TEÂN
VN
TEÂN
KHOA HOÏC
ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏC
BEÄNH
LYÙ
BEÄNH
PHAÅM
PHOØNG
& TRÒ
HÌNH
THEÅ
NUOÂI
CAÁY
SÖÙC
ÑEÀ
KHAÙNG
KHAÙNG
NGUYEÂN
beänh ñau maét
hoät
Chlamydiae
trachomatis
(serotype
A,B,Ba,C)
loøng
ñoû
tröùng
gaø
- ñöôøng laây: ngöôøi-ngöôøi.
- baøo töông tb bieåu moâ
coù haït vuøi (tieåu theå
HP) toå chöùc tb bò hoaïi
töû seïo
- beänh tieán trieån maïn
tính , laøm loâng mi quaëm
- gaây môø maét (toån
thöông giaùc maïc) , taéc
tuyeán leä öù nöôùc maét
, loeùt giaùc maïc (do loâng
quaëm) bò vaåy caù hay
muø
töø hoät cuûa
keát maïc bò
vieâm
- phoøng:
▪ naâng cao möùc
soáng, ñuû nöôùc
saïch…
▪ vaccine khoâng
hieäu quaû
- trò:
▪ khaùm vaø ñieàu trò
taäp theå
▪ KS : tetracyline ,
erythromycin
vieâm keát maïc
maét theå aån –
vieâm ñöôøng
sinh duïc – vieâm
ñöôøng hoâ haáp
Chlamydiae
trachomatis
(serotype D,
K)
- ñöôøng laây: ñöôøng sinh
duïc , hoà bôi
- treû em khi qua ñöôøng
sinh duïc bò vieâm keát
maïc maét
dòch ñöôøng
SD , keát maïc
vieâm KS : nhö treân
beänh hoät xoaøi
(beänh Lympho
Granuloma
Venereum –
LGV)
Chlamydiae
trachomatis
(type L1, L3)
- ñöôøng laây : ñöôøng sinh
duïc
- taïo veát nhoû ôû cô quan
SD söng haïch lympho
cuøng beân ko trò seõ
vôõ muû & boäi nhieãm
taéc ngheõm baïch maïch
phuø chaân voi
- muû ñöôøng
SD
- dòch ôû
haïch lympho
thöû nghieäm noäi bì Frei
: caáy vaøo loøng ñoû
tröùng baát hoaït
baèng t ∙ tieâm
trong da (+) : noát
maãn (> 6mm) sau 2-
3 ngaøy
chæ coù giaù trò
ñieàu tra dòch hoïc
TEÂN
VN
TEÂN
KHOA
HOÏC
ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏC
BEÄNH
LYÙ
BEÄNH
PHAÅM
PHOØNG
& TRÒ
HÌNH
THEÅ
NUOÂI
CAÁY
SÖÙC
ÑEÀ
KHAÙNG
KHAÙNG
NGUYEÂ
N
vi khuaån
Campylobacter
jejuni
Campylobacter
jejuni
(thuoäc
gioáng
Campylobact
er, hoï
Spirillaceae)
- hình daáu
phaåy nhoïn
hai ñaàu,coù
loâng ôû moät
ñaàu
- gram (-)
- ko nha
baøo
- di ñoäng
maïnh (ko di
ñoäng khi bò
thoaùi hoùa
luùc nuoâi
caáy treân
mt ñaëc)
- hieáu khí
- moïc toát
ôû 42oC +
caàn mt
choïn loïc
(thaïch
maùu coù
KS)
- ko laøm
tan maùu
- mt ñaëc :
khuaån laïc
nhoû deït ,
xaùm
- soáng trong
nöôùc tôùi 5
tuaàn
- ôû 4oC
soáng 1
tuaàn
- 90oC / 15 ph
- nhaïy caûm
vôùi caùc KS
- KN thaân
(O) chòu
nhieät,
gaây NKHC
- KN loâng
(H) ko
chòu
nhieät
- vaøo ruoät do aên uoáng
hay tieáp xuùc vôùi ÑV
mang beänh
- uû beänh: 2-10 ngaøy
- trieäu chöùng :luùc ñaàu
khoù chòu, nhöùc ñaàu,
ñau khôùp, soát, ñau buïng
döôùi, tieâu chaûy döõ doäi
vieâm ruoät caáp , coù theå
nhieãm khuaån huyeát
- ña soá khoûi maø ko caàn
duøng KS, maàm beänh
coøn toàn taïi laâu sau khi
