DÖÔNG HOÀNG THAÅM
CÔ HOÏC ÑAÁT
(GIAÛN LÖÔÏC)
ÑH MÔÛ BC TPHCM, 9 – 2004
1
LÔØI NOÙI ÑAÀU
Cuoán saùch naøy ñöôïc vieát ñeå phuïc vuï cho sinh vieân naêm thöù 2 ngaønh
Xaây Döïng, Khoa Kyõ thuaät vaø Coâng ngheä ÑH Môû TpHCM.
Taùc giaû vieát cuoán saùch naøy vôùi tö töôûng chuû ñaïo laø xaây döïng noäi dung
caùc chöông sao cho ngöôøi hoïc coù theå phaùt trieån daàn theo 3 möùc ñoä Bieát – Hieåu –
Laøm ñöôïc gì sau khi hoïc xong töøng chöông.
- “Bieát” laø töø nhöõng chi tieát trong töøng ñoaïn, töøng muïc vaø tieåu muïc, caùc
phöông phaùp, kyõ thuaät tính toaùn …ñöôïc choïn ñeå neâu ra trong noäi chöông
ñoù, maø ngöôøi hoïc coù ñöôïc kieán thöùc. Bieát laø giai ñoaïn tieáp caän kieán thöùc.
- “Hieåu” laø söï suy dieãn ra töø nhöõng chi tieát ñaõ vieát trong töøng ñoaïn vaên, vôùi
nguï yù saâu xa hôn, laø söï tö duy ruùt ra ñöôïc ôû caáp ñoä cao hôn moät baäc so vôùi
möùc ñoä Bieát. Hieåu coøn laø söï môû roäng ñeán nhöõng öùng duïng thöïc tieãn, giuùp
phaân bieät tröôøng hôïp naøy vôùi tröôøng hôïp khaùc, naâng cao trí töôûng töôïng vaø
suy luaän theâm caën keõ cho ñeán khi thaáu ñaùo caùc vaán ñeà cuûa kieán thöùc.
- “Laøm ñöôïc gì sau khi hoïc xong töøng chöông” laø muïc tieâu quan troïng sau
cuøng maø taùc giaû mong muoán ngöôøi hoïc ñaït ñöôïc. Ñoù laø kyõ naêng, tay ngheà
thuû thuaät giaûi quyeát caùc yeâu caàu cuûa baøi toaùn ñeå ñi ñeán ñaùp soá, thí duï: kyõ
naêng öôùc tính ñoä luùn cuûa moùng baèng phöông phaùp naøy, hoaëc phöông phaùp
kia; hoaëc kyõ naêng ñoïc moät ñoà thò coù truïc hoaønh theo tyû leä Logarit…
Vôùi khoaûng 200 trang saùch, vaø vôùi nhan ñeà Cô hoïc ñaát giaûn löôïc, taùc
giaû chöa muoán trình baøy saâu caùc lyù thuyeát tính toaùn cao nhöng ít söû duïng cho
coâng vieäc haøng ngaøy cuûa moät nhaø kyõ thuaät, hoaëc bieát chæ ñeå bieát. Caùc thí duï
ñöôïc choïn loïc vaø ñöôïc thieát keá ñeå ngöôøi hoïc gaàn guõi vôùi nhöõng tình huoáng
thöïc teá trong ñôøi soáng haøng ngaøy, ñöôïc taùc giaû ñuùc keát töø nhöõng kinh nghieäm
nhieàu naêm coâng taùc vaø nghieân cöùu cuûa mình. Neáu ñeå yù, ngöôøi hoïc seõ thaáy caùc
thí duï ñöôïc giaûi quyeát vaø thöôøng keøm giaûi thích, keâ bieân roõ raøng ñôn vò tính vaø
khoâng coù nhieàu caùc bieán ñoåi, pheùp toaùn, pheùp theá trung gian. Ngöôøi hoïc seõ
töøng böôùc ñoïc, nghieàn ngaãm caùc thí duï, chính mình laøm caùc pheùp toaùn trung
gian ñoù vaø tieán ñeán coù khaû naêng ñoäc laäp giaûi quyeát caùc baøi taäp ôû cuoái caùc
chöông. Caùc baøi taäp cuoái caùc chöông laø raát caên baûn, soá löôïng khoâng nhieàu,
nhöng theo taùc giaû laø raát caàn thieát, neáu hoïc kyõ thí duï, hieåu baøi, seõ laøm ñöôïc.
