TEÂ
N
VN
TEÂN
KHOA
HOÏC
ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏCBEÄNH
LYÙ
BEÄNH
PHAÅM
PHOØNG
& TRÒ
HÌNH THEÅNUOÂI
CAÁY
SÖÙC
ÑEÀ KHAÙNG
KHAÙNG
NGUYEÂN
virus
Corona
Coronavirus
(thuoäc hoï
Coronavirida
e)
- coù voû
ngoaøi , hình
haït
- chöùa moät
heä gien ko
phaân ñoaïn
cuûa sôïi RNA
ñôn
-
nucleocapsid
hình xoaén
oác , coù loaïi
hình gaäy
daøi hoaëc
daïng loài
hình caùnh
hoa
- caùc protein
caáu truùc
cuûa virus :
▪ phaàn voû :
coù 3
glycoprotein(
S , M , HE)
▪ phaàn loõi :
coù
phosphorylat
ed-
nucleocapsid(
N)
khoù nuoâi
caáy
- toàn taïi trong
khoâng khí khoâ
3h vaø trong
huyeàn dòch 6
ngaøy
- bò dieät bôûi
tia UV
- deã bò ñoät
bieán gaây
dòch
- coù 2 nhoùm
KN virus gaây
beänh ôû ngöôøi
, ñaïi dieän laø
chuûng 229E &
OC43
- coøn moät
nhoùm KN
rieâng bieät
gaây beänh cho
chim
- moät soá
chuûng coù MD
cheùo vaø coù
toá NKHC
- nguoàn beänh :
BN
- ñöôøng laây : hoâ
haáp (coù theå
laây tröïc tieáp
ngöôøi-ngöôøi hay
giaùn tieáp)
- hoäi chöùng suy hoâ
haáp caáp tính
(SARS) :
▪ ho khan
▪ soát cao > 38 ∙C
▪ ñau cô & khôùp
▪ khoù thôû (ôû thì
thôû ra)
▪ ñau ngöïc khi
thôû
- beänh
phaåm :
dòch tieát
ñöôøng hoâ
haáp ,
maùu ,
phaân
chaån
ñoaùn vi sinh
(PCR, Elisa ,
IFA) vaø xeùt
nghieäm
maùu (laøm
coâng thöùc
maùu :
lympho , HC ,
BC giaûm +
chöùc naêng
gan : men
gan SGOT &
SGPT taêng)
- keát hôïp
chuïp X-
quang phoåi
- phoøng : caùch
ly trieät ñeå
- trò :
▪ thuoác khaùng
virus (Ribavirin)+
KS+
Corticosteroids
▪ cho thôû Oxy
nhaân taïo &
saên soùc tích
cöïc
TEÂ
N
VN
TEÂN
KHOA
HOÏC
ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏC
BEÄNH
LYÙ
BEÄNH
PHAÅM
PHOØNG
& TRÒ
HÌNH
THEÅ
NUOÂI
CAÁY
SÖÙC
ÑEÀ
KHAÙN
G
KHAÙNG
NGUYEÂN
virus
CMV
Cytomegalovirus
- CMV
(Herpes virus
human 5)
- gioáng
virus
Herpes
ngöôøi
- loõi
DNA
lôùn hôn
Herpes
ñôn
giaûn
nguyeân
baøo sôïi
cuûa
ngöôøi
ñöôïc
nuoâi
caáy
trong
oáng
nghieäm
beà maët virus
coù moät
glucoprotein
ñoùng vai troø
thuï theå Fc
thuï theå
naøy coù
theå gaén ko
ñaëc hieäu
vôùi Fc cuûa
Immuno-
globin taïo
ra moät lôùp
aùo baûo
veä (ko lieân
quan ñeán Ig
cuûa kyù
chuû) ko
bò heä MD
taán coâng
♦ ôûngöôøi bình thöôøng :
- ñöôøng laây (ngöôøi – ngöôøi) : maùu ,
sinh duïc , nöôùc boït, nhau thai , cô
quan gheùp …
- uû beänh : 4-8 tuaàn
- laø hoäi chöùng gaây nhieãm tb BC ñôn
nhaân
- sau laàn nhieãm ñaàu , virus coù theå
ñöôïc thaûi qua mieäng vaø ñöôøng tieåu
gaây roái loaïn chöùc naêng thaän cho
ngöôøi gheùp thaän
- caùc t/chöùng khaùc : thieáu maùu ,
ñau cô , soát keùo daøi , roái loaïn chöùc
naêng gan , u haïch , taêng monocyte ,
vieâm gan (theå aån), ôû treû nhoû gaây
to gan laùch , gaây heïp maïch vaønh
trôû laïi sau khi ñaõ phaãu thuaät …
♦ ôûngöôøi suy giaûm MD :
