1/30
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
“Học để cùng chung sng mt trong nhng vấn đề then cht ca giáo
dc thế gii. Chính vy, vào đầu thp k 90, các t chc Liên hip quốc như
WHO (T chc y tế thế gii), UNICEF (Qu cu tr nhi đồng Liên hip quc),
UNESCO (T chc giáo dc, khoa học và văn hóa Liên hip quốc) đã chung sức
xây dựng chương trình giáo dục k năng sống cho tr em.
K năng sống là k năng mang tính cá nhân và xã hi giúp tr chuyển đổi
nhng tr biết (nhn thc), nhng tr cm nhn (thái độ) nhng tr
quan tâm (giá tr) thành những năng lực thc th giúp tr biết mình phi làm
làm như thế nào (hành vi) đ gii quyết các tình hung khác nhau trong cuc
sng. Tr em giai đoạn hc, tiếp thu, lĩnh hội nhng giá tr sng để phát trin
nhân cách, do đó cần giáo dc tr k năng sống để tr nhn thức đúng
hành vi ng x phù hp ngay t khi còn nh. K năng sống nhng k năng
nn tng giúp tr hình thành và phát trin nhân cách toàn din.
Đối vi tr mm non đây là giai đoạn tr hc, tiếp thu, lĩnh hi nhng giá
tr sng để phát trin nhân cách. Tr rt d bc l cảm xúc, chưa nhiu k
năng ng phó với căng thng, vn hiu biết v thế gii xung quanh còn hn chế
do đó nhiều tr còn th động, không biết ng phó vi các tình hung nguy cp,
không biết t bo v mình trước nguy him hoc tìm kiếm s giúp đ t ngưi
khác. Do đó, việc dy k năng sống cho tr rt cn thiết bi thúc đẩy s
phát trin nhân tr, giúp tr nhn thức đúng hành vi ng x phù hp
ngay t độ tui mm non.
Tht vy, vi s phát trin mnh m ca nn kinh tế rt nhiu bc ph
huynh ít thời gian để quan tâm hướng dn con cái. Chính vy, tr
thưng hay li, hay da dẫm vào người ln không th t lo cho bn thân
thiếu k năng sống, thiếu k năng t lp. Khi gặp khó khăn chúng tìm ngay
đến người ln mà không t tìm cách gii quyết. Điu này ảnh hưởng đến s phát
trin nhn thc, tình cm ca tr.
Trong những năm học gần đây các cp lãnh đạo ngành Giáo dục đào to
c hội đã rất quan tâm đến vấn đề giáo dc k năng sống cho tr. Đặc bit
trong kế hoch thc hin nhim v năm hc 2016 - 2017 ca S giáo dc
Đào to, Phòng giáo dục Đào to huyện, trường mầm non nơi tôi đang công
tác, ni dung giáo dc k năng sống cho tr mt trong nhng nhim v quan
trng của người giáo viên mm non.
Thc tế lp tôi, lp mu giáo (3 - 4 tuổi) trong quá trình chăm sóc
nuôi dưỡng và giáo dc tr tôi thy rng: Các cháu còn thiếu sót rt nhiu các k
năng: K năng tự phc v đơn giản trong cuc sống hàng ngày như tự đi vệ
2/30
sinh, t xúc ăn, tự ct dọn đồ chơi, t lau mt, xúc ming, t rửa tay trước khi
ăn, sau khi đi đi tin…, chưa có k năng hợp tác, k năng giao tiếp còn hn chế
nchưa biết chào hi l phép vi người lớn, chưa biết đưa, nhn bng hai tay,
tr còn nhút nhát, chưa tự tin…, và k năng tự bo v bản thân cũng còn yếu.
Đứng trước thc trng ca tr lp mình, mt giáo viên có nhiều năm kinh
nghim trong ngh, vi lòng yêu ngh, mến tr, tinh thn trách nhim
trong công vic tôi luôn trăn tr rt nhiu v việc làm sao để giáo dc cho tr
biết ng x tt vi mi tình hung, mi hoàn cnh trong cuc sống đời thường
một cách văn minh hn nhiên, đúng với độ tui ca tr. Mong mun tr
đưc nhng k năng sống đ tr t phc v bn thân mình, không còn ph
thuc, lại vào người ln. Chính vy, tôi đã luôn suy nghĩ để tìm các bin
pháp rèn luyn k năng sống cho tr lp mình. Qua một năm áp dụng các bin
pháp đó tôi thấy kết qu tr lớp tôi đã có nhng tiến trin rt tốt. Sau đây tôi xin
mnh dn chia s cùng ch em đồng nghip mt s biện pháp tôi đã áp dng
hiu qu i dạng đề tài sáng kiến kinh nghim: Mt s bin pháp giáo
dc k năng sống cho tr la tui mu giáo trong trường mm non.
* Mục đích nghiên cứu của đề tài:
- Nghiên cu thc trng k năng sng ca tr la tui mu giáo (3 - 4
tui) trong trường mm non.
