Tỷ lệ và đặc điểm tai nạn thương tích không chủ định theo khu vực ở học sinh trung học cơ sở Thành phố Hồ Chí Minh

Tai nạn thương tích không chủ định (TNTT) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật ở trẻ em trên toàn thế giới. Học sinh trung học cơ sở (THCS) đặc biệt dễ bị tổn thương do đặc điểm phát triển, hành vi và môi trường sống của lứa tuổi này. Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), một đô thị lớn với sự chênh lệch rõ rệt giữa các khu vực nội thành và ngoại thành, có thể ảnh hưởng đáng kể đến mô hình và nguy cơ TNTT. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu xác định tỷ lệ và đặc điểm của TNTT không chủ định theo khu vực nội thành và ngoại thành ở học sinh THCS TP.HCM, từ đó cung cấp cơ sở cho các chương trình phòng ngừa hiệu quả.

Các nhà hoạch định chính sách y tế công cộng, chuyên gia y tế học đường, nhà nghiên cứu về phòng ngừa chấn thương ở trẻ em, và cán bộ quản lý giáo dục quan tâm đến sức khỏe học sinh THCS tại TP.HCM.

Nghiên cứu này nhằm xác định tỷ lệ và đặc điểm của tai nạn thương tích không chủ định (TNTT) theo khu vực nội thành và ngoại thành ở học sinh trung học cơ sở (THCS) tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM). Đây là một nghiên cứu cắt ngang mô tả, thực hiện trên 720 học sinh từ bốn trường THCS vào tháng 12 năm 2024, thu thập thông tin về nguyên nhân TNTT và đặc điểm kinh tế xã hội của học sinh. Kết quả cho thấy tỷ lệ TNTT không chủ định trong 12 tháng qua ở khu vực ngoại thành là 27,8% và nội thành là 21,7%. Các mô hình TNTT khác biệt rõ rệt giữa hai khu vực. Cụ thể, ở ngoại thành, hai nguyên nhân hàng đầu là động vật tấn công (11,9%) và té ngã (10,8%). Ngược lại, ở nội thành, té ngã (10,5%) và ngộ độc (6,5%) là phổ biến. Sự khác biệt này được giải thích bởi các yếu tố môi trường sống, điều kiện cơ sở hạ tầng và thói quen sinh hoạt. Chẳng hạn, TNTT do động vật tấn công cao hơn đáng kể ở ngoại thành, chủ yếu do chó, mèo cắn, phản ánh việc chăn nuôi phổ biến hơn, ít kỹ năng nhận biết nguy cơ và quản lý vật nuôi còn hạn chế. Trong khi đó, bỏng lại phổ biến hơn ở nội thành (5,5% so với 3,6% ở ngoại thành), thường liên quan đến tiếp xúc vật nóng và thiết bị điện, phản ánh đặc trưng sinh hoạt đô thị. Nghiên cứu nhấn mạnh rằng mỗi khu vực địa lý có mô hình nguy cơ riêng, đòi hỏi các chương trình can thiệp và phòng ngừa TNTT phải được thiết kế phù hợp. Đối với khu vực ngoại thành, cần ưu tiên giáo dục kỹ năng phòng tránh động vật tấn công và quản lý vật nuôi. Đối với nội thành, cần tăng cường giáo dục về an toàn khi sử dụng thiết bị nhiệt và giám sát trẻ em trong môi trường gia đình. Những phát hiện này cung cấp cơ sở quan trọng để xây dựng các chính sách và chương trình giám sát, phòng ngừa TNTT trẻ em hiệu quả tại TP.HCM.