TÀI LIU ÔN TP NGÀNH H SINH TRONG
XÉT TUYN VIÊN CHỨC NĂM 2022
Bài 1
TƯ VẤN CHO SN PH TRONG CHUYN D VÀ NGAY SAU ĐẺ
1. Nguyên tc chung v tư vấn trong chuyn d.
Động viên để sn ph bt lo âu.
Lng nghe những điều khiến bn thân sn ph và gia đình lo lắng.
Thông cm và tôn trng nhng truyn thống văn hóa và tôn giáo của sn ph.
Nói cho sn ph và gia đình biết những điều có th xy ra, giúp cho sn ph hiu
v tình trng ca sn ph và cách x trí để làm gim s lo âu và giúp h chun b
trước cho nhng tình hung có th xy ra.
Gii thích cho sn ph gia đình về nhng tai biến có th gp khi chuyn d.
Đối vi thai k nguy cơ cao, cần gii thích cho thai ph và gia đình về tình trng
bnh, cách x trí, cũng như hướng x trí khi có tai biến, biến chng xy ra.
Các nội dung tư vấn cn phi ghi vào phiếu tư vấn và lưu giữ trong h sơ bệnh án
2. Tư vấn trước khi sinh.
Thông tin cho sn ph v cuộc đẻ bình thường hay đẻ khó.
Giúp đỡ, động viên sn ph để gim bt lo lng.
ng dn sn ph biết cách th đều, th sâu (khi không có cơn co), thở nhanh,
mnh kết hợp xoa vùng xương cùng-cụt (khi đau do cơn co), cách nín hơi, rặn đẻ
và cách th ra khi không được rn na...
nơi có thể, khuyến khích người thân hoc bạn bè chăm sóc sản phụ, đặc bit v
tinh thn.
Tư vấn làm xét nghim HIV khi chuyn d nếu sn ph chưa xét nghiệm HIV
trong thi k mang thai.
3. Tư vấn ngay sau khi sinh.
Cung cp thông tin v cuộc đẻ và tình trạng sơ sinh, h tr tình cm cho sn ph
nht là những trường hp có vấn đề bt thường. Thc hiện các bước trong chăm
sóc thiết yếu
Tôn trng lòng tin truyn thng, phong tc tập quán, giúp đỡ nhng gì sn ph
gia đình cần. Tuy nhiên cũng cần gii thích cho sn ph và gia đình hiểu nhng
vic làm không có li cho m và con như không cho bé bú ngay sau sinh, vt b
sa non, cho bé ung mật ong hay nước cam tho... nếu như sản ph thc hin.
Tư vấn sn ph vận động sớm sau khi sinh, đặc bit là v sinh thân th như tắm
gội, đánh răng mỗi ngày, nm phòng thoáng mát, không nm than, không ung
thc ung có cồn, không ăn chế d ăn nhiều mui.
Tư vấn cho sn ph và gia đình về theo dõi và chăm sóc sau sinh cho cả m và con.
Tư vấn cho con bú ngay sau đ và cách nuôi con bng sa m
Gii thích mi vấn đề giúp h gim nỗi lo âu, băn khoăn.
Lng nghe, hiu cn k và tôn trng nỗi xúc động ca sn ph.
4. Tư vấn cho các trường hợp đặc bit.
4.1. Sn ph gp biến chng nng
Mời người nhà: để thông báo đầy đủ chính xác nhng biến chứng đang gặp phi
Lãnh đạo, bác s trong ban ch nhim khoa, bác s tham gia trc tiếp, các b phn
có liên quan phi gii thích cho sn ph và gia đình biết các din biến đã gặp phi.
Lng nghe nghiêm túc các ý kiến của gia đình, ghi chép đầy đủ và cn thn
Gii thích tình trng bnh chính và bnh kèm theo nếu có trên bnh nhân. Gii
thích nguyên nhân biến chng và tai biến.
Không tranh lun khi có bất đồng vi ý kiến của gia đình, hãy ghi lại đầy đủ nhng
bất đồng này và s gii thích sau khi có kết lun ca hội đồng chuyên môn. Đặc
bit chú trọng hướng gii quyết vấn đề đang có trên bệnh nhân.
B phận tư vấn phải luôn luôn bình tĩnh, đúng mực, thông cm và sn sàng chia s
nhng ri ro với gia đình; không làm tăng thêm những bc xúc hay bất đồng nếu
có với gia đình người bnh.
4.2. Sn ph trong tình trng nguy kch.
Phải bình tĩnh, điều tr tích cc mi thời điểm.
