intTypePromotion=1

Tiếp biến văn hóa thông qua đối thoại trong hội nhập quốc tế

Chia sẻ: Kequaidan Kequaidan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
28
lượt xem
2
download

Tiếp biến văn hóa thông qua đối thoại trong hội nhập quốc tế

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày nhận thức về tiếp biến văn hóa; quan niệm về đối thoại giữa các nền văn hóa; định hướng bảo tồn sự đa dạng văn hóa và tăng cường tiếp biến văn hóa thông qua đối thoại hội nhập quốc tế...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tiếp biến văn hóa thông qua đối thoại trong hội nhập quốc tế

TIÕP BIÕN V¡N HãA TH¤NG QUA §èI THO¹I<br /> TRONG HéI NHËP QUèC TÕ(*)<br /> <br /> <br /> Ph¹m Xu©n Nam(**)<br /> <br /> <br /> 1. NhËn thøc vÒ tiÕp biÕn v¨n hãa dung…) c¸c v¨n hãa kh¸c nhau cña c¸c<br /> nhãm mµ quan träng lµ cã sù biÕn ®æi<br /> Bµn vÒ sù ®a d¹ng v¨n hãa víi t− m« thøc v¨n hãa cña c¸c nhãm” (Hµ<br /> c¸ch võa lµ tiÒn ®Ò võa lµ ®iÒu kiÖn cho V¨n TÊn, 1981). V× thÕ, ®Ó cã thÓ diÔn<br /> sù giao l−u gi÷a c¸c céng ®ång v¨n hãa ®¹t hai néi dung chñ yÕu cña kh¸i<br /> kh¸c nhau, ng−êi ta kh«ng thÓ kh«ng niÖm lµ tiÕp xóc vµ biÕn ®æi, «ng ®Ò<br /> chó ý ®Õn mét hiÖn t−îng mµ c¸c häc nghÞ “nªn dïng tõ tiÕp biÕn v¨n hãa ®Ó<br /> gi¶ ph−¬ng T©y gäi lµ acculturation. dÞch thuËt ng÷ acculturation” (Hµ V¨n<br /> Mét sè nhµ nghiªn cøu ë n−íc ta dÞch TÊn, 1981).<br /> thuËt ng÷ nµy lµ ®an xen v¨n hãa, hçn<br /> dung v¨n hãa… Nh−ng theo Hµ V¨n ë ®©y, tõ gãc nh×n vÒ sù tiÕp biÕn<br /> TÊn, tÊt c¶ nh÷ng c¸ch dÞch ®ã ®Òu ch−a v¨n hãa th«ng qua ®èi tho¹i, ta thÊy næi<br /> diÔn t¶ ®óng néi dung kh¸i niÖm nµy. lªn mét vÊn ®Ò cÇn lµm s¸ng tá lµ: Ph¶i<br /> ¤ng cho biÕt, trong mét BÞ vong lôc ch¨ng mäi sù tiÕp xóc l©u dµi vµ trùc<br /> (Memorandum) n¨m 1936, ba nhµ nh©n tiÕp gi÷a c¸c nhãm, c¸c céng ®ång v¨n<br /> häc v¨n hãa ng−êi Mü lµ R. Redifield, hãa kh¸c nhau ®Òu dÉn ®Õn biÕn ®æi<br /> R. Linton vµ M. Herskovits ®· ®Þnh theo nghÜa tiÕp biÕn v¨n hãa nh− ®·<br /> nghÜa: “D−íi tõ acculturation, ta hiÓu lµ ph©n tÝch ë trªn? Cã thÓ t×m c©u tr¶ lêi<br /> hiÖn t−îng x¶y ra khi nh÷ng nhãm cho vÊn ®Ò ®Æt ra Êy b»ng nh÷ng dÉn<br /> ng−êi cã v¨n hãa kh¸c nhau, tiÕp xóc l©u chøng thùc tÕ mµ mét sè nhãm, mét sè<br /> dµi vµ trùc tiÕp, g©y ra sù biÕn ®æi m« céng ®ång v¨n hãa ®· tr¶i qua trong lÞch<br /> thøc (pattern) v¨n hãa ban ®Çu cña mét sö cña m×nh.(*)(**)<br /> hay c¶ hai nhãm” (DÉn theo Hµ V¨n<br /> TÊn, 1981).<br /> (*)<br /> Nghiªn cøu ®−îc thùc hiÖn trong khu«n khæ<br /> C¨n cø vµo ®Þnh nghÜa nªu trªn, Hµ §Ò tµi KX.03.04/11-15 “T¸c ®éng cña tiÕp biÕn vµ<br /> V¨n TÊn cho r»ng: “Khi hiÖn t−îng héi nhËp v¨n hãa ®Õn ph¸t triÓn cña ViÖt Nam<br /> hiÖn nay”.<br /> acculturation x¶y ra, kh«ng ph¶i chØ cã (**)<br /> GS. TS., ViÖn Hµn l©m Khoa häc x· héi<br /> sù tiÕp xóc hay hßa lÉn (®an xen, hçn ViÖt Nam.<br /> 4 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 3.2014<br /> <br /> <br /> Ch¼ng h¹n: TiÕp sau sù kiÖn Theo chóng t«i, nh©n tè t¸c ®éng Êy<br /> Cristoforo Colombo ph¸t hiÖn ra ch©u chÝnh lµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa<br /> Mü vµo cuèi thÕ kû XV, ®Õn n¨m 1527, d−íi nhiÒu h×nh thøc.<br /> bän thùc d©n T©y Ban Nha, nh©n danh 2. Quan niÖm vÒ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa<br /> sø mÖnh “khai hãa v¨n minh”, ®· kÐo<br /> qu©n sang chiÕm b¸n ®¶o Yukatan §èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa lµ<br /> (thuéc Mexico ngµy nay). Trong kho¶ng hiÖn t−îng ®· cã tõ l©u trong lÞch sö<br /> trªn d−íi mét thÕ kû, c¸c thÕ lùc x©m nh©n lo¹i. Hµng ngµn n¨m råi, nói cao<br /> l−îc vµ thèng trÞ ngo¹i bang Êy kh«ng biÓn réng ®· bÞ v−ît qua; c¸c céng ®ång<br /> nh÷ng ®· tiªu diÖt céng ®ång ng−êi ng−êi thuéc nhiÒu bé l¹c, bé téc, d©n téc<br /> Mayas ë b¸n ®¶o nµy mµ cßn ra lÖnh kh¸c nhau ®· gÆp gì, trao ®æi, chia sÎ<br /> tµn ph¸ vµ thiªu hñy mäi di s¶n v¨n hãa víi nhau nhiÒu s¶n phÈm vµ gi¸ trÞ v¨n<br /> cña d©n b¶n ®Þa, bëi chóng cho ®ã lµ s¶n hãa mµ mçi céng ®ång ®Òu cã nh÷ng<br /> phÈm cña quû Sa T¨ng! Ai ngê vÒ sau, ph¸t minh, s¸ng t¹o riªng trong nh÷ng<br /> nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu mét sè d÷ ®iÒu kiÖn ®Æc thï vÒ tù nhiªn, lÞch sö vµ<br /> liÖu cßn sãt l¹i ®· chøng tá: ng−êi x· héi cña m×nh. Nh÷ng s¶n phÈm,<br /> Mayas tõng ®¹t ®Õn tr×nh ®é h×nh nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa ®ã lµ hÕt søc ®a<br /> thµnh nhµ n−íc d©n téc vµ cã mét nÒn d¹ng. Vµ chÝnh sù ®a d¹ng nµy míi lµm<br /> v¨n hãa ®éc ®¸o víi ch÷ viÕt t−îng h×nh n¶y sinh yªu cÇu giao l−u, ®èi tho¹i<br /> riªng, cïng nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ vÒ gi÷a chóng.