Thu th p tài li u v bi n đ i khí h u toàn c u và nh h ng c a bi nậ ệ ề ế ổ ậ ầ ả ưở ủ ế
đ i khí h u đ n s suy thoái các ngu n tài nguyên thiên nhiên và đói nghèoổ ậ ế ự ồ
Vi t Nam.ở ệ
I - M Đ UỞ Ầ
Hi n nay chúng ta đang s ng trong m t th gi i có nhi u bi n đ i l n:ệ ố ộ ế ớ ề ế ổ ớ
khí h u bi n đ i, nhi t đ trái đ t đang nóng lên, m c n c bi n đangậ ế ổ ệ ộ ấ ự ướ ể
dâng lên, dân s tăng nhanh, s xâm nh p c a các loài ngo i lai ngày càngố ự ậ ủ ạ
nhi u, các sinh c nh đang b co h p l i và phân cách nhau, t c đ m t mátề ả ị ẹ ạ ố ộ ấ
các loài ngày càng gia tăng, s c ép c a công nghi p hoá và th ng m iứ ủ ệ ươ ạ
toàn c u ngày càng l n, trao đ i thông tin ngày càng r ng rãi, nhanh chóng,ầ ớ ổ ộ
thu n l i. T t c nh ng thay đ i đó đang nh h ng l n đ n công cu cậ ợ ấ ả ữ ổ ả ưở ớ ế ộ
phát tri n c a t t c các n c trên th gi i và c n c ta, trong đó cóể ủ ấ ả ướ ế ớ ả ướ
vi c làm c n ki t tài nguyên thiên nhiên và ô nhi m môi tr ng. ệ ạ ệ ễ ườ
Bi n đ i toàn c u g m có nhi u lĩnh v c: lý sinh h c, khí h u, kinh t ,ế ổ ầ ồ ề ự ọ ậ ế
xã h i, dân s , th ch , thông tin, văn hoá, v.v… ? đây em mu n nói vộ ố ể ế ố ề
m t s khía c nh c a bi n đ i toàn c u mà ph n chính là do các ho tộ ố ạ ủ ế ổ ầ ầ ạ
đ ng c a con ng i gây ra và có liên quan nhi u đ n môi tr ng thiênộ ủ ườ ề ế ườ
nhiên và ngu n tài nguyên thiên nhiên mà chúng ta đang khai thác đ t nồ ể ồ
t i và phát tri n.ạ ể
Vi t Nam là m t trong nh ng n c ch u nh h ng n ng n c a bi n đ iệ ộ ữ ướ ị ả ưở ặ ề ủ ế ổ
khí h u. Bi n đ i khí h u (BĐKH) là s bi n đ ng tr ng thái trung bìnhậ ế ổ ậ ự ế ộ ạ
c a khí quy n toàn c u hay khu v c theo th i gian t vài th p k đ nủ ể ầ ự ờ ừ ậ ỷ ế
hàng tri u năm. Nh ng bi n đ i này đ c gây ra do quá trình đ ng l cệ ữ ế ổ ượ ộ ự
c a trái đ t, b c x m t tr i, và g n đây có thêm ho t đ ng c a conủ ấ ứ ạ ặ ờ ầ ạ ộ ủ
ng i. BĐKH trong th i gian th k 20 đ n nay đ c gây ra ch y u doườ ờ ế ỷ ế ượ ủ ế
con ng i, do v y thu t ng BĐKH (ho c còn đ c g i là s m lên toànườ ậ ậ ữ ặ ượ ọ ự ấ
c u-global warming) đ c coi là đ ng nghĩa v i BĐKH hi n đai. Nh ngầ ượ ồ ớ ệ ữ
nghiên c u g n đây cho th y vi c phát x khí nhà kính (ch y u là CO2ứ ầ ấ ệ ả ủ ế
và Metan CH4) là nguyên nhân hàng đ u c a BĐKH, đ c bi t k t 1950ầ ủ ặ ệ ể ừ
khi th gi i đ y nhanh t c đ công nghi p hóa và tiêu dùng, liên quan v iế ớ ẩ ố ộ ệ ớ
