Viêm Mũi Xoang (Sinusitis) – Phần 1
D- Triệu chứng và dấu hiệu
Viêm mũi xoang là viêm một hay nhiều xoang cạnh mũi. Có bốn loại xoang khác
nhau là xoang hàm, xoang sàng, xoang bướm, xoang trán. Ngoài ra, còn có loại
viêm mũi xoang do sâu răng hàm trên. Loại này thường gây sổ mũi xanh và có
mùi rất hôi thối.
H6- Hơi thở thối khẳm của bệnh nhân viêm mũi xoang gây rất nhiều trở ngại
trong giao tiếp
- Nhức đầu trong viêm xoang bướm thường khu trú ở vùng đỉnh, vùng chẩm lệch
về bên xoang bị bệnh. Ðôi khi khịt mũi, khạc đàm có lẫn ít máu
- Bệnh nhân viêm mũi xoang trước thường nhức đầu, sổ mũi, đau vùng góc trong
hai cung lông mày, vùng má, nước mũi chảy ra ngoài. Nếu bị viêm mũi xoang
sau, thường sổ mũi chảy ngược xuống họng, đau vùng sau gáy.
Viêm mũi xoang là một bệnh rất hay tái phát
E- Điều Trị
Điều trị tùy theo nguyên nhân bệnh. BS sẽ chỉ định thuốc kháng sinh nếu là viêm
mũi xoang do vi trùng. Với những trường hợp viêm mũi xoang do cảm cúm nên
dùng thuốc cảm thông thường như paracetamol, chlorpheniramine, giảm đau,
thuốc chống dị ứng; phun khí dung hoặc thủ thuật Proezt (“kê kê”) để đưa dung
dịch thuốc vào xoang sàng.
Khi điều trị nội khoa bằng thuốc không bớt, bác sĩ sẽ chọc xoang hàm để rút mủ
hoặc phẫu thuật để cắt polyp mũi, chỉnh hình vách ngăn, nạo xoang v.v… Trường
hợp viêm mũi xoang do răng, cần phải nhổ răng gây bệnh.
Hiện tại, phẫu thuật nội soi điều trị viêm mũi xoang chính xác và an toàn hơn mổ
hở. Tuy nhiên, sau phẫu thuật, đối với những bệnh nhân viêm mũi xoang do dị ứng
(nhiệt độ, thời tiết, bụi nhà, phấn hoa, lông thú…) nếu vẫn tiếp tục tiếp xúc với các
dị ứng nguyên nói trên, nguy cơ tái phát sẽ rất cao. (Để biết thêm về phương pháp
Phẫu thuật Nội soi mũi xoang, xin tham khảo thêm thông tin theo đường link sau:
H7- Phẫu thuật nội soi mũi xoang
Do đó, sau phẫu thuật, BN vẫn phải dùng thuốc kháng dị ứng và cần tránh tiếp xúc
với nguyên nhân gây bệnh. Bụi nhà là nguyên nhân chính gây viêm mũi xoang dị
ứng. Với những loại viêm mũi xoang khác, khả năng tái phát ít hơn.
Cần lưu ý là trẻ em cũng bị viêm mũi xoang. Nguyên nhân thường do trẻ bị viêm
VA không được điều trị kịp thời hoặc để bệnh tái phát nhiều lần.
Một số thuốc thường dùng trong bệnh viêm mũi xoang
1- Thuốc kháng histamin như chlorpheniramin, promethazin, acrivastin,
levocetirizine, loratadine v.v. Các loại thuốc này rất hiệu quả đối với ngứa và sổ
mũi do dị ứng nhưng không có tác dụng chữa nghẹt mũi. Do vậy cần phối hợp với
các thuốc điều trị nghẹt mũi.
2- Thuốc thông mũi, điều trị nghẹt mũi: Các dược chất thường dùng là
phenylpropanolamin, pseudoephedrin. Thuốc khá hiệu quả trong việc làm thông
mũi nhưng cũng có tác dụng phụ. Loại thuốc này dùng dưới dạng uống hay xịt, chỉ
nên dùng trong vòng 7 ngày do hiện tượng lờn thuốc tạo nên vòng bệnh lý luẩn
quẩn (vicious circle) dẫn tới viêm mũi mãn tính.
3- Thuốc corticoid uống hoặc xịt: Thuốc xịt mũi có corticoid là hiệu quả nhất
trong việc điều trị tất cả các thể viêm mũi xoang mãn tính. Thuốc làm giảm tất cả
các triệu chứng như ngứa niêm mạc mũi xoang, do đó làm thông mũi và giải quyết
ứ tắc xoang. Thuốc này tương đối an toàn khi sử dụng lâu dài do ít bị hấp thu vào
máu.
Corticosteroid uống hiệu quả nhưng ít được sử dụng vì có nhiều tác dụng phụ độc
hại như gây loãng xương, suy thượng thận (Cushing do thuốc), viêm loét dạ dày tá
tràng… chỉ nên dùng trong trường hợp viêm mũi xoang nặng với thời gian ngắn
khoảng từ 3-7 ngày.
4- Thuốc súc rửa mũi: Dùng dung dịch nước muối loãng hoặc NaCl 0,9% để rửa
mũi bằng cách cho dung dịch nước muối 0,9% vào lọ nhựa sạch (neti pot) rồi nhỏ
vài giọt vào hốc mũi sau đó cúi xuống và xì sạch dịch mũi, thực hiện như vậy vài
lần vào các buổi sáng, chiều, tối.
H8- Bình neti pot dùng rất phổ biến ở Ấn độ để pha thuốc súc rửa mũi
5- Thủ thuật Proetz (súc rửa xoang- “kê kê”): Đây là cách rửa xoang, lấy mủ từ
xoang ra bằng áp lực âm không gây đau hoặc chảy máu, không cần dụng cụ y
khoa như kìm, kéo v.v., phù hợp với những trường hợp viêm mũi xoang nhẹ.