<br /> to¸n häc, y häc vµ thiªn v¨n. VÒ ®iÒu nµy, cã ý kiÕn b¨n kho¨n<br /> Râ rµng, trong tr−êng hîp nªu trªn, r»ng, d−êng nh− chØ sau khi häc gi¶<br /> sù tiÕp xóc gi÷a hai céng ®ång v¨n hãa ng−êi Mü lµ Samuel Huntington ®−a ra<br /> kh¸c nhau kh«ng hÒ ®−a tíi sù biÕn ®æi thuyÕt “§ông ®é gi÷a c¸c nÒn v¨n<br /> v¨n hãa cña bÊt cø bªn nµo. Tr¸i l¹i, sù minh” (1993), th× nhiÒu nhµ ho¹t ®éng<br /> tiÕp xóc c−ìng bøc b»ng b¹o lùc tõ phÝa chÝnh trÞ, v¨n hãa, x· héi yªu chuéng<br /> bän x©m l−îc T©y Ban Nha ®· ®Èy nÒn hßa b×nh trªn thÕ giíi míi ph¶n øng l¹i<br /> v¨n hãa tõng ph¸t triÓn rùc rì mét thêi b»ng viÖc nªu lªn chñ tr−¬ng ®èi tho¹i<br /> cña ng−êi Mayas ®Õn chç diÖt vong! gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa vµ v¨n minh.<br /> Kh«ng Ýt sù kiÖn t−¬ng tù còng ®· lÇn ThËt ra, tõ nh÷ng n¨m 1980,<br /> l−ît diÔn ra víi céng ®ång ng−êi Incas UNESCO ®· ®Ò x−íng vµ tµi trî cho<br /> vµ mét sè céng ®ång ng−êi da ®á kh¸c ë mét dù ¸n ®iÒu tra, kh¶o s¸t, nghiªn<br /> c¶ Nam Mü vµ B¾c Mü tr−íc lµn sãng cøu trªn quy m« lín vÒ Con ®−êng t¬ lôa<br /> bµnh tr−íng cña chñ nghÜa thùc d©n nh»m lµm s¸ng tá “sù gÆp gì vµ ®èi<br /> ch©u ¢u trong c¸c thÕ kû XVI-XVII. tho¹i” gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa ¸ - ¢u tõ thêi<br /> VËy cÇn cã thªm nh©n tè t¸c ®éng cæ - trung ®¹i (UNESCO, 1998, p.VIII).<br /> nµo n÷a, th× sù tiÕp xóc gi÷a nh÷ng H¬n mét thËp niªn sau, trong bµi<br /> nhãm, nh÷ng céng ®ång ng−êi cã v¨n ph¸t biÓu nh©n N¨m quèc tÕ ®èi tho¹i<br /> hãa kh¸c nhau míi dÉn ®Õn sù biÕn ®æi gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa vµ v¨n minh<br /> m« thøc (hoÆc m« h×nh, kiÓu) v¨n hãa (2001), Tæng Th− ký Liªn Hîp Quèc lóc<br /> ban ®Çu cña mét hay c¶ hai nhãm, hai bÊy giê lµ «ng Kofi Annan ®· ®i ®Õn<br /> céng ®ång? nhËn thøc cho r»ng: “Trong suèt toµn bé<br /> TiÕp biÕn v¨n hãa… 5<br /> <br /> lÞch sö, c¸c nÒn v¨n hãa vµ v¨n minh ®· hãa] chØ lµ mét h×nh thøc cña tiÕp biÕn<br /> tr−ëng thµnh, ®¬m hoa kÕt tr¸i b»ng v¨n hãa” (H÷u Ngäc, 2004, tr.102).<br /> con ®−êng ®èi tho¹i vµ trao ®æi víi<br /> nhau, häc hái c¸c nÒn v¨n hãa kh¸c vµ Cã thÓ xem ®ã lµ mét c¸ch quan<br /> ®−îc c¸c nÒn v¨n hãa ®ã cæ vò t×m kiÕm niÖm mang tÝnh gîi më rÊt ®¸ng ghi<br /> tri thøc vµ sù hiÓu biÕt” (Kofi Annan, nhËn. Song theo thiÓn nghÜ cña chóng<br /> 2002, tr.2). t«i, ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa<br /> kh«ng ph¶i lµ mét h×nh thøc cña tiÕp<br /> ¤ng Kōichirō Matsuura − Tæng biÕn v¨n hãa mµ lµ t¸c nh©n cña sù<br /> Gi¸m ®èc UNESCO khi ®ã còng nãi: tiÕp biÕn Êy.<br /> “Khi toµn cÇu hãa ®−îc ®Èy m¹nh vµ<br /> khi sù phô thuéc lÉn nhau t¨ng lªn, c¸c Tuy vËy, ®Ó cã thÓ ®i tíi mét ®Þnh<br /> nÒn v¨n minh vµ v¨n hãa cã nhu cÇu nghÜa vÒ kh¸i niÖm ®èi tho¹i gi÷a c¸c<br /> sèng cßn lµ cÇn tiÕp xóc, c¸ch t©n, t¸c nÒn v¨n hãa, chóng t«i thÊy tr−íc hÕt<br /> ®éng qua l¹i, trao ®æi vµ ®èi tho¹i trªn cÇn lµm râ mét sè khÝa c¹nh chñ yÕu cã<br /> c¬ së b×nh ®¼ng vÒ phÈm gi¸ vµ sù liªn quan ®Õn kh¸i niÖm nµy:<br /> khoan dung” (Kōichirō Matsuura, 2005,<br /> Thø nhÊt, tiÕp xóc v¨n hãa lµ ®iÒu<br /> tr.648).