Thần Ốc
Làng biển Cọp Râu Trắng không biết từ đời nào trên các bệ thờ đều có tấm bài vị
gỗ sơn đen láng bóng. Trên màu gỗ nổi lên hình con tôm, con cá, con mực, hình
mặt trời và nhiều hình người kỳ lạ khảm bằng những mảnh nhỏ vỏ ốc, khéo léo,
tuyệt diệu.
Nhìn vào mỗi tấm bài vị, mắt trẻ con chúng tôi cứ lung linh như thực như mơ.
Đến hồi chúng tôi cắp sách đi học thì biết có một cháu chắt mươi đời cụ Tổ ốc là
người hàng năm vào đền thờ sửa sang những bài vị bị hư hỏng, hoặc thay hẳn cái
hư làm lại những tấm mới.
Cha tôi nói cái tên cụ Tổ ốc có từ thời xa xưa, ai làm được công việc kỳ diệu này
thì làng phong tặng bảy ngày tế thần làng, và bảy ngày tế thần ốc. Khi được phong
tặng Tổ thì tên cúng cơm phải mất. Trước một tháng làng phong tặng Tổ, cụ Tổ
phải tự "kiếm sống" trên đảo ngoài biển. Trong một tháng, ốc đảo nuôi sống cụ.
Chính nhờ loài ốc nuôi sống mà cụ Tổ tìm ra một sản phẩm quí giá cho đời.
Sau bảy ngày nhận lễ phong tặng Tổ, cụ Tổ ốc không mặc áo mà mặc xà rông
theo tục người Chiêm ngày xưa ra biển bắt cá. Trên cổ đeo bọc lưới, tay cầm vợt
bơi ra đảo. Cụ Tổ lặn xuống biển đi vào thế giới loài ốc. Có họ ốc vừa nở thành
con thì được mẹ ốc cõng đi khắp một vùng đát biển. Tất cả những sinh hoạt kỳ thú
của trăm họ ốc đều phát ra thành tiếng mà cụ Tổ ốc nghe đầy đủ như nghe tiếng
người.
Cây vợt trong tay cụ Tổ dùng để vớt từng loại ốc cho vào bọc lưới treo ở cổ. Bọc
lưới đầy cụ Tổ đổ lên bãi. Cụ Tổ chỉ cho làng biết, ốc ở dưới biển đều ở trong lâu
đài riêng của từng họ. Loài ốc là một trong những loài biết tự làm đẹp cho mình
bằng trang trí cho sắc đẹp của nó. Buổi sáng ốc đi thành đàn, buổi trưa nằm yên
thong thả nghỉ, ban đêm quần tụ dưới ánh trăng như một dạ hội.
ốc mang về làng. Đêm đến, năm cây đuốc dầu rái đốt lên. Tay cụ Tổ cầm chiếc
que có gắn rong biển phất qua phất lại. Cụ Tổ chỉ vào từng họ ốc, miệng lâm râm.
Nghe được tiếng huýt gió họ nhà ốc đầu ngoi lên, rồi lần lượt bò xung quang, cụ
Tổ yên lặng ngồi ở giữa, tay chỉ hướng cho ốc bò rồng rắn. Ngồi bên ăm cây đuốc
cháy rực, tay cụ Tổ đưa lên xuống giống như ra hiệu. Từng họ nhà ốc bò vào hồ
nước chua, một thứ nước cụ Tổ lấy từ một loài cây ngoài đảo. Lát sau các họ nhà
ốc nổi lềnh bềnh lên mặt nước. Mọi người đứng xem đều hiểu đấy là ốc tự nguyện
"hiến thân" để cụ Tổ làm thành cái đẹp.
Một bàn tay cụ Tổ đặt lên vỏ ốc mỗi con, một bàn tay cầm im chấm màu để vẽ
lên ốc. Chỉ trong phút chốc tờng vỏ ốc tượng hình những dáng thế kỳ diệu. Xong
chấm kim, cụ Tổ cầm một lưỡi dao cũng bằng mảnh vỏ ốc sắc lẹm rạch ngang dọc,
mới đó một thế giới đầy màu sắc khảm lên từng miếng gỗ. Và miếng gỗ trở thành
kỳ aảo, sinh động, lấp lánh màu bí ẩn.
Hai tay cụ Tổ nâng mảnh gỗ lên ngang đầu, cất giọng sang sảng:
- Bà con có nghe ốc nói gì trên mảnh gỗ này không?
Không một ai trả lời. Cây đuốc nhựa dầu rái cá cháy rực rỡ. Nhìn vào hai mắt cụ
Tổ sáng lấp lánh. Bà con hình như hiểu ra và im lặng nghiêm trang để cụ Tổ kể cho
nghe chuyện ốc.