BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA TRUYỀN THÔNG
TIỂU LUẬN HỌC PHẦN CƠ SỞ VĂN HÓA
VIỆT NAM
ĐỀ TÀI: VĂN HÓA ẨM THỰC CỦA NGƯỜI
VIỆT Ở HÀ NỘI
Tên sinh viên: Cao Văn
Nguyên
Lớp: 21DTT2
Mã số sinh viên: D21VH081
GVHD: Ts. Đặng Thị Kiều
Oanh
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 1 năm 2022
MỤC LỤC
PH N M ĐU
Văn hóa là nh ng giá tr t t đp đc con ng i tích lũy trong các ượ ườ
ho t đng th c ti n, là s tác đng c a con ng i v i môi tr ng xung ườ ườ
quanh. T th i xa x a t i hi n t i, m i Qu c Gia, m i khu v c luôn có ư
cho mình m i n n văn hóa khác nhau, đã t o nên m t h th ng đa văn
hóa. Và Vi t Nam cũng th , n m v trí v trí đt bi t, giao thoa v i ế
nhi u n n văn hóa trên khu v c và các n c ph ng Tây, nên Vi t Nam ướ ươ
cũng có m t n n văn hóa đa d ng và phong phú. Vì v y, đ có th c m
nh n đc nh ng tinh t ượ úy trong n n văn hóa Vi t nam ta không th nào
b qua m th c c a con ng i n i đây, b i vì thông qua m th c ta m t ườ ơ
ph n nào hi u đc nh ng nét đp văn hóa đây. Là m t qu c gia nông ượ
nghi p thu c n n khí h u nhi t đi m gió mùa, ch y u tr ng lúa ế
n c. Cùng v i dân s đông, đa d ng dân t c v i 54 dân t c tr i dàiướ
kh p 3 mi n trên lãnh th Vi t Nam. M i vùng mi n, m i t nh thành đu
có nh ng cách ch bi n khác nhau, cách th ng th c khác nhau. Và bài ế ế ưở
ti u lu n này ch t p trung vào n n văn hóa m th c c a ng i Vi t ườ
Hà N i, là m t vùng đt nghìn năm văn hi n, s m ra cho ta th y ế
nh ng nét c kính, s đa d ng, phong phú cũng nh s bình d c a n n ư
m th c n i đây. V ra m t b c tranh tuy t đp v n n văn hóa m ơ
th c c a vùng đt th đô hoa l này.
Đt v n đ
Hà N i còn đc g i là văn hóa tràng an, mang trong mình nét đp ượ
tao nhã, thanh l ch cũng nh s cao quý ni m t hào c a con ng i n i ư ườ ơ
đây. Và Hà N i, m nh đt có b dày l ch s nghìn năm, là n i h i t văn ơ
hóa, là n i k t tinh văn minh c a Vi t Nam, cũng là n i tinh hoa trămơ ế ơ
mi n h i t , là n i l u gi quan tr ng v h giá tr văn minh, văn hóa ơ ư
Vi t Nam. Trong đó, văn hóa m th c g n li n v i s t n t i và phát
tri n c a con ng i. Vì th đ có th c m nh n n n văn hóa n i đây ườ ế ơ
cách rõ nh t ta có th d a vào văn hóa m th c n i đây. Văn hóa m ơ
th c c a ng i Hà N i đu mang nh ng nét đc tr ng riêng bi t, cái nét ườ ư
riêng bi t đó nó toát lên s đc đáo, tinh t th hi n qua cách th c ch ế ế
bi n, cách th c th ng th c đ c m nh n đc s tình c m c a conế ưở ượ
ng i n i đây cũng nh có thêm m t ph n hi u bi t nào v văn hóa mư ơ ư ế
th c c a con ng i Hà N i. S tinh t , đc đáo đó đc ng i dân n i ườ ế ượ ườ ơ
đây trao vào nh ng món ăn và nh ng món ăn đó tr thành nét đp c a n i ơ
đây. H n th n a, vùng đt Hà N i này là n i sinh s ng c a đa s ng iơ ế ơ ườ
Vi t (Kinh) . D a vào nh ng y u t trên nên tôi đã ch n đ tài” ế Văn hóa
m th c c a ng i Vi t Hà N i ườ làm ch đ cho bài ti u lu n cu i kì
c a mình.
m th c trong cu c s ng và văn hóa m th c trong nhi u th p k
qua đã đc nhi u nhà nghiên c u trên nhi u lĩnh v c chú ý, quan tâm.ượ
Trong các công trình nghiên c u v văn hóa, phong t c t p quán Hà
N i. Chúng ta có th bi t đn văn hóa m th c Hà N i trong Món ăn ế ế
Hà N i” Vũ B ng, C nh s c và h ng v đt n c” Nguy n Tuân, ươ ướ
Hà N i ba m i sáu ph ph ng” Th ch lam. Ngoài các tác ph m văn ươ ườ
ch ng còn có nh ng nhà c u khoa h c khác cũng nói v văn hóa mươ
th c Hà N i nh Ng i Hà N i: chuy n ăn, chuy n u ng m t th i” ư ườ
c a Vũ Th Long Đc đáo m th c Thăng Long Hà N i” c a T.s ế
Nguy n Nhã.
