Tìm hiểu về thuế thu nhập doanh nghiệp (Phần 2)
3. Ðối tượng không thuộc diện nộp thuế thu nhập doanh nghiệp:
· Hợp tác xã, tổ hợp tác, tổ chức kinh tế tập thể khác có thu nhập từ hoạt động trồng
trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản.
· Hộ gia đình, cá nhân nông dân sản xuất nông nghiệp có giá trị sản lượng hàng hoá
đến 90 triệu đồng/năm và thu nhập đến 36 triệu đồng/ năm.
III. CĂN CỨ TÍNH THUẾ
Thuế thu nhập doanh nghiệp được xác định dựa trên 2 căn cứ: thu nhập chịu thuế và
thuế suất.
1. Thu nhập chịu thuế.
Thu nhập chịu thuế bao gồm thu nhập chịu thuế của hoạt động sản xuất, kinh doanh,
dịch vụ kể cả thu nhập chịu thuế từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ ở nước ngoài và thu
nhập chịu thuế khác.
1.1 Doanh thu tính thuế.
· Ðối với hàng hóa, dịch vụ do cơ sở sản xuất, kinh doanh bán ra là toàn bộ tiền bán
hàng, tiền cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà cơ sở sản xuất, kinh doanh được
hưởng. Nếu cơ sở sản xuất, kinh doanh nộp thuế giá trị gia tăng theo phương thức trực tiếp trên
giá trị gia tăng, doanh thu để tính thu nhập bao gồm cả thuế giá trị gia tăng.
· Ðối với hàng hoá bán theo phương thức trả góp là doanh thu của hàng hóa bán tính
theo giá bán trả một lần, không bao gồm lãi trả chậm.
· Ðối với hàng hoá, dịch vụ dùng để trao đổi, biếu, tặng thì doanh thu tính thuế theo giá
bán của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm trao đổi, biếu,
tặng.
· Ðối với sản phẩm tự dùng, doanh thu để tính thu nhập chịu thuế là chi phí để sản xuất
ra sản phẩm đó.
· Ðối với hoạt động gia công hàng hoá là tiền thu về gia công bao gồm cả tiền công,
nhiên liệu, động lực, vật liệu phụ và chi tiết khác phục vụ cho việc gia công hàng hoá.
· Ðối với hoạt động cho thuê tài sản là số tiền thuê thu được từng kỳ theo hợp đồng
thuê. Trường hợp bên thuê trả tiền trước cho nhiều tháng, nhiều năm thì doanh thu là toàn bộ số
tiền thu được.
· Ðối với hoạt động tín dụng là tiền lãi cho vay thực thu được trong kỳ tính thuế.
· Ðối với hoạt động khác do Bộ tài chính quy định.
1.2 Chi phí.
· Khấu hao tài sản cố định dùng cho sản xuất, kinh doanh. Mức trích khấu hao tài sản
cố định do Bộ tài chính quy định.
· Chi phí nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu, năng lượng, hàng hóa thực tế sử dụng vào
sản xuất, kinh doanh, dịch vụ liên quan đến doanh thu và thu nhập chịu thuế trong kỳ, được tính
theo mức tiêu hao hợp lý và giá thực tế xuất kho.
· Tiền lương, tiền công và các khoản mang tính chất tiền lương, tiền công phải trả cho
người lao động, tiền ăn giữa ca:
· Tiền lương, tiền công và các khoản mang tính chất tiền lương, tiền công phải trả
cho người lao động trong các doanh nghiệp Nhà nước theo quy định hiện hành.
· Tiền lương, tiền công và các khoản mang tính chất tiền lương, tiền công phải trả
cho người lao động trong các cơ sở kinh doanh khác theo hợp đồng lao động. Nếu chưa thực
hiện chế độ hợp đồng lao động thì tiền lương, tiền công và các khoản mang tính chất tiền lương,
tiền công phải trả cho người lao động dược tính vào chi phí để tính thu nhập chịu thuế căn cứ
vào mức tiền lương, tiền công bình quân của ngành nghề tại địa phương.