- nhieãm laàn ñaàu naëng hôn ngöôøi
bình thöôøng
- CMV nhieãm vaøo tb tb phình to
taïo theå vuøi ñieån hình trong nhaân
vaø baøo töông
- virus thaûi ra keùo daøi & gaây nhieãm
lan toûa
- beänh lyù : haàu heát gaây vieâm phoåi
coù bieán chöùng , vieâm moâ keõ phoåi
raát naëng ôû ngöôøi gheùp tuûy +/-
cheát , vieâm daï daøy-ruoät non , vieâm
voõng maïc +/- muø
♦ nhieãm truøng baåm sinh vaø chu sinh :
cöïc kyø nguy hieåm cho phoâi thai &
treû sô sinh gaây baát oån veà taâm
thaàn , khieám thính , baát thöôøng ôû
maét , vieâm phoåi (treû < 6 thaùng) ,
cheát thai
- nöôùc röûa
hoïng ,
nöôùc tieåu ,
dòch cô theå
, moâ sinh
thieát…
nuoâi caáy
trong oáng
nghieäm &
quan saùt tb
- chaån ñoaùn
nhanh : quan
saùt tröïc tieáp
theå vuøi trong
tb bieåu moâ
ôû ñöôøng
tieåu BN , laøm
pöù huyeát
thanh (CF,
RIA , IF)
- phoøng : ñaõ
coù vacxin
soáng CMV
nhöng vì quaù
nguy hieåm
chöa söû duïng
phoå bieán
- trò :
▪ duøng
ganciclovir
BN suy giaûm
MD
▪ duøng
Foscarnet
BN coù vieâm
voõng maïc
▪ acyclovir ,
vidarabine &
interferon
phoái hôïp
bieåu hieän
beänh taïo haït
vuøi trong tb
khoång loà
▪ coù theå laáy
IgG cuûa BN
nhieãm nhöng
khoeû maïnh
ñeå phoái hôïp
ñieàu trò
TEÂ
N
VN
TEÂN
KHOA
HOÏC
ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏC
BEÄNH
LYÙ
BEÄNH
PHAÅM
PHOØNG
& TRÒ
HÌNH
THEÅ
NUOÂI
CAÁY
SÖÙC
ÑEÀ
KHAÙN
G
KHAÙNG
NGUYEÂN
virus
Herpes
ñôn
giaûn
Herpes
simplex
(Human
herpes 1-
2)
- khoái ña
dieän
- voû capsid
protein ñoái
xöùng hình
hoäp162
capsomeres
- coù bao
ngoaøi
chöùa lipid
bao
ngoaøi coù
nguoàn goác
töø tb bò
kyù sinh
- loõi laø
DNA hai sôïi
- nhieàu loaïi
tb nhaïy
caûm vôùi
Herpes
- treân
maøng nieäu
phoâi gaø
taïo noát
toån thöông
- treân naõo
chuoät baïch
gaây
vieâm naõo
- treân giaùc
maïc thoû
gaây vieâm
giaùc maïc
- 50 ∙C /
30ph
- ether ,
phenol ,
fomalin
dieät
virus
nhanh
- soáng
laâu ôû
theå
ñoâng
khoâ , t
∙ thaáp
KN :
- loõi laø
nucleo-
capside
mang tính
ñaëc hieäu
- voû chöùa
KN cuûa tb
bò kí sinh
- ñöôøng laây : da & nieâm maïc
toån thöông
- t/chöùng nhieãm laàn ñaàu : soát ,
muïn nöôùc ôû da hay nieâm maïc
(ôû maët , caùnh muõi , vaønh
tai , cô quan SD…)
- nhieãm laàn ñaàu coù theå
beänh hay ko beänh (theå aån)
chuyeån sang theå tieàm taøng
toàn taïi laâu trong caùc haïch TK
taùi phaùt khi cô theå suy yeáu
- taïo MD laâu daøi khi taùi
nhieãm thì cô theå ñaõ coù saün khaùng
theå ñaëc hieäu
- noát
phoûng ,
muïn
loeùt ,
nöôùc
boït ,
phaân BN
nuoâi
caáy
duøng pöù
trung hoøa
xñ virus
- xeùt
nghieäm :
tieâm trong
da KN hoøa
tan cuûa
virus
coù
dò öùng töùc
laø ñaõ
nhieãm
- phoøøng : duøng
chuûng virus “dòu”
nhö ECHO-1 (tieâm
0,1ml döôùi maøng
tieáp hôïp maét)
hoaëc vacxin baát
hoaït (tieâm döôùi da)
- trò :
