®¹i häc quèc gia hµ néi
Khoa luËt
TrÇn minh chÊt
¸p dông ph¸p luËt gi¶I quyÕt
c¸c tranh chÊp kinh tÕ ë n- íc ta hiÖn nay
Chuyªn ngµnh: LuËt kinh tÕ
M· sè: 62 38 50 01
LUËN ¸n tiÕn sÜ LUËT HäC
Hµ Néi, 2009
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU
1
Cơng 1. LUN CHUNG V GIẢI QUYT TRANH CHẤP KINH
T VÀ ÁP DỤNG PHÁP LUT Đ GIẢI QUYẾT CÁC
TRANH CHẤP KINH TẾ
9
1.1.
Quan điểm vtranh chấp kinh tế Việt Nam
9
1.2.
Một số vấn đề chung về giải quyết tranh chấp kinh tế
13
1.3.
Khái quát chung về áp dụng pháp luật áp dụng pháp
luật hình sự giải quyết các tranh chấp kinh tế ở nước ta
25
Chương 2. THC TRẠNG ÁP DỤNG PP LUẬT NH S GIẢI
QUYT CÁC TRANH CHẤP KINH T NƯC TA
57
2.1.
Những trường hợp áp dụng pháp luật hình sự để giải
quyết các tranh chấp kinh tế trên thực tiễn nước ta
57
2.2.
Hậu quả của tình trạng áp dụng pháp luật hình sự để giải
quyết các tranh chấp kinh tế
93
Chương 3. NGUYÊN NHÂN VÀ GII PHÁP KHC PHC TÌNH TRNG
ÁP DNG PHÁP LUT HÌNH S ĐI VI CÁC TRANH CHP
KINH T NƯC TA
108
3.1.
Nguyên nhân của tình trạng áp dụng pháp luật hình sự
để giải quyết các tranh chấp kinh tế ở nước ta
108
3.2
Các giải pháp khắc phục tình trạng áp dụng pháp luật
hình sự giải quyết các tranh chấp kinh tế
138
KẾT LUẬN
164
NHỮNG CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ
ĐƯỢC CÔNG BỐ
166
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
167
M ĐU
1. Tính cp thiết ca đề tài
Tin bc, quyn lc vn là ni đam mê ca con người và cũng t đó ny
sinh rt nhiu mâu thun trong đời sng. Đ n định xã hi, đảm bo quyn hp
pháp ca công dân, t chc trong các quan h hi, Nhà nước đã đặt ra các
chế định pháp lut, làm công c điu chnh các quan h đó. hi càng phát
trin thì h thng pháp lut cũng càng đưc hoàn thin, tôn trng bo v.
Mi mt dng quan h hi khác nhau đưc điu chnh bng các quy phm
pháp lut khác nhau. Các quan h dân s đưc điu chnh bng pháp lut dân
s, các quan h hình s đưc điu chnh bng quy phm pháp lut hình s
Trong đó, c u thun pt sinh trong các quan h dân s, kinh tế, nh cnh,
nh s đưc điu chnh bng nhng quy định t tng riêng bit. Mi nhóm
khác nhau quy định v th tc t tng đưc s dng để gii quyết nhng loi tranh
chp kc nhau, nên không th áp dng quy định v th tc t tng này để gii
quyết các tranh chp thuc phm vi điu chnh ca các quy định v th tc t
tng khác. Vic áp dng sai pháp lut s làm cho các tiêu chí khách quan b đo
ln, dn đến nhng hu qu xu v kinh tế - xã hi.
