
quyết các tranh chấp, mâu thuẫn trong kinh doanh, đã xuất hiện nhiều cách thức
giải quyết trái pháp luật, như: Sử dụng "đầu gấu", bắt cóc thân nhân của chủ
nợ… Trong các hình thức sai trái đó, việc áp dụng các quy phạm pháp luật hình
sự để giải quyết các tranh chấp phát sinh trong quan hệ kinh tế, dân sự đã không
còn là hiện tượng cá biệt. Đã xảy ra những trường hợp cơ quan tố tụng hình sự
tiến hành điều tra, truy tố, xét xử những chủ thể kinh doanh khi hành vi của họ
chỉ thuần túy là hành vi kinh tế, dân sự. Việc đó, không chỉ làm đảo lộn trật tự
pháp luật mà còn gây ra những hậu quả rất đáng lo ngại cho đời sống kinh tế -
xã hội của đất nước. Nỗi lo của các nhà đầu tư các thương nhân, các chủ thể
kinh doanh về việc có thể bị điều tra, truy tố, xét xử đã làm tăng thêm yếu tố rủi
ro trong kinh doanh, hạn chế rất lớn sự sáng tạo, tính mạnh dạn của các chủ thể
kinh doanh trong việc quyết định đầu tư, sản xuất. Trước tình trạng lạm dụng
pháp luật hình sự đối với các tranh chấp kinh tế ở nước ta, ngày 31 tháng 3 năm
1998, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 16/1998/CT-TTg về giải quyết các
kiến nghị của doanh nghiệp. Chỉ thị nêu rõ:
Bộ Nội vụ cần quán triệt trong toàn ngành chấp hành nguyên
tắc nghiệp vụ; tăng cường công tác phòng ngừa, lấy phòng ngừa là
chính; không được lạm dụng chức, quyền để gây phiền hà cho doanh
nghiệp; phối hợp với Bộ Tư pháp, Thanh tra nhà nước, Viện kiểm sát
nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao nghiên cứu hướng dẫn, phân
biệt cụ thể phạm vi tranh chấp kinh tế với quan hệ hình sự; phân định
rõ các vi phạm về hành chính kinh tế với các vi phạm hình sự. Bộ Tư
pháp chủ trì cùng các ngành liên quan nghiên cứu các biện pháp để
thực hiện chủ trương chống "hình sự hóa" các quan hệ kinh tế dân sự
[8].
Trên thực tiễn hiện nay, hiện tượng pháp lý tiêu cực đó vẫn tồn tại
nhưng được che đậy, ẩn nấp, biến dạng và vẫn được sử dụng để giải quyết
những tranh chấp kinh tế, dân sự, đặc biệt là các tranh chấp liên quan đến các