Trong nh ng cu n sách, các bài nghiên c u c a các tác gi h đã cho ta
th y nh ng nét đp riêng c a Hà N i. Tuy nhiên, m i công trình nghiên
c u nói trên ch ti p c n d i góc đ kinh t - văn hóa mà c th đây ế ướ ế
ch khai thác nh ng món ăn ngon, nh ng giá tr ph c v cho kinh t và ế
cho phát tri n . Còn nhi u h n ch đi v i văn hóa m th c c a ng i ế ườ
Vi t Hà N i. Vì vây, tôi s khai thác sâu vào văn hóa m th c c a
ng i Vi t Hà Nườ i.
PH N N I DUNG
1. KHÁI QUÁT CHUNG V VĂN HÓA M TH C VÀ VÙNG ĐT
CON NG I HÀ N IƯỜ
1.1 m th c, văn hóa m th c
m th c là m t t Hán Vi t mà trong đó m có nghĩa là u ng,
th c có nghĩa là ăn ( m th c theo nghĩa đen là ăn u ng) là m t h th ng
đc bi t v quan đi m truy n th ng và th c hành n u ăn, ngh thu t
b p núc, ngh thu t ch bi n th c ăn, th ng g n li n v i m t n n vănế ế ế ườ
hóa c th . Nó th ng đc đt theo tên vùng ho c n n văn hóa hi n ườ ượ
hành. M t món ăn ch y u ch u nh h ng c a các thành ph n có s n ế ư
t i đa ph ng ho c thông qua th ng m i, buôn bán trao đi. Nh ng ươ ươ
th c ph m mang màu s c tôn giáo cũng có nh ng nh h ng r t l n đn ưở ế
n n m th c. M r ng ra thì m th c có nghĩa là m t n n văn hóa ăn
u ng m t dân t c, đã tr thành t p t c, thói quen. m th c không ch nói
v “ văn hóa v t ch t” mà còn nói v c m t “ văn hóa tinh th n”.
L ch s hình thành c a m th c ngay t thu s khai, con ng i ơ ườ
đã coi ăn u ng là nhu c u thi t th c nh t đ duy trì s s ng, h săn b t ế
và hái l m đ sinh s ng. Qua các giai đo n sau, thì con ng i b t đuượ ườ
bi t tr ngế tr t, chăn nuôi, s l ng s n ph m th c ph m ngày càng ượ
nhi u đáp ng nhu c u ăn no c a ng i c đi. Tr i qua nh ng giai ư
đo n ti n hóa lâu dài, th gi i ngày nay văn minh hi n đi h n. Do đó, ế ế ơ
l ch v c m th c cũng hình thành m t cách đa d ng h n ơ
Văn hóa m th c là m t ph n t ng th m t s nét c b n, đc ơ
tr ng c a m t gia đình, làng xóm, vùng mi n, qu c gia...Thông qua mư
th c cũng có th nhìn đc cách ng x trong ăn u ng và ngh thu t ượ
ch bi n món ăn, nh ông bà ta đã có câu qua ăn u ng m i th y conế ế ư
ng i ta đi đãi nhau nh th nào”. Ngoài ra , văn hóa m th c còn làườ ư ế
nh ng t p quán và kh u v ăn c a con ng i, nh ng t p t c kiên k ườ
trong ăn u ng, bày bi n món ăn th hi n giá tr ngh thu t, th m mĩ.
1.2 Đi u ki n t nhiên
Hà N i n m t ng n sông Đà và hai bên đng B ng sông H ng,
v i đa hình bao g m nh ng đng b ng trung tâm và các đi núi phía
tây và phía b c thành ph . V i v trí đa lý thu n l i này, thành ph này
d dàng tr thành trung tâm kinh t - chính tr , văn hóa, khoa h c quan ế
tr ng c a c n c. Hi n t i, bao g m 12 qu n, 1 th xã và 17 huy n. Đa ướ
hình Hà N i th p d n theo h ng t B c xu ng Nam và t Tây sang ướ
Đông v i đ cao trung bình t 5 đn 20 mét so v i m c n c bi n. Nh ế ướ