▪ acyclovir : duøng cho
BN vieâm naõo do
Herpes khi môùi phaùt
beänh tieâm TM
▪ vidarabine (ara-A) :
taùc duïng ôû treû sô
sinh , chæ duøng khi
virus khaùng acyclovir
virus
thuûy
ñaäu
vaø
beänh
Zona
Varicella-
Zoster virus
- khoái ña
dieän
- voû protein
goàm 162
capsomeres
- bao ngoaøi
tb phoâi
ngöôøi (da ,
thòt) ,tb
Hela
bò dieät
bôûi tia
cöïc tím,
ñieàu
kieän
khoâ
- chæ coù 1
tuyùp KN
- ko coù toá
ngöng keát
HC
- thuûy ñaäu (treû em) : laây qua
ñöôøng hoâ haáp vaøo maùu
gaây toån thöông nieâm maïc &
da ,noåi muïn toaøn thaân
(ngöùa , muïn nöôùc trongkhoâ
ñiko ñeå laïi seïo) . Khoûi beänh
- nhaày
hoïng ,
dòch ôû
muïn
nöôùc
duøng pöù
- phoøøng : vacxin
soáng giaûm ñoäc löïc
hay gamma-globulin
mieãn dòch Varicella-
Zoster
- trò :
(maøng) coù
chöùa lipid
- loõi DNA
coù MD laâu beàn
- Zona (ngöôøi lôùn) : laàn ñaàu
nhieãm virus vaø khoûi beänh ,
nhöng virus ko bò tieâu dieät heát
tồn t ại ôû caùc haïch TK caûm
giaùc khi cô theå yeáu thì taùi
nhieãm . Gaây pöù vieâm söøng
sau tuûy soáng & haïch TK , noåi
muïn ở da doïc theo caùc nhaùnh
TK caûm giaùc nh ư TK lieân s nườ
raát ñau
trung hoøa xñ
virus
- chaån
ñoaùn nhanh
: pöù keát
tuûa trong
thaïch, pöù
KH boå theå
▪ BN nhieãm truøng laønh
tính ko caàn ñieàu trò
▪ BN mieãn dòch keùm :
duøng acyclovir ,
valacyclovir , vidarabine…
TEÂ
N
VN
TEÂN
KHOA
HOÏC
ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏC
BEÄNH
LYÙ
BEÄNH
PHAÅM
PHOØNG
& TRÒ
HÌNH
THEÅ
NUOÂI
CAÁY
SÖÙC
ÑEÀ
KHAÙNG
KHAÙNG
NGUYEÂN
virus
Rota
Rotavirus
(hoï
Reovididae)
- hình baùnh
xe
- loõi RNA
hai sôïi
- voû capsid
2 lôùp, xeáp
ñoái xöùng
hình hoäp
nuoâi caáy teân
tb invitro
nhaân leân ko
troïn veïn
taïo neân KN
virus trong baøo
töông tb
- chòu ñöôïc pH
thaáp , ether , t ∙
thaáp
- caùc men
tieâu protein
phaù huûy voû
capsid
RNA
virus caøng deã
hoaït ñoäng
taêng tính gaây
nhieãm
- lôùp capsid
ngoaøi :
▪ coù toá NKHC
& glycoproteide
▪ mang tính
gaây nhieãm &
KN ñaëc hieäu
tuyùp (4 tuyùp
ôû ngöôøi)
- lôùp capsid
trong :
▪ coù men RNA-
polymenase
▪ KN ñaëc hieäu
nhoùm chung
(Rotavirus)
- ñöôøng laây : phaân -mieäng
- uû beänh 1-2 ngaøy
- ñoái töôïng : treû 1-6 tuoåi
- virus vaøo tb nieâm maïc ruoät non &
nhung mao ruoät non laøm tb toån thöông
, bong ra & rôi vaøo ruoät ngaøy 3-6 theo
phaân thaûi ra sau ngaøy 8 thì giaûm daàn
- t/chöùng : tieâu chaûy , soát , ñau buïng ,
noân , maát nöôùc TH naëng chöõa ko
kòp seõ cheát
- mieãn dòch :
▪ < 6 thaùng KT töø meï
▪ 6 thaùng-2 tuoåi cô theå sinh KT
▪ ko coù MD cheùo
- phaân luùc
tieâu chaûy
caáp xem
tröïc tieáp
phaân baèng
kyõ thuaät
hieån vi ñieän
töû hoaëc pöù
Elisa , mieãn
dòch huyønh
quang , ngöng
keát Latex
- chaån ñoaùn
huyeát thanh
ñoâi
ko coù phoøng ñaëc
hieäu