<br /> kiÖn cÇn nh−ng ch−a ®ñ cña biÕn ®æi<br /> Riªng vÒ néi hµm cña kh¸i niÖm ®èi v¨n hãa, bëi tiÕp xóc v¨n hãa kh«ng tù<br /> tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa vµ v¨n minh ®éng dÉn ®Õn sù biÕn ®æi. Nh− trªn ®·<br /> th× cßn Ýt ®−îc bµn tíi. B¶n th©n «ng K. chøng minh, khi tiÕp xóc víi v¨n hãa B,<br /> Matsuura cho r»ng: “Theo nghÜa réng v¨n hãa A kh«ng nhÊt thiÕt biÕn thµnh<br /> nhÊt, ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa vµ A'. TiÕp xóc chØ dÉn ®Õn biÕn ®æi khi cã<br /> v¨n minh lµ mét tiÕn tr×nh mang ®Æc sù ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa kh¸c<br /> tr−ng gi¸o dôc. §ã lµ mét tiÕn tr×nh, nhau. Tuy vËy, b¶n th©n c¸c nÒn v¨n<br /> th«ng qua ®ã nh÷ng con ng−êi kh¸c hãa còng kh«ng tù chóng ®èi tho¹i víi<br /> nhau biÕt ®−îc nh÷ng ®iÒu mµ hä cã nhau. ChØ cã nh÷ng con ng−êi – víi t−<br /> chung vµ häc c¸ch t«n träng quyÒn kh¸c c¸ch lµ chñ thÓ s¸ng t¹o ra nh÷ng gi¸<br /> biÖt cña ng−êi kh¸c” (Kōichirō trÞ vËt chÊt vµ tinh thÇn hîp thµnh c¸c<br /> Matsuura, 2005, tr.645). VÒ c¬ b¶n, nÒn v¨n hãa kh¸c nhau – míi tham gia<br /> ®Þnh nghÜa nµy vÉn chñ yÕu nhÊn m¹nh vµo c¸c cuéc ®èi tho¹i v¨n hãa (Xem<br /> ®Õn ý nghÜa vµ môc tiªu cña ®èi tho¹i Edgar Morin, 2004, p.6).<br /> gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa vµ v¨n minh h¬n<br /> Thø hai, ®èi tho¹i, theo nghÜa th«ng<br /> lµ ®i s©u vµo néi hµm cña kh¸i niÖm.<br /> th−êng, lµ sù trao ®æi th«ng tin, ý<br /> Trong khi cßn b¨n kho¨n vÒ nh÷ng t−ëng, quan ®iÓm... gi÷a hai hoÆc nhiÒu<br /> ý kiÕn nªu trªn, th× chóng t«i l¹i chó ý ng−êi. Cßn ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n<br /> ®Õn quan niÖm cña nhµ v¨n hãa häc hãa th× cã thÓ ®−îc quan niÖm lµ tiÕn<br /> ViÖt Nam H÷u Ngäc vÒ ®èi tho¹i liªn tr×nh diÔn ra khi cã sù tiÕp xóc, t−¬ng<br /> v¨n hãa (intercultural dialogue) – mét t¸c - chia sÎ - th©u hãa, dÉn ®Õn biÕn ®æi<br /> c¸ch gäi kh¸c cña ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa (yÕu tè cèt lâi cña<br /> v¨n hãa (dialogue between cultures). mét m« thøc v¨n hãa) − mét tiÕn tr×nh<br /> Theo H÷u Ngäc, “®èi tho¹i [liªn v¨n ®−îc thùc hiÖn bëi nh÷ng ng−êi ®¹i diÖn<br /> 6 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 3.2014<br /> <br /> <br /> hay thuéc vÒ c¸c céng ®ång v¨n hãa Víi ®Þnh nghÜa vµ s¬ ®å nªu trªn,<br /> kh¸c nhau. sau ®©y ta cã thÓ sö dông c¸c côm tõ<br /> ng¾n gän lµ tiÕp biÕn v¨n hãa th«ng qua<br /> Thø ba, trong chuçi quan hÖ nh©n<br /> ®èi tho¹i, hay tiÕp xóc, giao l−u, ®èi<br /> qu¶ tõ tiÕp xóc ®Õn biÕn ®æi v¨n hãa,<br /> tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa, hoÆc ng¾n<br /> tøc tiÕp biÕn v¨n hãa, th× ®èi tho¹i lµ<br /> gän h¬n n÷a lµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn<br /> kh©u trung gian t¸c ®éng ®Õn sù chuyÓn<br /> v¨n hãa.<br /> hãa hay kÕt hîp gi÷a c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa<br /> néi sinh víi c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa ngo¹i §èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa<br /> sinh cña c¸c bªn tham gia ®èi tho¹i. th−êng ®−îc thùc hiÖn d−íi nhiÒu h×nh<br /> thøc. Trong ®ã næi lªn mÊy h×nh thøc<br /> Thø t−, sù chuyÓn hãa hay kÕt hîp<br /> quan träng nhÊt lµ: §èi tho¹i trùc tiÕp<br /> c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa th−êng ®−îc thÓ hiÖn<br /> b»ng lêi vµ ®èi tho¹i th«ng qua nghiªn<br /> víi nhiÒu møc ®é vµ cÊp ®é kh¸c nhau:<br /> cøu t¸c phÈm ch÷ viÕt hoÆc qua quan<br /> cã nh÷ng gi¸ trÞ bÞ kh−íc tõ, cã nh÷ng<br /> s¸t hµnh vi… Nh− thùc tÕ lÞch sö n−íc<br /> gi¸ trÞ ®−îc vay m−în, cã nh÷ng gi¸ trÞ<br /> ta ®· cho thÊy: Trong suèt cuéc hµnh<br /> ®−îc c¶i biÕn, vµ còng cã nh÷ng gi¸ trÞ<br /> tr×nh v¹n dÆm ®i t×m ®−êng cøu n−íc<br /> ®−îc s¸ng t¹o míi hoµn toµn nhê sù gîi<br /> cøu d©n, NguyÔn ¸i Quèc - Hå ChÝ<br /> ý vµ th«i thóc cña ®èi tho¹i.<br /> Minh, ng−êi ®¹i diÖn kiÖt xuÊt cho gi¸<br /> Tõ nh÷ng ®iÒu ph©n tÝch ë trªn, ®Õn trÞ cèt lâi cña v¨n hãa d©n téc lµ chñ<br /> ®©y chóng t«i thö ®−a ra ®Þnh nghÜa: nghÜa yªu n−íc ViÖt Nam, ®· kh«ng<br /> “§èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa lµ tiÕn ngõng tiÕn hµnh ®èi tho¹i trùc tiÕp<br /> tr×nh diÔn ra khi cã sù tiÕp xóc, t−¬ng b»ng lêi hoÆc ®èi tho¹i qua t¸c phÈm víi<br /> t¸c - chia sÎ - th©u hãa, dÉn ®Õn biÕn ®æi nhiÒu nhµ v¨n hãa lín trªn thÕ giíi.