đi u đó là s tăng c ng s d ng nhiên li u hóa th ch nh than đá, d uề ự ườ ử ụ ệ ạ ư ầ
m , s n xu t xi măng, phá r ng và gia tăng chăn nuôi đ i gia súc (phát xỏ ả ấ ừ ạ ả
nhi u phân gia súc t o ra ngu n tăng Metan), khai hoang các vùng đ tề ạ ồ ấ
ng p n c ch a than bùn.. ậ ướ ứ
Qua bài ti u lu n này em xin đ a ra m t s v n đ v bi n đ i khíể ậ ư ộ ố ấ ề ề ế ổ
h u toàn c u và qua đó ch ra nh h ng c a BĐKH đ n suy thoái cácậ ầ ỉ ả ưở ủ ế
ngu n tài nguyên thiên nhiên và đói nghèo Vi t Nam.ồ ở ệ
II – Đ T V N ĐẶ Ấ Ề
M t s phác th o k ch b n BĐKH Vi t Nam đã đ c công b t i H iộ ố ả ị ả ở ệ ượ ố ạ ộ
th o BĐKH toàn c u và gi i pháp ng phó c a Vi t Nam t i Hà Nôiả ầ ả ứ ủ ệ ạ
tháng 2/2008, đ c trình bày tóm t t d i đây.ượ ắ ướ
B ng 1.Thông báo Qu c gia v Bi n đ i khí h u Vi t Nam (so v i nămả ố ề ế ổ ậ ở ệ ớ
1990)
Năm Nhi t đ tăng thêm(0C)ệ ộ M c n c bi n tăng thêm (cm)ự ướ ể
2010 0,3-0,5 9
2050 1,1-1,8 33
2100 1,5-2,5 45
Ngu n: Nguy n Kh c Hi u, 2008 [1]. Chú ý r ng s li u trên ch a tínhồ ễ ắ ế ằ ố ệ ư
đ n tính ì c a khí h u và đ c đi m s t h đ a ch t đ a ph ngế ủ ậ ặ ể ụ ạ ị ấ ị ươ
B ng 2.K ch b n BĐKH các vùng c a Vi t Nam (nhi t đ tăng thêm 0Cả ị ả ủ ệ ệ ộ
so v i năm 1990)ớ
Năm Tây
B cắ
Đông
B cắ
Đ ngồ
b ngằ
BB
B cắ
Trung
Bộ
Nam
Trung
Bộ
Tây
nguyên
Nam
Bộ
2050 1,41 1,66 1,44 1,68 1,13 1,01 1,21
2100 3,49 4,38 3,71 3,88 2,77 2,39 2,80
Ngu n:Nguy n Kh c Hi u, 2008 [1].ồ ễ ắ ế
B ng 3. K ch b n n c bi n dâng Vi t Nam so v i năm 1990ả ị ả ướ ể ở ệ ớ
K ch b n / nămị ả 2050 2100
A1F1 13,7 39,7
A2 12,5 33,1
A1B 13,3 31,5
B2 12,8 28,8
A1T 12,7 27,9
B1 13,4 26,9
Ngu n: Nguy n Kh c Hi u, 2008 [1] chú ý s li u ch a tính đ n biên đồ ễ ắ ế ố ệ ư ế ộ
s t h đ a ch t đ a ph ngụ ạ ị ấ ị ươ
Tính trung bình c a c 6 k ch b n thì đ n cu i th k 21 nhi t đô cóủ ả ị ả ế ố ế ỷ ệ
kh năng tăng thêm 2,80C, m c n c bi n dâng cao thêm 37cm ch a tínhả ự ướ ể ư
đ n s tan băng mà ch tính đ n s dãn n n c đ i d ng.IPCC cũng dế ự ỉ ế ự ở ướ ạ ươ ự
báo r ng cu i th k 21 m c n c bi n có th tăng thêm t i đa 81 cm [2].ằ ố ế ỷ ự ướ ể ể ố
Tuy nhiên các nhà khoa h c Anh cho r ng con s đó ch a ph n ánh đúng,ọ ằ ố ư ả
n c bi n cu i th k 21 có th tăng thêm đ n 163 cm- t c là g p đôi sướ ể ố ế ỷ ể ế ứ ấ ố
li u d báo c a IPCC.ệ ự ủ
Xu th chung c a BĐKH Vi t Nam:ế ủ ở ệ
Nhi t đ các vùng phía B c tăng nhanh h n các vùng phía Namệ ộ ở ắ ơ
Nhi t đ các vùng ven bi n tăng ch m h n các vùng sâu h n trong l cệ ộ ở ể ậ ơ ơ ụ