S hình thành nn kinh tế th trường nước ta trong nhng năm qua
din ra vi tc độ nhanh chóng đã đưa nn kinh tế nước ta thành mt đim
nóng ca kinh tế thế gii. Kinh tế th trưng cũng đã đem li h qu tt yếu
làm gia tăng các tranh chp kinh tế. Các tranh chp đó, ngày càng tr nên phong
phú hơn v chng loi; gay gt, phc tp hơn v tính cht quy mô. vy,
vic áp dng các hình thc và phương pháp gii quyết phù hp, có hiu qu đối
vi mi loi tranh chp đã tr thành mt đòi hi khách quan để bo v các
quyn li ích hp pháp ca các ch th kinh tế, bo đảm nguyên tc pháp
chế, thông qua đó góp phn to lp môi trường pháp lành mnh để thúc đẩy
quá trình phát trin kinh tế - hi. nước ta trong nhng năm qua, pháp lut
v gii quyết tranh chp kinh tế nhng bin pháp đảm bo thc thi pháp lut
v gii quyết tranh chp kinh tế trong đời sng, chưa thc s hiu qu nên
chưa to ra đưc s tin tưởng ca các doanh nhân. Do đó, trong quá trình gii
quyết các tranh chp, mâu thun trong kinh doanh, đã xut hin nhiu cách thc
gii quyết trái pháp lut, như: S dng "đầu gu", bt cóc thân nhân ca ch
n… Trong các hình thc sai trái đó, vic áp dng các quy phm pháp lut hình
s để gii quyết các tranh chp phát sinh trong quan h kinh tế, dân s đã không
còn là hin tượng cá bit. Đã xy ra nhng trường hp cơ quan t tng hình s
tiến hành điu tra, truy t, xét x nhng ch th kinh doanh khi hành vi ca h
ch thun túy hành vi kinh tế, dân s. Vic đó, không ch làm đảo ln trt t
pháp lut còn gây ra nhng hu qu rt đáng lo ngi cho đời sng kinh tế -
hi ca đất nước. Ni lo ca các nhà đầu tư các thương nhân, các ch th
kinh doanh v vic có th b điu tra, truy t, xét x đã làm tăng thêm yếu t ri
ro trong kinh doanh, hn chế rt ln s sáng to, tính mnh dn ca các ch th
kinh doanh trong vic quyết định đầu tư, sn xut. Trước nh trng lm dng
pháp lut hình s đối vi các tranh chp kinh tế nước ta, ngày 31 tháng 3 năm
1998, Th tướng Chính ph đã Ch th s 16/1998/CT-TTg v gii quyết các
kiến ngh ca doanh nghip. Ch th nêu rõ:
B Ni v cn quán trit trong toàn ngành chp hành nguyên
tc nghip v; tăng cường công tác phòng nga, ly phòng nga
chính; không đưc lm dng chc, quyn để gây phin cho doanh
nghip; phi hp vi B Tư pháp, Thanh tra nhà nước, Vin kim sát
nhân dân ti cao, Tòa án nhân dân ti cao nghiên cu hướng dn, phân
bit c th phm vi tranh chp kinh tế vi quan h hình s; phân định
các vi phm v hành chính kinh tế vi các vi phm hình s. B Tư
pháp ch tcùng các ngành liên quan nghiên cu các bin pháp để
thc hin ch trương chng "hình s hóa" các quan h kinh tế dân s
[8].
Trên thc tin hin nay, hin tượng pháp tiêu cc đó vn tn ti
nhưng đưc che đậy, n np, biến dng vn đưc s dng để gii quyết
nhng tranh chp kinh tế, dân s, đặc bit các tranh chp liên quan đến các
khon vay, n, vi phm hp đồng. Đi tìm li gii cho hin tượng tiêu cc trên
trong điu kin hin nay vn còn vn đề cn phi nghiên cu. Xut phát t
ngh nghip và công vic ca mình, chúng tôi đã la chn đề tài "Áp dng pháp
lut gii quyết các tranh chp kinh tế nước ta hin nay" để thc hin lun
án Tiến sĩ.
2. Tình hình nghiên cu
Áp dng pháp lut hình s để gii quyết các tranh chp kinh tế nước
ta trong nhng năm qua là mt hin tượng pháp tiêu cc đưc rt nhiu
người quan tâm. Rt nhiu cuc hi tho khoa hc đã đưc các cơ quan nghiên
cu, các b, các trung tâm t chc để bàn tho v vn đề này, như: Các hi tho
khoa hc ca Phòng Thương mi Công nghip Vit Nam, B Công an, Câu
lc b pháp chế doanh nghip B Tư pháp, Hip hi Ngân hàng Vit Nam… Đã
có rt nhiu công trình nghiên cu v hin tượng này, như:
1. Phm Duy Nghĩa (2000), Vn đề hình s hóa các giao dch dân s kinh
tế Vit Nam, Tp chí Nghiên cu lp pháp, s 6, tr. 30-43.
2. Nguyn Thúy Hin (1999), Hình s hóa các quan h dân s, kinh tế -
Thc trng, bin pháp gii quyết trong giai đon hin nay, K yếu Hi tho khoa
hc: "Pháp lut v ti phm kinh tế bo v môi trường", D án VIE/98/001,
Hà Ni.
3. Nguyn Văn Hin (2001), Nhng biu hin ca tình trng hình s
hóa các giao dch dân d, kinh tế bin pháp khc phc, Thông tin Khoa hc
pháp lý, s 9, tr. 135-146.
4. Đinh Mai Phương, Nguyn Văn Cương (2001), Hình s hóa các giao
dch dân s, kinh tế - Nhn din gii pháp khc phc, Thông tin Khoa hc
pháp lý, s 9, tr. 147-155.