<br /> c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa - mét tiÕn tr×nh ®−îc Nhê vËy, Ng−êi ®· cã thÓ tÝch hîp ®−îc<br /> thùc hiÖn bëi nh÷ng ng−êi ®¹i diÖn hay nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa −u tréi cña c¶<br /> thuéc vÒ c¸c céng ®ång v¨n hãa kh¸c ph−¬ng §«ng vµ ph−¬ng T©y, ®Ó trªn c¬<br /> nhau. Trong chuçi nh©n qu¶ tõ tiÕp xóc së ®ã vËn dông vµ ph¸t triÓn s¸ng t¹o<br /> ®Õn biÕn ®æi v¨n hãa, tøc tiÕp biÕn v¨n vµo sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc, gi¶i<br /> hãa, ®èi tho¹i lµ kh©u trung gian ®ãng phãng x· héi, gi¶i phãng con ng−êi trªn<br /> vai trß t¸c nh©n quy ®Þnh néi dung, quª h−¬ng xø së m×nh.<br /> h×nh thøc, ph−¬ng thøc, møc ®é vµ cÊp NÕu môc ®Ých ch©n chÝnh cña tiÕp<br /> ®é chuyÓn hãa gi÷a c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa biÕn v¨n hãa th«ng qua ®èi tho¹i lµ mçi<br /> néi sinh vµ c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa ngo¹i bªn tham gia tiÕn tr×nh Êy ®Òu biÕt<br /> sinh cña c¸c bªn tham gia ®èi tho¹i”. ®¸nh gi¸, lùa chän, tiÕp thu nh÷ng tinh<br /> Cã thÓ h×nh dung tiÕn tr×nh ®èi hoa cña c¸c nÒn v¨n hãa kh¸c ®Ó lµm<br /> tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa diÔn ra nh− giµu thªm b¶n s¾c v¨n hãa cña d©n téc<br /> s¬ ®å sau: m×nh, th× nh÷ng lêi d−íi ®©y cña Hå ChÝ<br /> Minh khi tr¶<br /> lêi c¸c nhµ b¸o<br /> n−íc ngoµi sau<br /> C¸ch m¹ng<br /> th¸ng T¸m<br /> TiÕp biÕn v¨n hãa… 7<br /> <br /> 1945 ®−îc xem nh− mét biÓu ®¹t ®iÓn c−êng tiÕp biÕn v¨n hãa th«ng qua ®èi<br /> h×nh: “Häc thuyÕt cña Khæng Tö cã −u tho¹i trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ<br /> ®iÓm lµ sù tu d−ìng ®¹o ®øc c¸ nh©n. cña n−íc ta hiÖn nay.<br /> T«n gi¸o Giªsu cã −u ®iÓm lµ lßng b¸c<br /> C¬ héi vµ th¸ch thøc<br /> ¸i. Chñ nghÜa M¸c cã −u ®iÓm lµ ph−¬ng<br /> ph¸p lµm viÖc biÖn chøng. Chñ nghÜa Tõ cuèi nh÷ng n¨m 1980, d−íi t¸c<br /> T«n DËt Tiªn cã −u ®iÓm lµ chÝnh s¸ch ®éng cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc vµ<br /> cña nã thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn n−íc c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, tÝnh chÊt x· héi hãa<br /> chóng t«i. Khæng Tö, Giªsu, C¸c M¸c, cña nÒn s¶n xuÊt trªn thÕ giíi ®· v−ît<br /> T«n DËt Tiªn ch¼ng cã nh÷ng ®iÓm xa ra khái biªn giíi c¸c quèc gia riªng rÏ<br /> chung ®ã sao? Hä ®Òu muèn m−u cÇu vµ do ®ã ®· lµm cho toµn cÇu hãa vµ héi<br /> h¹nh phóc cho loµi ng−êi, m−u cÇu phóc nhËp quèc tÕ trë thµnh xu thÕ kh«ng<br /> lîi cho x· héi… T«i cè g¾ng lµm ng−êi thÓ ®¶o ng−îc, tr−íc hÕt lµ trong lÜnh<br /> häc trß nhá cña c¸c vÞ Êy. T«i chÝnh lµ vùc kinh tÕ, råi tõ kinh tÕ lan táa ra c¸c<br /> t«i ngµy tr−íc, mét ng−êi yªu n−íc” lÜnh vùc kh¸c.<br /> (TrÇn D©n Tiªn, 1949, tr.91).<br /> Riªng trªn lÜnh vùc v¨n hãa, c¸c<br /> Tõ nh÷ng bµi häc ngµn ®êi cña «ng ph−¬ng tiÖn truyÒn th«ng, liªn l¹c hiÖn<br /> cha ta thêi cæ - trung ®¹i, ®Æc biÖt lµ tõ ®¹i, nhÊt lµ c¸c “siªu lé” th«ng tin víi<br /> bµi häc vµ tÊm g−¬ng s¸ng chãi cña m¹ng Internet, ®· t¹o nh÷ng ®iÒu kiÖn<br /> NguyÔn ¸i Quèc − Hå ChÝ Minh thêi cËn thuËn lîi ch−a tõng cã ®Ó c¸c d©n téc,<br /> - hiÖn ®¹i trong viÖc tiÕp thu tinh hoa c¸c céng ®ång v¨n hãa ë mäi ch©n trêi,<br /> v¨n hãa nh©n lo¹i trªn c¬ së gi÷ g×n vµ gãc biÓn cã thÓ nhanh chãng trao ®æi víi<br /> ph¸t huy b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc, ngµy nhau vÒ ý t−ëng, kiÕn thøc, ph¸t minh,<br /> nay chóng ta cã thÓ rót ra kÕt luËn: Sù s¸ng chÕ, d÷ kiÖn…, qua ®ã gãp phÇn<br /> ®a d¹ng v¨n hãa t¹o tiÒn ®Ò cho sù tiÕp më réng sù hiÓu biÕt vÒ c¸c nÒn v¨n hãa<br /> biÕn v¨n hãa th«ng qua ®èi tho¹i gi÷a cña nhau. Nh−ng mÆt kh¸c, qu¸ tr×nh<br /> c¸c céng ®ång v¨n hãa kh¸c nhau. §Õn trªn còng lµm n¶y sinh mèi nguy c¬ ghª<br /> l−ît nã, sù tiÕp biÕn s¸ng t¹o (chø gím vÒ sù ®ång nhÊt hãa c¸c hÖ thèng<br /> kh«ng ph¶i lµ sao chÐp, rËp khu«n) gi¸ trÞ, ®e däa lµm suy kiÖt kh¶ n¨ng<br /> th«ng qua ®èi tho¹i gi÷a c¸c céng ®ång s¸ng t¹o ®a d¹ng cña c¸c nÒn v¨n hãa -<br /> v¨n hãa Êy võa lµm cho chóng xÝch l¹i nh©n tè cùc kú quan träng ®èi víi sù<br /> gÇn nhau võa t¹o ra sù kh¸c biÖt míi ®Ó ph¸t triÓn lµnh m¹nh vµ bÒn v÷ng cña<br /> kÝch thÝch sù ®èi tho¹i tiÕp theo. tõng d©n téc vµ cña