Hồn Ma Hiện Lên Từ Đáy
Biển
Khi nào mà các đại dương vẫn còn những lợi gân nối liền các
phần khác nhau của Đế quốc Anh thì chúng ta vẫn sẽ không tránh
khỏi những chuyện hoang đường. Vì linh hồn người ta tự để cho
bị khuấy động bởi nước, cũng giống hệt như nước phải vâng theo
mặt trăng và khi những con đường lớn của một đế quốc bị bao
quanh bởi nỗi hỉêm nguy muôn thuở, cũng phong phú về những
cảnh trí và âm thanh kỳ lạ, người ta phải có một tinh thần khá
thâm hậu để giữ được thản nhiên trước những điều ác hại của
chúng. Hiện nay nước Anh đang vươn ra rất xa bên ngoài chính
quốc, khi mà ba ngàn dặm hải phận của mỗi mạn duyên hải làm
thành cương giới mà nó đã đoạt được bởi cái búa, cái khuôn dệt
và cái cuốc nhọn hơn là bởi những nghệ thuật của chiến tranh.
Quả thật lịch sử đã đoán chắc với chúng ta rằng không một ông
vua nào, không một đạo quân nào có thể cản đường của một
người chỉ có hai đồng tiền trong két sắt nhưng biết rằng ở nơi nào
y sẽ có thể biến hai đồng tiền thành ba đồng, và để hết trí thông
minh vào việc đi tới nơi đã định. Và vì cương giới đã mở xa ra, trí
thông minh của Anh Quốc cũng được nới rộng và tràn lan ra một
cách đầy đủ trên khắp thế giới để cho tất cả mọi người thấy rằng
những con đường của hải đảo có tính cách châu lục, giống hệt
như những con đường của châu lục đều có tính cách hải đảo.
Nhưng để tới được chỗ đó, người ta đã phải trả một cái giá, và
cái giá này cứ tiếp tục tốn kém hơn. Cũng giống như con quái vật
thời xưa phải nhận được dưới dạng cống phẩm hàng năm một
người trai trẻ, với đế quốc của chúng ta cũng thế, hàng ngày
chúng ta phải hy sinh cái tinh hoa của thế hệ thanh niên của chúng
ta. Guồng máy thì bao la và dũng mãnh nhưng nhiên liệu duy nhất
làm cho nó vận hành là sinh mạng của dân Anh. Đó là lý do tại
sao khi ở trong những giáo đường cổ kính màu xám chúng ta nhìn
thấy những danh tính xa lạ: những danh tính mà cả những người
xây các bức tường này cũng không biết, vì chính ở Peshawar, ở
Umbellah, ở Korti, ở Fort Pearson mà những chàng trai trẻ chết,
mà chỉ để lại phía sau họ truyền thuyết và một tấm biển. Nếu bên
trên mỗi cái xác người Anh có một đài kỷ niệm được dựng lwn
thì người ta sẽ không cần vạch ra cương giới, vì một sợi dây
thừng của những ngôi mộ sẽ chỉ rõ làn sóng của dân Anh và
Celtes đã vờ tới nơi nào.
Cả điều đó nữa, đồng thời với những khối nước nối liền chúng
ta với thế giới, đã đóng góp vào những chuyện hoang đường mà
chúng ta thấm nhuần. Khi mà bao nhiêu người đàn ông và đàn bà
đã có ở phía bên kia đại dương những người mà họ yêu quý và
những người này đang tiến lên dưới làn đạn của dân sơn cước
hoặc trong những đầm lầy của bệnh sốt rét rừng, thì lúc đó tâm
hồn đi vào sự giao cảm với tâm hồn, và những truyện ly kỳ nẩy
sinh, những mộng mị, những sự linh cảm, những ảo tưởng trong
đó một bà mẹ trông thấy con trai bà đang chết và bà ngất đi trong
cơn tuyệt vọng, ngay cả trước khi cái tang của anh ta được loan
báo cho bà. Mới gần đây khoa học đã chiếu cố tới vấn đề này và
đã ban cho nó một cái nhãn hiệu, nhưng chúng ta đã biêt gì hơn
nếu không phải là việc một linh hồn bị hành hạ và tới bước cũng
đã có thể phóng qua mặt đất, vào một khoảng cách mươi lăm
ngàn cây số, cái hình ảnh của tình cảnh đau buồn của y tới tận
tâm trí của người thân cận nhất của y? Tôi không hề phủ nhận cái
quyền năng đó, nhưng tôi nghĩ rằng cần phải khôn ngoan trong
những vấn đề như vậy, vì ít nhất đã có một lần tôi biết rằng những
điều trong khuôn khổ các định luật tự nhiên có thể hoàn toàn nằm
ngoài những vấn đề này.
John Vansittart là hội viên thứ nhì của công ty Hudson et
Vansittal, công ty xuất khẩu cà phê ở Ceylan ( Tích Lan). Ông
vốn là người gốc Hà Lan, nhưng 100% Ăng-Lê trong lòng các
phong độ. Đã nhiều năm tôi làm đại diện cho ông ở Luân Đôn.
Khi ông tới Anh quốc để nghỉ ngơi ba tháng, ông nói với tôi để có
những sự giới thiệu cho phép ông làm quen với đời sống ở thị
thành và ở thôn quê. Ông đã rời khỏi các văn phòng của tôi với
bảy bức thư trong túi áo. Trong một vài tuân, những bức thư ngắn
từ nhiều nơi khác nhau gửi tới báo tin cho tôi biết là ông đã lấy
được cảm tình của các bạn tôi. Rồi tôi được tin là ông đã đính hôn
vơi Emily Lawson, thuộc ngành thứ của gia đình nhà Hereford
Lawson, và gần như ngay sau đó họ đã thành hôn: sự tán tỉnh của
một du khách chỉ có thể chóng vánh thôi, và cái ngay ông phải
xuống tàu của công ty, một cái tàu buồn một ngàn tấn: đó sẽ là
chuyến đi chơi tuần trăng mật của họ.
Thời đó là thời cực kỳ thuận lợi cho các nhà trồng cà phê ở
Ceylan, họ đã chưa từng biết cái mùa khủng khiếp mà chỉ trong
vài tháng thôi, nhưng đã làm lụi bại tất cả một cộgn đồng này nhờ
ở sự dũng cẩm và kiên trì, sẽ lại dành được một thắng lợi thứ hai:
quả thực những cánh đồng trà ở Tích Lan là một đại công trình
của lòng dũng cảm của dân Anh, giống hệt như con sư tử ở
Waterloo. Nhưng trong năm 1872 chưa có một đám mây nào đe
doạ ở chân trời. Những hy vọng của các nhà trồng tỉa thật tràn trề,
Vansittart trở lại Luân Đôn cùng với cô vợ trẻ đẹp của ông. Ông
giới thiệu cô với tôi, chúng tôi cùng ăn bữa tối với nhau, và cuối
cùng thì ông đồng ý rằng, vì các công việc củng đòi hỏi sự có mặt
của tôi ở Tích Lan, tôi sẽ là bạn đồng hành của họ trên tau Eastern
Star, mà sự nhổ neo rời bến đã được định trước vào ngay thứ hai