khoûi beänh
laáy phaân
töø tröïc
traøng
- chöa coù
vaccine
- chuù yù veä
sinh mt &
thöïc phaåm
- duøng KS
trong tröôøng
hôïp nhieãm
khuaån huyeát
hay tieâu
chaûy keùo
daøi
- neân laøm KS
ñoà
vi khuaån
Helicobacter
pylori
Helicobacter
pylori
- hình chöõ S
hay caùnh
chim haûi aâu ,
coù 1-6 loâng
ôû moät ñaàu
- gram (-)
- vi hieáu khí
- t ∙=37 ∙C,
pH=5,5-8,5
- chæ moïc
treân mt
thaïch maùu
choïn loïc
(Marshall,
BHI…)+
cung caáp
theâm
- nhaïy caûm
vôùi nhieàu
loaïi KS
,nhöng cuõng
khaùng laïi
nhieàu loaïi
KS nhö
colistin,
vancomycin,
nalidixic
acid…
- bò dieät bôûi
- chöa xaùc ñònh ñöôøng laây
roõ raøng
- VK naèm ôû phaàn saâu
lôùp nieâm maïc tieáp xuùc
beà maët bieåu moâ
tuyeán & tieát protease
laøm giaûm pH acid cuûa
nieâm maïc,tieát urease
phaân huûy urea taïo
amoniac kieàm hoùa mt
VK coù theå soáng vaø di
- maãu moâ
sinh thieát
nieâm maïc
hang vò daï
daøy
- maùu
laøm pöù
huyeát
thanh
- chöa coù bieän
phaùp phoøng
cuï theå
- ngoaøi vieäc
söû duïng
thuoác khaùng
acid , coøn
duøng hôïp
chaát bismuth
+
metronidazon
moät soá
KS
- cho theâm
huyeát
thanh baøo
thai beâ
giuùp VK
taêng
tröôûng
chaát saùt
khuaån thöôøng
ñoäng trong maøng
nhaày& treânbeà maët tb
bieåu moâ gaây ñoäc tb ,
phaù huûy lôùp nhaày , gaây
vieâm loeùt & ung thö daï daøy ,
taù traøng
- öùc cheá “cô cheá phaûn hoài
qua trung gian ion H +”
gastrin ko bò öùc cheá
gaây tieát acid nhieàu baát
thöôøng ôû daï daøy
e, tetracyclin,
amoxycilin …
trong vieâm
loeùt daï daøy-
taù traøng
chöa coù pp trò
toái öu
TEÂ
N
VN
TEÂN
KHOA
HOÏC
ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏC
BEÄNH
LYÙ
BEÄNH
PHAÅM
PHOØNG
& TRÒ
HÌNH
THEÅ
NUOÂI
CAÁY
SÖÙC
ÑEÀ
KHAÙNG
KHAÙNG
NGUYEÂN
caàu
khua
ån
laäu
Gonococci
(thuoäc
gioáng
Neisseria ,
hoï
Neisseriace
ae)
- song
caàu
khuaån
hình haït
ñaäu uùp
löng vaøo
nhau
- gram (-)
- ko nha
baøo
- ko loâng
- ko voû
- aùi & kò khí
tuyø ngoä
- phaùt
trieån treân
mt coù
protein
ngöôøi
- t ∙=35-36
∙C,
pH=7,2-
7,6 , ko
moïc ôû t
∙< 25
∙Cvaø > 42
∙C
- khuaån
laïc trong
troøn ,leân
- nhaïy
vôùi ñk
laïnh ,
khoâ hanh
- 56 ∙C
soáng 5ph
- phenol
1‰ soáng
ñöôïc vaøi
phuùt
- coù caùc
KN beà
maët : Pili ,
Por , Opa ,
Rmp , caùc
protein
khaùc nhö
Lip & Fbp
- Lipooligo-
saccharide
ñoùng vai
troø noäi
ñoäc toá
- chæ sinh noäi ñoäc toá
- laây qua ñöôøng sinh
duïc & nieâm maïc
nieäu ñaïo
- beänh laäu thöôøng keøm
vieâm muû caáp nieäu ñaïo
- nam :vieâm tuùi tinh ,
tieàn lieät tuyeán
- nöõ :vieâm töû
cung ,voøi buoàng
tröùng
- nhieãm khuaån
ngoaøi CQSD :nhieãm
khuaån huyeát ,vieâm
maøng naõo , vieâm
keát maïc ….