đ aị
Đ n cu i th k 21 nhi t đ có th tăng thêm t 4,0 đ n 4,50C theo k chế ố ế ỷ ệ ộ ể ừ ế ị
b n ả
cao nh t và 2,0 đ n 2,20C theo k ch b n th p nh tấ ế ị ả ấ ấ
Biên đ dâng cao m c n c bi n n c ta là khá l n theo t t c các k chộ ự ướ ể ở ướ ớ ấ ả ị
b n, măc dù v y v n ch là t ng đ ng ho c th p h n chút ít so v i dả ậ ẫ ỉ ươ ươ ặ ấ ơ ớ ự
báo c a IPCC năm 2007ủ
BĐKH kéo theo hi n t ng El Nino, làm gi m đ n 20-25% l ng m aệ ượ ả ế ượ ư
khu v c mi n Trung-Tây Nguyên, gây ra h n hán không ch ph bi n vàở ự ề ạ ỉ ổ ế
kéo dài mà th m chí còn gây khô h n th i đo n ngay trong th i gian Elậ ạ ờ ạ ờ
Nino. Tác đ ng này Nam Trung B l n h n B c Trung B , B c Tâyộ ở ộ ớ ơ ắ ộ ắ
Nguyên l n h n Nam Tây Nguyên. M t trong nh ng nguyên nhân nóng lênớ ơ ộ ữ
toàn c u là do con ng i khai thác tài nguyên r ng b a bãi không h p lý,ầ ườ ừ ừ ợ
không có quy ho ch.ạ
Vi t Nam là m t n c có ¾ di n tích là đ i núi chính vì th tài nguyênệ ộ ướ ệ ồ ế
thiên nhiên phong phú n i b t là tài nguyên r ng. R ng là ngu n tàiổ ậ ừ ừ ồ
nguyên quý giá c a đ t n c ta, r ng không nh ng là c s phát tri nủ ấ ướ ừ ữ ơ ở ể
kinh t - xã h i mà còn gi ch c năng sinh thái c c kỳ quan tr ng, r ngế ộ ữ ứ ự ọ ừ
tham gia vào quá trình đi u hoà khí h u, đ m b o chu chuy n oxy và cácề ậ ả ả ể
nguyên t c b n khác trên hành tinh, duy trì tính n đ nh và đ màu mố ơ ả ổ ị ộ ỡ
c a đ t, h n ch lũ l t, h n hán, ngăn ch n xói mòn đ t, làm gi m nhủ ấ ạ ế ụ ạ ặ ấ ả ẹ
s c tàn phá kh c li t c a các thiên tai, b o t n ngu n n c và làm gi mứ ố ệ ủ ả ồ ồ ướ ả
m c ô nhi m không khí.ứ ễ
Nh ng ngày nay ngu n tài nguyên r ng đang b đe d a nghiêm tr ng, ư ồ ừ ị ọ ọ ở
n c ta hi n nay di n tích r ng đang b thu h p do r t nhi u nguyên nhânướ ệ ệ ừ ị ẹ ấ ề
nh ng ch y u là do ý th c c a con ng i. N n ch t phá r ng tràn lanư ủ ế ứ ủ ườ ạ ặ ừ
làm ngu n tài nguyên r ng b suy thoái, hi n t ng sa m c hóa x y ra ồ ừ ị ệ ượ ạ ả ở
nhi u n i v i nhi u m c đ khác nhau. Tình tr ng đó t o ra hàng lo t tácề ơ ớ ề ứ ộ ạ ạ ạ
đ ng tiêu c c t i môi tr ng nh h n hán, lũ l t nh h ng tr c ti p t iộ ự ớ ườ ư ạ ụ ả ưở ự ế ớ
đ i s ng c a con ng i nh h ng t i n n kinh t xã h i. Ngoài ra nóờ ố ủ ườ ả ưở ớ ề ế ộ
còn phá v cân b ng h sinh thái làm môi tr ng bi n đ i sâu xa và lâuỡ ằ ệ ườ ế ổ
dài. Hi u rõ v hi n tr ng r ng Vi t nam tìm ra các bi n pháp b o vể ề ệ ạ ừ ở ệ ệ ả ệ