c¶ nh©n lo¹i. Nguy<br /> c¬ Êy l¹i cµng t¨ng lªn khi mét sè thÕ<br /> 3. §Þnh h−íng b¶o tån sù ®a d¹ng v¨n hãa vµ t¨ng<br /> lùc nµo ®ã tù xem nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa<br /> c−êng tiÕp biÕn v¨n hãa th«ng qua ®èi tho¹i trong<br /> cña d©n téc m×nh lµ “kiÓu mÉu” vµ cã<br /> héi nhËp quèc tÕ<br /> tÝnh “phæ qu¸t”, tõ ®ã hä n¶y sinh th¸i<br /> Víi tÝnh chÊt cña mét chuyªn ®Ò ®é ng¹o m¹n vµ ý ®å ¸p ®Æt nh÷ng gi¸<br /> nghiªn cøu c¬ b¶n g¾n víi øng dông, trÞ Êy cho c¸c d©n téc kh¸c b»ng mét<br /> ®Õn môc nµy chóng t«i thö ®Ò xuÊt mét chÝnh s¸ch cã thÓ gäi lµ “x©m l−îc v¨n<br /> sè quan ®iÓm cã ý nghÜa ®Þnh h−íng cho hãa” víi nhiÒu thñ ®o¹n c¶ tr¾ng trîn<br /> viÖc b¶o tån sù ®a d¹ng v¨n hãa vµ t¨ng vµ tinh vi.<br /> 8 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 3.2014<br /> <br /> <br /> N»m trong bèi c¶nh chung Êy cña gi¸ trÞ v¨n hãa −u tó cña d©n téc m×nh;<br /> thÕ giíi, nÒn v¨n hãa thèng nhÊt trong ii) HiÓu biÕt cµng réng cµng hay nh÷ng<br /> ®a d¹ng cña h¬n 50 d©n téc anh em tinh hoa v¨n hãa cña d©n téc kh¸c.<br /> cïng sèng chung trªn d¶i ®Êt ViÖt Nam,<br /> §©y chÝnh lµ triÕt lý “biÕt m×nh, biÕt<br /> ®−îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn qua lÞch<br /> ng−êi”. CÇn biÕt c¶ chç m¹nh vµ chç yÕu<br /> sö mÊy ngµn n¨m dùng n−íc vµ gi÷<br /> cña m×nh vµ cña ng−êi mét c¸ch tØnh<br /> n−íc, còng ®ang ®øng tr−íc c¶ nh÷ng c¬<br /> t¸o, thùc tÕ, kh¸ch quan.<br /> héi lín vµ nh÷ng th¸ch thøc lín. C¬ héi<br /> lµ kh¶ n¨ng x©y dùng vµ ph¸t triÓn Nh− trªn ®· tr×nh bµy, ®Æc ®iÓm cña<br /> thµnh c«ng nÒn v¨n hãa ViÖt Nam tiªn m«i tr−êng tù nhiªn, cña ®iÒu kiÖn kinh<br /> tiÕn, ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc vµ më réng tÕ, chÝnh trÞ, x· héi vµ cña nh÷ng quan<br /> tiÕp xóc, giao l−u, ®èi tho¹i víi c¸c nÒn hÖ nhiÒu mÆt víi bªn ngoµi, mµ d©n téc<br /> v¨n hãa kh¸c trªn thÕ giíi, qua ®ã ta tõng kinh qua trong lÞch sö ph¸t<br /> nh÷ng gi¸ trÞ −u tó cña v¨n hãa ViÖt triÓn cña m×nh, ®· h×nh thµnh nªn<br /> Nam cã dÞp táa s¸ng ra bªn ngoµi, ®ång nh÷ng ®Æc tÝnh cña con ng−êi ViÖt Nam.<br /> thêi chóng ta l¹i cã thÓ tiÕp thu nh÷ng §ã lµ lßng yªu n−íc nång nµn, ý chÝ tù<br /> tinh hoa v¨n hãa cña nh©n lo¹i ®Ó lµm c−êng s©u s¾c, tinh thÇn hiÕu häc, sù cëi<br /> giµu ®Ñp thªm nÒn v¨n hãa d©n téc. Cßn më, lßng khoan dung, tÝnh nh¹y bÐn vµ<br /> th¸ch thøc lµ nguy c¬ ®¸nh mÊt b¶n s¾c, linh ho¹t trong tiÕp xóc, giao l−u víi<br /> cèt c¸ch riªng cña m×nh, bÞ hßa tan vµo nhiÒu céng ®ång v¨n hãa kh¸c. Nh−ng<br /> mét thø “v¨n hãa thÕ giíi ®ång phôc”, bªn c¹nh ®ã, do sù b¶o l−u qu¸ l©u<br /> chø kh«ng ph¶i lµ héi nhËp víi nÒn v¨n nhiÒu tµn d− cña ph−¬ng thøc s¶n xuÊt<br /> hãa vµ v¨n minh nh©n lo¹i. ¸ ch©u tr× trÖ, l¹i chÞu sù chi phèi cña<br /> MÊy ®Þnh h−íng c¬ b¶n triÕt lý träng n«ng, øc th−¬ng cña c¸c<br /> v−¬ng triÒu phong kiÕn, trong khi chÕ<br /> §Ó tËn dông ®−îc mäi c¬ héi vµ v−ît ®é gi¸o dôc mét thêi gian dµi tr−íc ®©y<br /> qua mäi th¸ch thøc nªu trªn, th× viÖc (vµ ®Õn c¶ ngµy nay n÷a) th−êng thiªn<br /> b¶o tån sù ®a d¹ng v¨n hãa vµ t¨ng vÒ lèi häc khoa cö, nÆng lý thuyÕt<br /> c−êng tiÕp biÕn v¨n hãa th«ng qua ®èi su«ng, xa rêi thùc tÕ, cho nªn ng−êi ViÖt<br /> tho¹i trong xu thÕ héi nhËp quèc tÕ Ýt cã ®Çu ãc ph¸t minh s¸ng chÕ lín vÒ<br /> ngµy cµng s©u réng cña n−íc ta hiÖn khoa häc - kü thuËt, nÕp t− duy vµ lèi<br /> nay cÇn tu©n theo mÊy ®Þnh h−íng c¬ lµm ¨n th−êng manh món, dµn tr¶i, cµo<br /> b¶n sau: b»ng, dÔ chñ quan tháa m·n vµ thiÕu<br /> Thø nhÊt, biÕt m×nh, biÕt ng−êi tÇm nh×n xa...<br /> <br /> Thùc hiÖn sù cam kÕt víi tÝnh ®a Trong bèi c¶nh toµn cÇu hãa vµ héi<br /> d¹ng v¨n hãa nh»m gi÷ g×n b¶n s¾c v¨n nhËp quèc tÕ hiÖn nay, con thuyÒn ViÖt<br /> hãa d©n téc trong qu¸ tr×nh tiÕp xóc, Nam ®ang v−¬n ra biÓn lín cïng thÕ<br /> giao l−u, ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa giíi ®ua tranh. V× thÕ, lóc nµy h¬n bao<br /> bao giê còng ®ßi hái ë nh÷ng ng−êi ®¹i giê hÕt, céng ®ång d©n téc ViÖt Nam cÇn<br /> diÖn hay thuéc vÒ c¸c céng ®ång v¨n hãa ph¶i biÕt tËn lùc chÊn h−ng nÒn gi¸o<br /> kh¸c nhau hai phÈm chÊt c¬ b¶n: i) dôc n−íc nhµ, ph¸t huy nh÷ng gi¸ trÞ<br /> ThÊm nhuÇn cµng s©u cµng tèt nh÷ng v¨n hãa −u tréi cña m×nh, khÈn tr−¬ng<br /> TiÕp biÕn v¨n hãa… 9<br /> <br /> bæ sung nh÷ng gi¸ trÞ thiÕu hôt, tØnh lùa chän häc hái cã hiÖu qu¶ h¬n n÷a<br /> t¸o g¹t bá nh÷ng c¸i l¹c hËu, lçi thêi. nh÷ng c¸i hay, c¸i ®Ñp cña nhiÒu nÒn<br /> Trªn c¬ së ®ã h×nh thµnh nªn mét v¨n hãa trªn thÕ giíi.