Ngoaøi ra, taùc giaû thænh thoaûng daønh moät ñoaïn thaûo luaän (in nghieâng) ñeå trao
ñoåi laøm roõ theâm, gaàn gioáng nhö ngöôøi hoïc ñang ôû treân lôùp. Ñi keøm vôùi baøi
giaûng ñieän töû (seõ sôùm ñöa vaøo thöïc hieän taïi Khoa), ngöôøi sinh vieân ñöôïc
khuyeán khích truy caäp, ñöa leân maïng hay phöông tieän phoøng maùy multimedia
cuûa Khoa nhöõng noäi dung thaéc maéc cuûa mình ñeå thaûo luaän, gioáng nhö trong
phaàn thaûo luaän naøy vaäy.
2
Dó nhieân, cuoán saùch naøy khoâng coù tham voïng goùi troïn moïi vaán ñeà cuûa
khoa hoïc cô sôû kyõ thuaät xaây döïng laø moân cô hoïc ñaát, theo hoïc thuyeát truyeàn
thoáng laãn hieän ñaïi. Thaät ra, kieán thöùc laø voâ cuøng roäng lôùn, vôùi nhöõng thaønh
töïu môùi cuûa nhaân loaïi ñöôïc caäp nhaät töøng ngaøy, töøng giôø. Nhöng theo taùc giaû,
cuoán saùch laø ñuû ñaùp öùng khoâng chæ cho ngöôøi sinh vieân naêm 2 maø coøn coù theå
höõu ích cho ngay caû ngöôøi kyõ sö xaây döïng tröôùc coâng vieäc haøng ngaøy cuûa hoï,
nhaát laø giuùp hoï giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà mang tính phoå thoâng vôùi ñoä an toaøn
kyõ thuaät vaø kinh teá thoaû ñaùng.
Sau cuøng, taùc giaû muoán nhaén nhuû ñeán nhöõng sinh vieân khi söû duïng
cuoán saùch naøy laø, hoïc moân gì, ngaønh naøo cuõng vaäy, cuõng phaûi naêng reøn luyeän,
töï hoïc töï ñoïc, daønh thôøi gian toái thieåu ñeå laøm baøi taäp, töø deã ñeán khoù vöøa, daàn
ñeán khoù hôn, trao ñoåi thaûo luaän vôùi baïn vaø giaûng vieân ñeå naém vöõng hôn cho
vieäc hoïc moân cô hoïc ñaát noùi rieâng vaø caùc moân hoïc noùi chung, cuõng chính laø seõ
tích luõy cho söï nghieäp veà sau cuûa mình. Tuy cuoán saùch naøy ñöôïc vieát giaûn
löôïc vôùi söï nhieàu coá gaéng, song khoâng traùnh khoûi coøn nhöõng thieáu soùt trong
hình thöùc laãn noäi dung, mong ñoùn nhaän nhöõng goùp yù cuûa ngöôøi ñoïc, ñoàng
nghieäp xa gaàn ñeå cuoán saùch ngaøy caøng hoaøn thieän hôn, hoaøn thaønh ñöôïc vai
troø cuûa noù laø phöông tieän giuùp ñôõ hoïc taäp cho ngöôøi hoïc.
Taùc giaû chaân thaønh caûm ôn GS.TSKH Leâ Baù Löông vaø TS Cao vaên
Trieäu ñaõ ñoïc vaø goùp nhöõng yù kieán quí baùu cho noäi dung hoïc thuaät cuûa cuoán
saùch. Taùc giaû cuõng chaân thaønh caûm ôn tröôøng Ñaïi Hoïc Môû TpHCM ñaõ taïo
ñieàu kieän ñeå cuoán saùch nhoû naøy ñöôïc in vaø phaùt haønh roäng raõi ñeán ngöôøi hoïc.