Nếu cái chết không th tránh được, cn an i và chia s với gia đình. Giải thích cho
gia đình biết lý do chết và tr li nhng câu hi thc mc.
Tạo điều kiện cho gia đình chôn cất nếu có th.
4.3. Tr sơ sinh chết
Nếu chết trong t cung: phi gii thích cho sn ph và gia đình biết nguyên nhân
có th dẫn đến cái chết ca tr.
An i sn ph và gia đình để h chp nhn s mt mát.
Cho phép bà m và gia đình ở cạnh bé đã chết để h nhận đứa con nếu h yêu cu.
Không nên để bà m có con va chết nm chung phòng vi bà m có con khe
mnh.
Nếu phi tiến hành các th thuật trên đứa tr (như trong trường hp chc s),
không để ngưi m nhìn thy (nếu bà m và gia đình vẫn mun nhìn mt con thì
cần dùng chăn bc, che các phn tổn thương, lau sạch máu, dch bám trên da ri
mới đưa ra).
Trao đổi gia b m bé và cán b y tế nhm tìm kiếm các bin pháp d phòng
trong tương lai.
4.4. Tr sơ sinh dị dng.
Ch cho b m thy các d dng ca cháu nếu có yêu cu.
Trong trường hp cháu bé b d dng quá nhiu thì quấn cháu trong chăn để cho m
nhìn thấy cháu trước và sau đó mi nói rõ d dng.
Không bt bà m kim tra d dng.
Tho lun vi b m v trường hp d dng và tr li các câu hi.
Khuyến khích gia đình tiếp xúc và chăm sóc bé. Nếu bà m chưa muốn thì không
ép buộc, nên tư vấn thuyết phục đến khi h chp nhn.
4.5. Suy sụp tâm lý sau đẻ.
Cần động viên và giúp đỡ v tâm lý, đặc bit khi con chết hoc d dng, gii tính
ca con không phù hp vi nguyn vng.
Lng nghe tâm tư của sn ph mà không phán xét và cn giúp sn ph t tin hơn
vi vai trò làm m. Động viên người chồng giúp đỡ v. Khuyến khích h nói
chuyn vi các sn ph khác để đưc h tr thêm.
Nếu tổn thương tâm lý nặng cn cho thuc an thn, giảm đau hoc chuyn
tuyến trên.
Bài 2
THEO DÕI CHUYN D ĐẺ THƯNG
1. Các nguyên tắc chăm sóc trong khi chuyển d.
Tt nht sn ph phải đưc theo dõi chuyn d tại cơ sở y tế. Trong trường hợp đẻ
ti nhà thì cn s tr giúp của người được đào tạo v k năng đỡ đẻ.
Cuc chuyn d phải được theo dõi bng biểu đồ chuyn d, ghi và phân tích biu
đồ, phát hin các yếu t bất thường để kp thi x trí (thuc, th thut, phu thut
hay chuyn tuyến), đảm bo an toàn cho m và con.
Nếu sn ph đưc quyết định đẻ tại cơ sở y tế xã, người h sinh cn phi chun b
nhng dng c ti thiu cn thiết và đảm bo vô khun. Nếu sn ph đẻ ti nhà
phi chun b c sch và s dng b dng c đã được hp vô khuẩn trong túi đỡ
đẻ cp cu (hoặc gói đỡ đẻ sch).
Khi đỡ đẻ, đỡ rau, kiểm tra rau, chăm sóc rốn sơ sinh phải thao tác đúng qui trình.
Mt s trường hp phi bóc rau nhân to, kim soát t cung, khâu tng sinh môn
cũng phải thao tác đúng qui trình và đảm bo vô khun.
Trong khi theo dõi quá trình chuyn d, cán b y tế cần động viên, h tr v tinh
thn cho sn ph.
2. Theo di trong quá trình chuyn d.
2.1. Vi cuc chuyn d đẻ bình thường.
2.1.1. Theo dõi toàn thân.
Mch
Trong chuyn d bt mch 4 gi/lần, ngay sau đẻ phải đếm mch, ghi li
trong h sơ rồi sau đó cứ 15 phút/ln trong gi đầu, 30 phút/ln trong gi th hai
và 1 gi/ln trong 4 gi tiếp theo.
Bình thường mch 70-80 ln/phút, mch nhanh 100 ln/phút hoc chm 60
ln/phút, tuyến xã phi hi sc ri chuyn tuyến gn nht. Các tuyến trên phi
khám, tìm nguyên nhân để x trí.
Huyết áp