<br /> nguån nh©n lùc cã trÝ tuÖ cao, hoµi b·o<br /> Ch¼ng h¹n, chóng ta cã thÓ vµ cÇn<br /> lín vµ b¶n lÜnh v÷ng vµng ®Ó ®ñ søc lµm<br /> ph¶i:<br /> lan táa nh÷ng c¸i hay, c¸i ®Ñp cña v¨n<br /> hãa ViÖt Nam ra bªn ngoµi, ®ång thêi - Häc tõ ®Êt n−íc “MÆt trêi mäc”<br /> lùa chän tiÕp thu nh÷ng yÕu tè nh©n kinh nghiÖm kÕt hîp hµi hßa gi÷a “kü<br /> b¶n, khoa häc, hîp lý, tiÕn bé cña c¸c thuËt ph−¬ng T©y + ®¹o lý NhËt B¶n”<br /> nÒn v¨n hãa kh¸c, c¶ cæ kim §«ng T©y, trong qu¸ tr×nh duy t©n ®Ó hiÖn ®¹i hãa<br /> xem ®ã lµ nh©n tè cùc kú quan träng ®Êt n−íc;<br /> thøc dËy c¸c tiÒm n¨ng, nh©n lªn mäi - Häc tõ n−íc b¹n Ên §é ý chÝ ®ét<br /> nguån c¶m høng s¸ng t¹o, lµm nªn ph¸ vµo c«ng nghÖ th«ng tin ®Ó n©ng<br /> nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa vËt chÊt vµ gi¸ trÞ cao n¨ng suÊt, chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶<br /> v¨n hãa tinh thÇn míi trong sù nghiÖp cña c¸c s¶n phÈm kinh tÕ, còng nh− c¸c<br /> c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc s¶n phÈm v¨n hãa, nghÖ thuËt.<br /> vµ héi nhËp quèc tÕ v× môc tiªu d©n<br /> giµu, n−íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n - Häc tõ ®¶o quèc mang biÓu t−îng<br /> chñ, v¨n minh, “s¸nh vai víi c¸c c−êng S− tö hoµi b·o x©y dùng m« h×nh ph¸t<br /> quèc n¨m ch©u”, nh− B¸c Hå tõng mong triÓn t−¬ng lai theo c«ng thøc “§«ng<br /> muèn lóc sinh thêi. T©y + nh÷ng ®Æc tÝnh Singapore” vÒ ch÷<br /> tÝn, tri thøc, sù liªn kÕt vµ cuéc sèng<br /> Thø hai, xö lý ®óng ®¾n mèi quan (DÉn theo Minh Hoµng, 2007).<br /> hÖ gi÷a “nhËn vµ cho”<br /> - Häc tõ Hµn Quèc “bµi häc hãa<br /> V¨n hãa ViÖt Nam lµ mét nÒn v¨n rång” trªn c¬ së ®Çu t− m¹nh cho ph¸t<br /> hãa më. Vµo nh÷ng thêi kú h−ng thÞnh triÓn gi¸o dôc trung häc vµ ®¹i häc chÊt<br /> cña m×nh, v¨n hãa ViÖt Nam lu«n dùa l−îng cao…<br /> trªn ba trô cét chÝnh: i) N¨ng lùc s¸ng t¹o<br /> Nh−ng häc hái thÕ giíi hoµn toµn<br /> nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa néi sinh; ii) Kh¶<br /> kh«ng cã nghÜa lµ sao chÐp nguyªn xi<br /> n¨ng tiÕp nhËn cã lùa chän nh÷ng gi¸<br /> mäi kinh nghiÖm cña n−íc ngoµi. Bëi<br /> trÞ v¨n hãa ngo¹i sinh; iii) Kh¶ n¨ng kÕt<br /> mçi n−íc, mçi d©n téc ®Òu cã nh÷ng ®Æc<br /> hîp nh÷ng gi¸ trÞ néi sinh vµ ngo¹i sinh,<br /> ®iÓm riªng vÒ ®iÒu kiÖn ®Þa lý, kinh tÕ,<br /> t¹o nªn nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa míi ®¸p<br /> chÝnh trÞ, x· héi vµ truyÒn thèng v¨n<br /> øng yªu cÇu ph¸t triÓn cña d©n téc trong<br /> hãa. V× thÕ, mäi sù sao chÐp rËp khu«n<br /> xu thÕ ph¸t triÓn chung cña nh©n lo¹i.<br /> mét m« h×nh nµo ®Êy sím muén ®Òu<br /> §Æc biÖt, víi nh÷ng thµnh tùu cña dÉn ®Õn thÊt b¹i. Theo kinh nghiÖm<br /> c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ngµn ®êi cña «ng cha, chóng ta ph¶i häc<br /> ®¹i, mµ mòi nhän lµ c«ng nghÖ th«ng tËp bªn ngoµi víi tinh thÇn ®éc lËp vµ<br /> tin vµ truyÒn th«ng, ngµy nay ViÖt Nam tù chñ cao. Häc tËp bªn ngoµi ®Ó t¹o nªn<br /> cã thÓ vµ cÇn ph¶i tËn dông nh÷ng ®iÒu nh÷ng gi¸ trÞ t¨ng thªm, nhÊt lµ s¸ng<br /> kiÖn míi do thêi ®¹i mang l¹i ®Ó më t¹o nªn nh÷ng gi¸ trÞ v¨n hãa míi cã<br /> réng h¬n n÷a tÇm nh×n ra bªn ngoµi, kh¶ n¨ng gi¶i quyÕt thµnh c«ng nh÷ng<br /> 10 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 3.2014<br /> <br /> <br /> vÊn ®Ò cña ®Êt n−íc m×nh, d©n téc m×nh vµ ph¶i kh«ng cßn lµ th−íc ®o cña c¶i<br /> vµ qua ®ã gãp phÇn lµm phong phó n÷a... Mµ nãi chung lµ viÖc gi¶m lao<br /> thªm nÒn v¨n hãa cña nh©n lo¹i. ®éng cÇn thiÕt cña x· héi xuèng møc tèi<br /> VÒ ®iÒu nµy, Hå ChÝ Minh tõng c¨n thiÓu, t−¬ng øng víi ®iÒu ®ã lµ sù ph¸t<br /> dÆn: “M×nh cã thÓ b¾t ch−íc c¸i hay triÓn nghÖ thuËt, khoa häc,v.v... cña c¸c<br /> cña bÊt cø n−íc nµo ë ¢u - Mü, nh−ng c¸ nh©n nhê thêi gian ®· ®−îc gi¶i táa<br /> ®iÒu cèt yÕu lµ s¸ng t¸c. M×nh ®· cho mäi ng−êi vµ nhê nh÷ng ph−¬ng<br /> h−ëng c¸i hay cña ng−êi th× còng ph¶i tiÖn ®· ®−îc t¹o ra ®Ó thùc hiÖn ®iÒu<br /> cã c¸i hay cho ng−êi kh¸c h−ëng. M×nh ®ã” (C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen, 2006,<br /> ®õng chÞu vay mµ kh«ng tr¶” (B¸o Cøu tr.370-371).