Taùc giaû,
Tieán só Döông Hoàng Thaåm
(ÑH Môû, thaùng 9/04)
NHÖÕNG KYÙ HIEÄU CHÍNH
3
A Dieän tích
a Soá ñoïc ñoàng hoà ño chuyeån vò trong thí nghieäm neùn treân hoäp neùn
B Beà roäng cuûa moùng (khoâng thöù nguyeân B coøn chæ ñoä seät cuûa ñaát)
CU Heä soá ñoàng ñeàu
Cg Heä soá ñoä cong cuûa ñöôøng cong phaân boá côõ haït
CC Chæ soá neùn
Cα toác ñoä neùn thöù caáp
c thoâng soá ñoä beàn (noùi chung)
cu Löïc dính bieåu kieán (öùng suaát toång coäng)
c’ Löïc dính thoaùt nöôùc (öùng suaát höõu hieäu)
cr Löïc dính thöøa dö
cw Löïc dính ngoaøi (giöõa töôøng chaén vaø ñaát sau löng töôøng)
cv Heä soá coá keát (thoaùt nöôùc phöông ñöùng)
ch Heä soá coá keát (thoaùt nöôùc phöông ngang)
D Chieàu saâu choân moùng
D10 Côõ haït maø coù 10% khoái löôïng laø mòn hôn côõ haït ñoù
d Chieàu daøi loä trình haït nöôùc di chuyeån ñeán bieân thoaùt nöôùc
E Moâñuyn ñaøn hoài, Moâñuyn toång bieán daïng
ε hay e Heä soá roãng (hay coøn goïi laø tyû soá troáng)
F Heä soá an toaøn
GS Tyû troïng haït
g gia toác troïng tröôøng, baèng 9,81 m/s2
H, h chieàu cao coät nöôùc toång coäng, chieàu cao noùi chung
Ip Chæ soá deûo
i gradient thuûy löïc
J Löïc doøng thaám
K Heä soá aùp löïc ngang; Ka heä soá aùp löïc ngang chuû ñoäng
K
p heä soá aùp löïc ngang bò ñoäng
k Heä soá thaám
M khoái löôïng, töùc Troïng löôïng /gia toác troïng tröôøng
4
mV Heä soá neùn theå tích
N Löïc phaùp tuyeán
N Soá thaâm nhaäp chuaån (SPT)
Nd Soá ñieåm rôi giaûm theá naêng (cuûa löu voõng)
Nf Soá keânh löu
Nq Thöøa soá khaû naêng chòu taûi (KNCT) theo chieàu saâu choân moùng
NC Thöøa soá KNCT theo löïc dính
Nγ Thöøa soá KNCT (coù theå hieåu laø theo ma saùt hay beà roäng moùng)
n Ñoä roãng
nd Soá ñaúng theá
Pa Löïc xoâ chuû ñoäng
Pp Löïc choáng ñaåy
p Aùp löïc, öùng suaát
P Taûi troïng
Q Taûi troïng taäp trung
qult Taûi troïng tôùi haïn (toái haäu)
q löu löôïng thaám
q Aùp löïc, aùp löïc tieáp xuùc; qa laø khaû naêng chòu taûi cho pheùp cuûa neàn
qn aùp löïc roøng (boû ra aùp löïc do ñaát ñaép)
S Ñoä baõo hoøa
s, si, sc Ñoä luùn, ñoä luùn töùc thì, ñoä luùn tuyeät ñoái (sau khi hoaøn taát coá keát cô sôû)
Tv Thöøa soá thôøi gian (trong baøi toaùn neùn coá keát )
t thôøi gian
U Löïc trung hoøa (Löïc nöôùc taïi bieân )
U, Uz Möùc ñoä coá keát
u, uW Aùp löïc nöôùc loã roãng
ue aùp löïc nöôùc loã roãng thaëng dö
u aùp löïc nöôùc loã roãng thuûy tónh
V Theå tích
1+ν theå tích rieâng