- Tìm ra các bin pháp giáo dc k năng sống cho tr la tui mu giáo
(3 - 4 tui) trong trường mm non.
* Đối tượng nghiên cu:
- Các bin pháp giáo dc k năng sống cho tr la tui mu giáo (3 - 4
tui) trong trường mm non.
* Phm vi áp dng
- Tr la tui mu giáo (3 - 4 tui) trong trường mầm non năm học
2016 - 2017.
3/30
B. GII QUYT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUN.
K năng là năng lc hay kh năng chuyên biệt ca mt s cá nhân v mt
hoc nhiu khía cnh nào đó được s dụng để gii quyết tình hung hay công
vic nào do phát sinh trong cuc sng. K năng sống nhng tri nghim
hiu qu nht, giúp gii quyết hoặc đáp ng các nhu cu c th, trong sut q
trình tn ti phát trin của con người, bao gm c hành vi vận động của
th duy trong não bộ ca con người. K năng sống th hình thành mt
cách t nhiên, thông qua giáo dc hoc rèn luyn con người. K năng sống
ng vào việc giúp con người thay đổi nhn thức, thái độ giá tr trong
những hành động theo xu hướng tích cc mang tính cht xây dng. Chính
vy, ngay t giai đoạn mm non, tr cần được trang b k năng sống đ định
ng phát trin mt cách tt nht.
Giáo dc mm non là bc học đầu tiên nhưng mang tính nền tng rt quan
trọng đối vi vic giáo dc tr sau này. Tâm hn tr thơ như tờ giy trng, rt
non nt, rt trong sáng rt d tiếp thu nhng cái tốt cũng như những cái xu
bên ngoài. Tuy nhiên, la tui này nếu chúng ta không biết cách un nn
dy d tr đến nơi đến chn thì s gây khó khăn cho các bc hc tiếp theo.
Chính vy người ln chúng ta cn phi rèn luyn cho tr nhng thói quen
tt ngay t nh. Như ông bà ta đã từng nói: “Dy con t thu n thơ”.
La tui mầm non giai đon hc - tiếp thu - lĩnh hi giá tr sống để
phát trin nhân cách. K năng sống nhng k năng nn tảng đ hình thành
nhân cách cho tr, phát trin v các mt th cht, tình cm - hi, ngôn ng,
nhn thc giúp tr sẵn sàng đi học.
- V th cht: Giáo dc k năng sống giúp cho tr an toàn, mnh khe, tăng
ng th cht, s kiên trì, bn b, tháo vát. Thông qua các bài hc và các hot
động vận động trong quá trình dy k năng sống, tr s đưc rèn luyn s do
dai, khéo léo, giúp tr nhanh chóng thích ng với các điều kin sống thay đổi.
- V tình cm: Giáo dc k năng sống giúp tr biết lng nghe, chia s,, biết
yêu thương, đồng cm vi mọi người xung quanh, biết ơn công lao của cha m.
- V nhn thc: Giáo dc k năng sống giúp cho tr mt nn tng kiến
thc, thích ng vi mi hoạt động hc tập như: sẵn sàng hòa nhập, vượt qua khó
khăn để hoàn thành nhim v... xây dng cho tr nim ham mê hc tp suốt đời.
- V giao tiếp - ngôn ng: Giáo dc k năng sống giúp cho tr t tin, mnh
dn, tôn trọng người khác, kh năng giao tiếp tt vi mọi người, đặc bit rèn
luyn cho tr biết lng nghe, nói chuyn l phép, hòa nhã.
4/30
Các nghiên cu khoa học đã chỉ ra rng t 3 - 4 tuổi giai đoạn ca s
vàng” cho trẻ hc tp. Còn theo chuyên gia, tui lên ba ct mc quan trng,
bi trong giai đoạn này tr phát trin nhanh v não b, nhu cu khám phá bn
thân kh năng học hi, sáng to ca tr rt cao. Bắt đu t độ tui này, ngoài
việc chăm sóc th cht, cha m và cô giáo cn tạo môi trường giáo dc phù hp,
giúp tr xây dng nn tng vng chc v phm cht và k năng sống.
Các nhóm k ng th dy tr 3 - 4 tuổi như: K năng giao tiếp, k
năng thích nghi, k năng hợp tác, k năng tự phc v, k năng tự bo vệ…Các
k năng này không tách rời nhau liên quan cht ch với nhau, được th
hiện đan xen vào nhau, có thể thc hành trong bt c tình hung nào xy ra hàng
ngày. Cho nên vic giáo dc vn dng tt s giúp tr nhân cách tt. Khi
giáo dc k năng sống còn góp phn m rng nhn thc, phát trin trí tu, giáo
dục đạo đức, giáo dc thẩm mĩ, phát triển ngôn ng cho tr.
