoa hc
4. Các yêu cu ca nghiên cu khoa hc
III. TRÌNH T NGHIÊN CU KHOA HC
BÀI TP CHƯƠNG I
CHƯƠNG II: CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU ĐỊNH LƯỢNG.................... 11
I. CHN MU TRONG NGHIÊN CU ĐỊNH LƯỢNG
1. Lý do chn mu
2. Chn ngu nhiên
3. Chn ngu nhiên có h thng
4. Chn ngu nhiên phân tng
5. Chn ngu nhiên tp hp con
6. Kích thước mu
II. CÁC MÔ HÌNH NGHIÊN CU ĐỊNH LƯỢNG
1. Mô hình mt nhóm-hu kim
2. Mô hình mt nhóm-tin kim-hu kim
3. Mô hình hai nhóm-hu kim
4. Mô hình hai nhóm tin kim-hu kim
5. Mô hình đa nhóm tin kim-hu kim
III. CÁC CÔNG C THU THP S LIU
1. B câu hi trc nghim
2. Bng câu hi điu tra-thăm dò
3. Phng vn
4. Quan sát
BÀI TP CHƯƠNG II
CHƯƠNG III: CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU ĐỊNH TÍNH........................ 18
I. S KHÁC NHAU GIA NGHIÊN CU ĐỊNH TÍNH VÀ NGHIÊN CU
ĐỊNH LƯỢNG
II. CHN MU VÀ TRÌNH T TRONG NGHIÊN CU ĐỊNH TÍNH
1. Chn mu
2. Trình t thu thp và x lý d liu
III. CÁC DNG NGHIÊN CU ĐỊNH TÍNH
1. Phân tích nhân chng
2
2. Thu thp tư liu và các minh chng
IV. CÁC CÔNG C THU THP D LIU TRONG NGHIÊN CU ĐỊNH TÍNH
1. Phng vn sâu
2. Phương pháp dùng bng câu hi m
3. Các phương pháp khác
BÀI TP CHƯƠNG III
CHƯƠNG IV: X LÝ VÀ PHÂN TÍCH S LIU .................................................. 22
I. THNG KÊ MÔ T
1. Các giá tr đặc trưng ca mt mu
2. Mt s loi thng kê mô t
II. BÀI TOÁN SO SÁNH
1. T-test cho hai mu độc lp
2. T-test cho mu cp
3. T-test cho mt mu
III. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN TUYN TÍNH
1. S tương quan gia hai biến
2. Tính h s tương quan Pearson
3. Suy lun t h s tương quan
4. Xác định h s tương quan nh phn mm Microsoft Excel
BÀI TP CHƯƠNG IV
CHƯƠNG V: VIT CÁC TÀI LIU KHOA HC ................................................... 35
I. PHÂN LOI TÀI LIU KHOA HC
1. Bài báo và tham lun khoa hc
2. Báo cáo khoa hc
3. Lun văn khoa hc
4. Thông báo khoa hc
5. Tác phm khoa hc
6. K yếu khoa hc
7. Chuyên kho khoa hc
II. VIT BÀI BÁO VÀ THAM LUN KHOA HC
1. B cc ni dung
2. So sánh gia bài báo và tham lun khoa hc
III. VIT LUN VĂN KHOA HC
1. B cc ca ni dung lun văn khoa hc
2. B cc ca Tóm tt ni dung lun án
3. Mt s lưu ý
BÀI TP CHƯƠNG V
PH LC A: Bng giá tr t
crit.
................................................................................ 41
PH LC B: Bng giá tr r
crit.
................................................................................ 42
PH LC C: Mu thuyết minh đề tài NCKH ca SV ........................................... 43
TÀI LIU THAM KHO ........................................................................................ 47
3
GII THIU
Tài liu này được biên son nhm mc đích phc v cho sinh viên bc
đại hc thuc khi ngành hi nhân văn ca Trường Đại hc Nha
Trang hc tp hc phn “Phương pháp nghiên cu khoa hc” vi thi
lượng 2 tín ch.
Ni dung tài liu bao gm các khái nim trình t căn bn trong
nghiên cu khoa hc, các phương pháp nghiên cu định lượng định
tính ph biến trong lĩnh vc hi nhân văn, các k thut phân tích s
liu cơ bn nhng vn đ cn quan tâm khi viết hoc đánh giá các
tài liu khoa hc.
Tài liu được xây dng theo hướng đọng để đáp ng hot động hc
tp trên lp, vy đ hiu sâu hơn v các vn đ liên quan, sinh viên
cn đọc thêm các tài liu được lit kê mc Tài liu tham kho.
Tác gi
4
CHƯƠNG I: KHÁI NIM VÀ TRÌNH T TRONG KHOA HC VÀ
NGHIÊN CU KHOA HC
I. KHOA HC
1. Khái nim khoa hc
Khoa hc h thng tri thc v mi qui lut ca vt cht s vn động ca
vt cht, nhng qui lut ca t nhiên, xã hi, và tư duy” (Auger, 1961)
2. Tri thc khoa hc và tri thc kinh nghim
a. Tri thc khoa hc (Scientific knowledge): bao gm nhng hiu biết được
tích lu thông qua hot động nghiên cu được t chc trin khai da
trên các phương pháp khoa hc.
Ví d: Ba định lut ca Newton
b. Tri thc kinh nghim (Empirical knowledge): bao gm nhng hiu biết được
tích lu mt cách ngu nhiên thông qua cuc sng hàng ngày tin đề
cho s phát trin thành tri thc khoa hc.
Ví d: “Chun chun bay thp thì mưa, bay cao thì nng, bay va thì râm”
3. Phân loi khoa hc
Theo tác gi Vũ Cao Đàm (1999), khoa hc có th được phân loi như sau:
- Khoa hc t nhiên
- Khoa hc k thut và công ngh
- Khoa hc nông nghip
- Khoa hc sc kho
- Khoa hc xã hi và nhân văn
- Triết hc
II. NGHIÊN CU KHOA HC
1. Khái nim nghiên cu khoa hc
Nghiên cu khoa hc là s tìm kiếm nhng điu mà khoa hc chưa biết: hoc
phát hin bn cht s vt, phát trin nhn thc khoa hc v thế gii; hoc là
sáng to phương pháp mi và phương tin k thut mi để làm biến đi s vt
phc v cho mc tiêu hot động ca con người” (Vũ Cao Đàm, 2005)
2. Phân loi nghiên cu khoa hc
a. Phân loi theo chc năng nghiên cu:
o Nghiên cu mô t (Descriptive research): nhm đưa ra mt h thng
tri thc giúp con người phân bit các s vt, hin tượng xung
quanh; bao gm t định tính mô t định lượng, mô t mt s
vt, hin tượng riêng l hoc so sánh gia nhiu s vt, hin tượng
khác nhau.