- MD yeáu , deã taùi
chaát tieát töø
nieäu ñaïo , aâm
hoä ,coå töû
cung , tieàn lieät
tuyeán ,tröïc
traøng …
nhuoäm gram ,
xanh
methylen , pp
mieãn dòch
huyønh quang
…
Phoøng :
phaùt hieän sôùm nguoàn
nhieãm vaø tieáp xuùc
,ñieàu trò trieät ñeå
ngöôøi beänh
Trò : - laäu khaùng penicilin
- KS metacillin , trobicin ,
sulfanilamide
- khi coù bieán chöùng thì
duøng vaccine ña giaù
nhö polyvaccin ,
autovaccin …
- vieâm sinh duïc chöa
bieán chöùng : ceftriazone
tieâm baép 1 lieàu
men glucose nhieãm
caàu
khua
ån
maøn
g
naõo
Meningococci
(thuoäc
gioáng
Neisseria ,
hoï
Neisseriace
ae)
- song caàu
khuaån
hình haït
ñaäu uùp
löng vaøo
nhau
- gram (-)
- ko nha
baøo
- ko voû
(luùc môùi
phaân
laäp coù
theå coù
voû)
- ko loâng
- aùi & kò khí
tuøy ngoä
- moïc toát
ôû mt
theâm
huyeát
thanh
- t ∙=36-37
∙C ,
pH=7,2-7,4
- taïo
khuaån laïc
trong öôùt
- mt canh
thang : ñuïc
, caën
- ñeà khaùng
yeáu
- ñun 60
∙C cheát
sau 10ph
- phenol
1% cheát
sau 1ph
- nhaïy
vôùi ñk
laïnh
- laây qua ñöôøng hoâ
haáp - gaây vieâm
muû maøng naõo &
maøng naõo tuyû , coù
theå gaây nhieãm
khuaån huyeát
- beänh chuû yeáu ôû
treû nhoû 1-5 tuoåi
- dòch naõo tuyû ñuïc coù
nhieàu baïch caàu
- mieãn dòch töï nhieân
thu ñöôïc qua quaù
trình khoûi beänh
MD beàn
- dòch naõo tuyû ,
nhaày muõi
hoïng , maùu ,
taïng töû thi
- toát nhaát
laáy beänh
phaåm ôû
vuøng tò haàu
Phoøng :
- veä sinh choáng dòch
chung , chaån ñoaùn
sôùm beänh nhaân ñeå
caùch li & ñieàu trò kòp
thôøi
- vaccine phoøng
meningococcus
Trò :
nhaïy caûm ñv penicillin G
, coù theà thay theá
baèng KS chloramphenicol
hay cephalosporin theá
heä III
TEÂN
VN
TEÂN
KHOA HOÏC
ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏC
BEÄNH
LYÙ
BEÄNH
PHAÅM
PHOØNG
& TRÒ
HÌNH THEÅNUOÂI
CAÁY
SÖÙC
ÑEÀ
KHAÙNG
KHAÙNG
NGUYEÂN
hoï VK
Chlamydiae
Chlamydiae
( döïa vaøo KN
chung, chia 2
▪ Ch. psittaci
▪ Ch.
- hình th ể : thể
cơ bản , thể
- cấu tạo :
▪ coù cả DNA ,
RNA &
▪ thaønh tb
chaéc , thieáu
acid muramic &
ko nhaïy caûm
vôùi lysozyme
▪ coù enzyme
chuyeån hoaù
- ñöôïc coi laø
VK gram (-)
- kyù
sinh
baét
- caáy
vaøo
loøng
ñoû
tröùng
gaø aáp
- ñoäc tính
bò huyû ôû
60oC/10ph
- ether ,
phenol
0,5% coù
theå laøm
baát hoaït
- t ∙= -50
ñeán
-70oC VK
soáng toát
- KN chung :
baûn chaát
laø lipopoly-
saccharide
chòu t ∙
- KN ñaëc hieäu
tuyùp : laø
protein lôùp
maøng ngoaøi
, coù 15
serotypes
(tuyùp huyeát
bò caùc thuoác
KS öùc cheá ,
ñaëc bieät laø
tetracyclines &
erythromycin
maàm
beänh soát
veït – soát
chim
Psittacose -
Ornithose
- hình caàu
,chuïm thaønh
- coù haït ñeàu
trong ôû trong
baøo töông tb
bieåu moâ
pheá nang vaø
- phoâi
gaø
- chuoät
baïch :
tieâm
vaøo oå
buïng ,
naõo
- tb
- raát cao ,
soáng ôû to
phoøng
nhieàu
ngaøy
- nhaïy
caûm vôùi
thuoác
saùt
khuaån
- KN chung :
laø poly-
saccharides
- KN ñaëc hieäu
tuyùp ko chòu
- ñöôøng laây : hoâ haáp
(ñôøm BN baén vaøo khoâng
khí , buïi loâng chim dính
- uû beänh 7-10 ngaøy
- VK xaâm nhaäp ñöôøng
hoâ haáp vaøo pheá nang
& phaùt trieån ôû tb bieåu
moâ vieâm phoåi ñoám +
haïch lympho ôû roán phoåi
söng to VK vaøo maùu
raát nhanh (ngaøy 1-7 cuûa
beänh) VK ñöôïc thaûi ra - ôû chim , VK xaâm nhaäp
ñöôøng ruoät vaø thaûi ra
- mieãn dòch yeáu vaø ko beàn
ñôøm BN
trong
nhöõng
ngaøy ñaàu
beänh
nhuoäm &
tìm haït
- phoøng : phaùt
hieän sôùm &
caùch ly
- trò :
▪ môùi
beänhduøng
tetracyclin ,
erythromycin
▪ beänh maïn
tính keát
hôïp KS &
TEÂ
N
VN
TEÂN
KHOA
HOÏC
ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏCBEÄNH
LYÙ
BEÄNH
PHAÅM
PHOØNG
& TRÒ
HÌNH THEÅNUOÂI
CAÁY
SÖÙC
ÑEÀ KHAÙNG
KHAÙNG
NGUYEÂN