<br /> quèc, 1945).<br /> Trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nh− thÕ, nÕu<br /> §©y chÝnh lµ sù vËn dông phÐp biÖn cã trong tay mét ph−¬ng tiÖn c«ng nghÖ<br /> chøng cña “nhËn vµ cho”, “vay vµ tr¶” th«ng tin hiÖn ®¹i th× mçi c¸ nh©n ng−êi<br /> trong tiÕp xóc, giao l−u, ®èi tho¹i gi÷a lao ®éng cã häc vÊn vµ cã n¨ng khiÕu<br /> c¸c nÒn v¨n hãa. nhÊt ®Þnh nµo ®ã ®Òu cã thÓ viÕt bµi,<br /> Thø ba, ph¸t huy tiÒm n¨ng s¸ng lµm tin, quay phim, chôp ¶nh, s¸ng t¸c<br /> t¹o v¨n hãa ®éc ®¸o cña d©n téc, t¨ng ©m nh¹c... vµ t¶i lªn m¹ng toµn cÇu<br /> c−êng ®èi tho¹i víi c¸c nÒn v¨n hãa b¨ng réng nh÷ng t¸c phÈm khoa häc,<br /> kh¸c, t¹o ®iÒu kiÖn ®i nhanh h¬n vµo v¨n häc, nghÖ thuËt hÕt søc ®a d¹ng cña<br /> kinh tÕ tri thøc m×nh ®Ó trao ®æi víi tÊt c¶ nh÷ng ai<br /> quan t©m ë c¶ trong vµ ngoµi n−íc.<br /> Mét trong nh÷ng ®Æc tr−ng næi bËt<br /> cña giai ®o¹n toµn cÇu hãa hiÖn nay lµ VÞ thÕ c¸ nh©n trong tiÕp xóc, giao<br /> sù ra ®êi cña kinh tÕ tri thøc dùa trªn l−u, ®èi tho¹i gi÷a c¸c céng ®ång v¨n<br /> c¬ së khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i. hãa kh¸c nhau ngµy cµng t¨ng lªn. Mäi<br /> Trong nÒn kinh tÕ tri thøc, c¸i kinh tÕ ch©n trêi ®Òu më réng cho nh÷ng tµi<br /> vµ c¸i v¨n hãa thËt sù ®an quyÖn vµo n¨ng thËt sù.<br /> nhau. C¸i v¨n hãa – thÓ hiÖn ë n¨ng lùc<br /> v−¬n tíi nh÷ng gi¸ trÞ ch©n, thiÖn, mü MÆc dï hiÖn nay, chØ sè ph¸t triÓn<br /> trong lao ®éng s¶n xuÊt − ®ãng vai trß kinh tÕ tri thøc cña ViÖt Nam cßn thÊp,<br /> ®éng lùc thóc ®Èy viÖc lµm ra nhiÒu gi¸ song nÕu biÕt tranh thñ ®iÒu kiÖn thuËn<br /> trÞ gia t¨ng cña c¸c ngµnh, c¸c s¶n lîi do thêi ®¹i mang l¹i, ViÖt Nam cã<br /> phÈm kinh tÕ. Ng−îc l¹i, c¸i kinh tÕ nhiÒu kh¶ n¨ng thùc hiÖn thµnh c«ng<br /> ngµy cµng ph¸t triÓn th× cµng cã yªu chiÕn l−îc c«ng nghiÖp hãa “rót ng¾n”<br /> cÇu, ®ång thêi cµng t¹o thªm ®iÒu kiÖn theo h−íng hiÖn ®¹i, ®Ó ®i nhanh vµo<br /> cho con ng−êi − víi t− c¸ch lµ mçi c¸ kinh tÕ tri thøc trªn c¬ së “kÕt hîp viÖc<br /> nh©n vµ c¶ céng ®ång d©n téc – ph¸t sö dông nguån vèn tri thøc cña con<br /> huy h¬n n÷a tiÒm n¨ng s¸ng t¹o v¨n ng−êi ViÖt Nam víi tri thøc míi nhÊt<br /> hãa ®éc ®¸o. cña nh©n lo¹i” (§¶ng Céng s¶n ViÖt<br /> Nam, 2006, tr.88).<br /> Tõ h¬n 150 n¨m tr−íc, C. M¸c ®·<br /> tõng dù b¸o: Trong nÒn kinh tÕ tri Thùc hiÖn ®−îc ®iÒu ®ã th× mçi s¶n<br /> thøc, “thêi gian lao ®éng kh«ng cßn lµ phÈm kinh tÕ cña n−íc ta ®em ra trao<br /> TiÕp biÕn v¨n hãa… 11<br /> <br /> ®æi víi thÕ giíi ®Òu chøa ®ùng trong nã gi÷a v¨n hãa ViÖt Nam víi c¸c nÒn v¨n<br /> mét hµm l−îng trÝ tuÖ, hµm l−îng v¨n hãa ®a d¹ng trong khu vùc vµ trªn thÕ<br /> hãa cao. Ng−îc l¹i, mçi cuéc tiÕp xóc, giíi. §ã lµ nguyÖn väng tha thiÕt vÒ sù<br /> giao l−u, ®èi tho¹i gi÷a v¨n hãa ViÖt chung sèng hßa b×nh trong ®éc lËp, tù<br /> Nam víi c¸c nÒn v¨n hãa kh¸c ®Òu cã do gi÷a c¸c d©n téc. §ã lµ quyÕt t©m t¹o<br /> thÓ gãp phÇn thóc ®Èy héi nhËp quèc ra sù chuyÓn biÕn thËt sù trong viÖc b¶o<br /> tÕ s©u h¬n vÒ kinh tÕ vµ vÒ c¸c lÜnh vÖ m«i tr−êng sinh th¸i v× sù ph¸t triÓn<br /> vùc kh¸c. bÒn v÷ng cña c¸c thÕ hÖ h«m nay vµ<br /> mai sau. §ã lµ −íc m¬ ®¹t ®Õn nh÷ng<br /> Thø t−, b¶o tån sù ®a d¹ng v¨n hãa<br /> thµnh tùu míi vÒ khoa häc - c«ng nghÖ<br /> vµ tiÕp biÕn v¨n hãa th«ng qua ®èi tho¹i<br /> vµ ®em nh÷ng thµnh tùu ®ã phôc vô<br /> víi nhËn thøc “cÇu ®ång, tån dÞ”<br /> cuéc sèng h¹nh phóc cña con ng−êi…<br /> XÐt vÒ thùc chÊt “cÇu ®ång, tån dÞ”<br /> Thùc hiÖn “cÇu ®ång, tån dÞ” trong<br /> b¾t nguån tõ nhËn thøc vÒ mèi quan hÖ<br /> ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa, chóng ta<br /> gi÷a nh÷ng c¸i chung nh©n lo¹i vµ c¸i<br /> cßn