II. CƠ SỞ THC TIN.
1. Mô t thc trng:
- Trường mầm non nơi tôi đang công tác nm huyn ngoi thành, được
xây dng khang trang, sch s, thoáng mát, kiên c, đã được công nhn chun
quc gia mức độ I năm học 2011 - 2012 kiểm định chất lượng giáo dc năm
2015 đạt cấp đ 3. Trường có khung cnh rng, thoáng mát v mùa hè, m áp v
mùa đông, không gian hoạt động an toàn cho tr, đầy đủ đồ dùng cn thiết
cho các hoạt động giáo dc. Trường 02 khu vi 16 phòng hc v ttrung
tâm thun li cho vic gi con ca ph huynh. Trường còn trang b đầy đủ các
phòng chức năng: phòng năng khiếu, phòng Kidsmart…và sở vt cht, trang
thiết b để phc v công tác chăm sóc và nuôi dưỡng và giáo dc tr.
- Năm học 2016 - 2017 tôi được Ban giám hiu nhà trường phân công ph
trách lp mu giáo (3- 4 tui). Lp 4 cô, c 4 đều trình đ chuyên
môn trên chun và có lòng nhit tình yêu ngh, mến tr.
- Tng s tr trong lp 58 tr, 25 tr gái, 33 tr trai. Tr đúng đ tui
phát trin, tâm sinh lý ổn định, hòa đồng vi mọi người.
- Ph huynh tr luôn quan tâm đến tr, nhit tình, tích cc tham gia vào các
hoạt động của nhà trường, ca nhóm lp.
Trong quá trình giáo dc k năng sống cho tr tại trường mm non tôi đã
gp nhng thun lợi và khó khăn sau:
2. Thun li:
- Bn thân tôi mt giáo viên nhiu kinh nghim, luôn nhit tình, m
huyết vi ngh. Luôn luôn có ý thc hc hi, tìm tòi và sáng to trong công vic
5/30
t chc các hoạt động chăm sóc, giáo dục cho tr mi lúc, mọi nơi sao cho phù
hp vi la tui, vi kh năng của tr.
- Tr lớp tôi 100% đúng đ tui, 24 tr chiếm 41% đã học qua lp nhà
tr nên đã có thói quen, n nếp trong hc tp, sinh hoạt, vui chơi, vệ sinh
nhân, biết cách hp tác. Tr khe mnh rt hào hng, sôi ni vi các hot
động do cô t chức, lĩnh hội nhanh các kiến thc cô giáo truyền đạt.
- Nhà trường Ban giám hiu luôn to mọi điều kin thun li c v vt
cht ln tinh thn cho giáo viên trong vic t chc, trang trí không gian lp hc
để chăm sóc giáo dục tr nói chung rèn luyn k năng sống cho tr nói riêng
như: Phân công giáo viên đi học, kiến tập các trường bn trong các qun, huyn,
trong trường thường xuyên thăm lớp, d gi để rút kinh nghim cho nhng
hoạt động. Tích cc bồi dưỡng cho giáo viên v chuyên môn, xây dựng phương
pháp, đổi mi hình thc t chc hoạt động giáo dc mm non, to mọi điều kin
giúp tôi có đủ nhng nguyên vt liu, tài liệu để làm đồ dùng dy học và đồ chơi
phc v cho vic rèn k năng sống cho tr.
- Lớp tôi được trang b đồng b đồ ng, dng c để phc v rèn luyn k
năng sống cho tr: Có đầy đ bàn, ghế, bát, thìa, ht, chu rửa, vòi nước, khăn
mt, t cc, các giá các góc chơi, ti vi kết ni mng internet, giá dép, t
đựng ba , b chăm sóc cây, b giáo c chuẩn để rèn k năng sống…phù hp
vi tr để tr thc hin các k năng đưc thun li, có hiu qu nht.
- Ph huynh lớp tôi đa số vn còn tr, rt quan tâm chăm sóc con chu
đáo. Luôn nhiệt tình tham gia các hoạt động của trường, lp thường xuyên
ng h mt s nguyên vt liu để làm đ ng, đồ chơi sáng tạo cho các con.
3. Khó khăn:
- Bản thân tôi chưa nhiu kinh nghim trong công tác giáo dc k năng
sng cho tr.
- Tr trong lớp đông nên việc đưa trẻ vào n nếp gp nhiều khó khăn, 34
tr chiếm 59% chưa được hc qua lp nhà tr nên s nhn thc ca tr không
đồng đều, các k năng sng ca tr còn nhiu hn chế. Bên cạnh đó, đa số tr
con các gia đình ít con nên đưc nuông chiu dẫn đến tr hay lại vào người
ln, thiếu đi các thói quen k năng cần thiết cho chính bn thân mình. Mt s tr
nhút nhát nên không t tin tham gia vào các hoạt động. Mt s tr li quá hiếu
động nên khi hoạt động chưa có chú ý vào sự ng dn ca cô.
- s vt cht ca lp tôi tương đối đầy đủ tuy nhiên, nhiều khi các đồ
ng, đồ chơi li chưa phù hp vi các hoạt động giáo dc k năng sống cho tr
chưa đáp ứng đủ theo nhu cu t chc các hoạt động rèn luyn cho tr.