Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu xu thế diễn biến hình thái cửa sông Nhật Lệ

Việt Nam, với đường bờ biển dài và nhiều cửa sông ven biển (CSVB), phải đối mặt với các thách thức nghiêm trọng như bồi lắng, xói lở và suy thoái môi trường, đặc biệt là trong bối cảnh thiên tai thường xuyên. Bồi lấp cửa sông không chỉ cản trở giao thông thủy mà còn gây cản trở thoát lũ, dẫn đến thiệt hại kinh tế và môi trường đáng kể. Miền Trung, với địa hình đặc thù, thường xuyên chịu tác động của sóng và dòng chảy, làm trầm trọng thêm tình trạng diễn biến hình thái (DBHT) của các cửa sông phẳng có doi cát chắn. Luận án này đặt mục tiêu nghiên cứu xu thế DBHT của cửa sông Nhật Lệ, xác định các yếu tố động lực chi phối, xây dựng mô hình mô phỏng dài hạn và đề xuất giải pháp ổn định hình thái bền vững.

Các nhà nghiên cứu, kỹ sư chuyên ngành thủy lợi, thủy động lực học, kỹ thuật bờ biển, quản lý tài nguyên nước, và các nhà hoạch định chính sách liên quan đến quy hoạch và phát triển bền vững khu vực ven biển và cửa sông.

Nghiên cứu này giải quyết vấn đề cấp bách về diễn biến hình thái (DBHT) tại các cửa sông ven biển (CSVB) Việt Nam, tập trung vào loại hình cửa sông phẳng có doi cát chắn phổ biến ở miền Trung. Luận án chỉ ra sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố thủy động lực như sóng, dòng chảy và thủy triều, kết hợp với hoạt động của con người, gây ra sự biến động mạnh và bồi lắng nghiêm trọng. Cách tiếp cận của nghiên cứu dựa trên phương pháp từ nguyên nhân đến kết quả, kế thừa các nghiên cứu trước và tích hợp nhiều công cụ hiện đại. Cụ thể, phương pháp luận bao gồm việc thu thập và phân tích số liệu thực đo, ứng dụng ảnh viễn thám, hệ thống thông tin địa lý (GIS), và đặc biệt là mô hình toán Delft3D. Một đóng góp quan trọng là phát triển mô hình mô phỏng dài hạn DBHT kết hợp kỹ thuật thống kê và hệ số gia tốc hình thái (MorFac) để khắc phục hạn chế về thời gian tính toán của các mô hình truyền thống, đồng thời đảm bảo độ chính xác. Về mặt khoa học, luận án cung cấp một phương pháp hiệu quả để phân tích dữ liệu, tăng tốc độ tính toán cho mô hình mô phỏng, giúp dự đoán xu thế diễn biến cửa sông và định lượng mức độ đóng góp của các yếu tố động lực. Giá trị thực tiễn nằm ở việc cung cấp dữ liệu và hiểu biết sâu sắc về xu thế xói lở, bồi tụ, hỗ trợ quy hoạch và bảo vệ hạ tầng ven biển. Kết quả nghiên cứu mô hình hóa DBHT dài hạn cho cửa sông Nhật Lệ có thể ứng dụng cho các cửa sông tương tự ở miền Trung. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp công trình chỉnh trị tổng thể, đánh giá hiệu quả của chúng thông qua mô hình mô phỏng dài hạn DBHT, góp phần vào quản lý bền vững và bảo vệ cộng đồng ven biển.