cã môc ®Ých ph¸t hiÖn nh÷ng ®iÓm<br /> riªng d©n téc trong tiÕp xóc, giao l−u,<br /> ®Æc thï vÒ gi¸ trÞ quan gi÷a d©n téc ViÖt<br /> ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa. §¸ng<br /> Nam víi c¸c d©n téc kh¸c. Nh−ng<br /> chó ý lµ, trong bèi c¶nh thÕ giíi ngµy<br /> nh÷ng ®iÓm ®Æc thï Êy tù chóng kh«ng<br /> nay, lµn sãng toµn cÇu hãa vÒ kinh tÕ<br /> lµm cho c¸c nÒn v¨n hãa xa c¸ch nhau,<br /> ®ang trµn ®Õn mäi “hang cïng ngâ hÎm”<br /> thµnh kiÕn víi nhau, thËm chÝ “®ông<br /> cña hµnh tinh nµy. Nh−ng lµn sãng<br /> ®é” víi nhau, nh− Samuel Huntington<br /> kinh tÕ ®ã kh«ng thÓ dÉn ®Õn ®ång nhÊt<br /> tõng ra søc biÖn minh. Tr¸i l¹i, “cÇu<br /> hãa v¨n hãa toµn cÇu.<br /> ®ång, tån dÞ” khuyÕn khÝch c¸c nÒn v¨n<br /> Kinh nghiÖm lÞch sö ®· cho thÊy, hãa kh¸c nhau häc c¸ch cïng tån t¹i víi<br /> NhËt B¶n lµ n−íc tham gia qu¸ tr×nh nhau vµ cïng gãp phÇn riªng cña m×nh<br /> quèc tÕ hãa, råi tiÕn tíi toµn cÇu hãa tõ vµo viÖc thóc ®Èy nÒn v¨n minh nh©n<br /> h¬n mét thÕ kû nay. Song cho ®Õn giê lo¹i tiÕn vÒ phÝa tr−íc.<br /> NhËt B¶n vÉn kh«ng ®¸nh mÊt b¶n s¾c<br /> §iÒu cã ý nghÜa then chèt h¬n c¶<br /> v¨n hãa cña m×nh. T−¬ng tù nh− vËy,<br /> cña “cÇu ®ång, tån dÞ” lµ trªn c¬ së<br /> hiÖn nay Ên §é, Trung Hoa còng ®ang<br /> kh¸m ph¸ nh÷ng gi¸ trÞ chung còng<br /> tÝch cùc héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, nh−ng<br /> nh− nh÷ng gi¸ trÞ ®Æc thï th«ng qua ®èi<br /> liÖu cã ai cã thÓ nghÜ r»ng mÊy chôc<br /> tho¹i, nÒn v¨n hãa ViÖt Nam vµ c¸c nÒn<br /> n¨m sau, nh÷ng nÒn v¨n hãa giµu b¶n<br /> v¨n hãa cña nh÷ng d©n téc kh¸c sÏ thùc<br /> s¾c vµ cã nguån gèc tõ 5.000 n¨m nµy sÏ<br /> hiÖn sù t−¬ng t¸c - chia sÎ - th©u hãa<br /> bÞ ®ång hãa bëi nÒn v¨n hãa cña bÊt cø<br /> lÉn nhau kh«ng ph¶i theo h−íng cã mét<br /> quèc gia nµo kh¸c.<br /> nÒn v¨n hãa trong sè ®ã lÊn ¸t hoÆc<br /> Ngµy nay, chÝnh víi nhËn thøc “cÇu ®ång hãa c¸c nÒn v¨n hãa kh¸c, mµ theo<br /> ®ång, tån dÞ” trong tiÕp xóc, giao l−u, h−íng c¸c nÒn v¨n hãa cïng lµm cho<br /> ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n hãa, chóng ta nhau trë nªn phong phó h¬n, trong khi<br /> muèn t×m ra nh÷ng ®iÓm t−¬ng ®ång mçi nÒn v¨n hãa vÉn gi÷ ®−îc b¶n s¾c<br /> lµm chç dùa cho sù xÝch l¹i gÇn nhau riªng cña m×nh <br /> 12 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 3.2014<br /> <br /> <br /> Tµi liÖu tham kh¶o 6. Kōichirō Matsuura (2005), Vai trß<br /> cña UNESCO trong thÕ kû XXI, Nxb.<br /> 1. Kofi Annan (2002), §èi tho¹i gi÷a<br /> Khoa häc x· héi - HiÖp héi C©u l¹c<br /> c¸c nÒn v¨n hãa vµ v¨n minh, Ng«<br /> bé UNESCO ViÖt Nam, Hµ Néi.<br /> ThÕ Phóc dÞch, Tµi liÖu phôc vô<br /> nghiªn cøu cña ViÖn Th«ng tin Khoa 7. Hµ V¨n TÊn (1981), “Giao l−u v¨n<br /> häc x· héi, sè TN 2002-60, Hµ Néi. hãa ë ng−êi ViÖt cæ”, T¹p chÝ Nghiªn<br /> 2. C. M¸c vµ Ph. ¡ngghen, Toµn tËp, cøu nghÖ thuËt, th¸ng 5.<br /> TËp 46, phÇn II (2006), Nxb. ChÝnh<br /> trÞ quèc gia - Sù thËt, Hµ Néi. 8. TrÇn D©n Tiªn (1949), Nh÷ng mÈu<br /> chuyÖn vÒ ®êi ho¹t ®éng cña Hå Chñ<br /> 3. Minh Hoµng (2007), ThÕ giíi.<br /> tÞch, B¶n dÞch Trung v¨n cña Tr−¬ng<br /> Singapore,<br /> NiÖm Thøc (1949), Hå ChÝ Minh<br /> http://dulich.tuoitre.vn/thegioi/199110<br /> truyÖn, Nxb. Tam Liªn, Th−îng H¶i,<br /> /the-gioi-singapore.html<br /> th¸ng 6.<br /> 4. Edgar Morin (2004), Dialogue<br /> Assumes Equality, trong: UNESCO 9. B¸o Cøu quèc, sè ra ngµy 9/10/1945.<br /> (2004), The New Courier, January.<br /> 10. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (2006),<br /> 5. H÷u Ngäc (2004), §èi tho¹i liªn v¨n<br /> V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc<br /> hãa gi÷a ViÖt Nam vµ ph−¬ng T©y,<br /> lÇn thø X, Nxb. ChÝnh trÞ quèc gia,<br /> Kû yÕu Héi nghÞ khu vùc ch©u ¸ -<br /> Hµ Néi.<br /> Th¸i B×nh D−¬ng vÒ “§èi tho¹i gi÷a<br /> c¸c nÒn v¨n hãa vµ v¨n minh v× hßa 11. UNESCO (1998), The Silk Roads -<br /> b×nh vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng”, Hµ High Way of Culture and Commerce,<br /> Néi, th¸ng 12. Paris.<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2