Thuốc ngủ và mất ngủ
Tác giả : BS. BÙI NGUYÊN KIỂM (BV. Xanh Pôn - Hà Nội)
Thuốc ngủ không sinh ra giấc ngủ. nếu
giấc ngủ tự nhiên là quá trình bù đắp và
xây dựng lại cơ thể một cách hiệu quả giúp hồi phục và đổi
mới thì giấc ngủ do thuốc ngủ cơ thể phải tiến hành quá
trình chống chất độc và loại trừ chất độc kiệt quệ. giấc ngủ
bình thường bảo tồn năng lượng, các cơ bắp khỏe hơn, ý
chí được tăng cường thêm thì sau giấc ngủ do thuốc ngủ,
các cơ yếu và run do tiêu phí năng lượng, ý chí bị cùn mòn
đi.
QUÁ TRÌNH MẤT NGỦ
Mất ngủ là triệu chứng chứ không phải là một loại bệnh. Nó
chỉ là biểu hiện của một rối loạn, một trục trặc, một hoạt
động không hữu hiệu của hệ thần kinh hoặc của cơ thể. Mất
ngủ một, hai đêm có thể làm người ta mệt mỏi, nhưng chứng
bệnh này không mấy ảnh hưởng đến sức khỏe của con người.
Thống nhất được điều này, chúng sẽ giảm đi một vài cảm
giác lo âu, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sức khỏe.
Điều đáng mừng là mất ngủ một đêm, mất ngủ bất thường,
mất ngủ thất thường hay mất ngủ kéo dài đều có thể chữa
được một cách khá dễ dàng, dù các rối loạn này thể hiện dưới
nhiều hình thức, ảnh hưởng đến một hoặc nhiều giai đoạn của
giấc ngủ.
Chỉ một, hai đêm mất ngủ thôi, uống thuốc ngủ có thể là giải
pháp tạm thời tương đối tốt. Nhưng muốn điều chỉnh các rối
loạn của giấc ngủ hoặc muốn chữa trị mất ngủ bằng thuốc
ngủ thì hoàn toàn không phải là phương pháp thích hợp. Bởi
vì, uống thuốc ngủ lại là hình thức đối kháng lại giấc ngủ sâu,
êm đềm và thư thái; trong khi có nhiều hình thức khác mang
lại cho con người ta giấc ngủ ngon lành, no nê thì những viên
thuốc ngủ chỉ để lại hậu quả làm cho người ta mất đi sức thức
tỉnh về đêm khi con người không thể ngủ được.
THUỐC NGỦ VÀ GIẤC NGỦ
Thuốc ngủ có thể mang lại được gì? Đặc biệt với người bị
chứng mất ngủ, nó có khả năng thúc đẩy nhanh giai đoạn
khởi động của giấc ngủ trong vòng 5-20 phút, làm giảm
lượng thời gian thức tỉnh trong đêm và có thể làm tăng tổng
số thời gian ngủ. Nếu cần hồi phục sau những sang chấn tinh
thần nặng nề như cái chết của người thân, một bước ngoặt
lớn của cuộc đời hoặc sự khởi đầu căng thẳng của công việc
mới..., thuốc ngủ có thể thích hợp trong một thời gian ngắn
để trợ giúp người ta vượt qua những stress và tránh các hậu
quả về mặt tâm lý sau một đêm không ngủ. Tuy nhiên, về lâu
dài, chỉ dựa vào những viên thuốc ngủ thì có thể sẽ kết thúc
giấc ngủ ngắn hơn và cảm thấy thất vọng nhiều hơn vì không
thể đạt được giấc ngủ sảng khoái, thư giãn.
Về mặt dược động học, thuốc ngủ tồn tại trong cơ thể lâu hơn
nhiều so với thời gian gây ngủ; hoặc thuốc ngủ được chuyển
hóa ở gan và được bài tiết qua thận nên nếu chức năng gan,
thận bị suy yếu, thuốc ngủ sẽ tồn tại trong cơ thể lâu dài hơn.
Đó là lý do tại sao những người bị bệnh gan, thận, người cao
tuổi càng hạn chế dùng thuốc ngủ càng tốt. Không được dùng
thuốc ngủ sau khi uống rượu hoặc khi mang thai. Tương tự
như vậy, những người bị bệnh đường hô hấp cũng không nên
dùng thuốc ngủ vì nó ảnh hưởng đến sự điều hòa chức năng
thở ở não.
Thực tế ở nước ta khi mất ngủ, mọi người thường tự đi mua
thuốc ngủ hoặc xin đơn mua thuốc ngủ. Việc này không hề
có gì khó khăn. Nhiều thầy thuốc kê đơn thuốc ngủ giống
như kiểu phản xạ tự động đầu tiên khi nghe bệnh nhân than
phiền về rối loạn giấc ngủ hoặc để đề phòng trước chứng mất
ngủ có thể xảy ra. Một thống kê gần đây cho thấy khoảng
50% bác sĩ ở tất cả các bệnh viện kê đơn có thuốc ngủ là do
thói quen hơn là do nhu cầu của bệnh lý và khoảng 20% số
bệnh nhân đó sau này sẽ trở nên phụ thuộc vào thuốc ngủ.
Hơn nữa, khoảng 50% số bệnh nhân sử dụng thuốc ngủ để