Không được tính vào chi phí tiền lương, tiền công các khoản chi phí sau:
+ Tiền lương, tiền công của chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ hộ cá thể sản xuất, kinh
doanh, dịch vụ.
+ Tiền lương, tiền công của sáng lập viên các công ty mà họ không trực tiếp tham gia
điều hành sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
· Chi phí tiền ăn giữa ca cho người lao động.
· Chi phí nghiên cứu khoa học, công nghệ, sáng kiến cải tiến, bảo vệ môi trường, tài trợ
cho giáo dục, y tế, đào tạo lao động trong nội bộ doanh nghiệp.
· Chi phí dịch vụ mua ngoài: điện, nước, điện thoại, tài sản cố định, tiền thuế tài sản cố
định, kiểm toán, bảo hiểm tài sản, chi trả tiền sử dụng các tài liệu kỹ thuật, bằng sáng chế, giấp
phép công nghệ không thuộc tài sản cố định, các dịch vụ kỹ thuật.
· Các khoản chi cho lao động nữ theo quy định của pháp luật, chi bảo hộ lao động, bảo
vệ cơ sở kinh doanh, trích nộp qũy bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn theo chế
độ quy định.
· Chi trả lãi tiền vay vốn sản xuất, kinh doanh, dịch vụ cho ngân hàng, các tổ chức tín
dụng theo lãi suất thực tế; chi trả lãi tiền vay của các đối tượng khác theo lãi suất thực tế, nhưng
tối đa không qúa mức lãi suất trần do ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định cho các tổ chức
tín dụng.
· Trích các khoản dự phòng: giảm giá hàng tồn kho, giảm giá các loại chứng khoán
trong hoạt động tài chính và dự phòng các khoản thu khó đòi.
· Trợ cấp thôi việc cho người lao động theo quy định của pháp luật.
· Chi về chi tiêu hàng hóa, dịch vụ bao gồm: chi đóng gói, vận chuyển, bốc vác, thuê
kho, bãi, bảo hành sản phẩm.
· Chi phí quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất,
kinh doanh, dịch vụ và các khoản chi phí khác được khống chế tối đa không quá 7 % tổng số chi
phí. Ðối với hoạt động thương nghiệp tổng chi phí để xác định mức khống chế không bao gồm
giá mua vào của hàng hoá bán ra.
· Các khoản thuế, phí, lệ phí, tiền thuê đất phải nộp có liên quan đến hoạt động sản
xuất, kinh doanh, dịch vụ (trừ thuế thu nhập doanh nghiệp) bao gồm:
· Thuế xuất khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng theo phương pháp tính
trực tiếp trên giá trị gia tăng, thuế môn bài, thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế nhà, đất, thuế tài
nguyên.
· Lệ phí đường, phí qua cầu, qua phà, lệ phí sân bay, công chứng...
· Tiền thuê đất...
· Chi phí quản lý kinh doanh do công ty nước ngoài phân bổ cho cơ sở thường trú ở
Việt Nam theo tỷ lệ doanh thu của cơ sở thường trú so với tổng doanh thu công ty ở nước ngoài.
Doanh nghiệp không được tính vào chi phí hợp lý, hợp lệ các khoản chi phí sau:
· Các khoản trích trước vào chi phí mà thực tế không chi như: trích trước về sửa chữa
lớn, phí bảo hành sản phẩm hàng hoá, công trình xây dựng và các khoản trích trước khác.
· Các khoản chi không có chứng từ hoặc có chứng từ nhưng không hợp lệ.
· Các khoản tiền phạt như phạt do vi phạm hợp đồng, vi phạm Luật giao thông, phạt
vi phạm hành chính về đăng ký kinh doanh, phạt vi phạm hành chính về chế độ kế toán thống kê,
phạt vi phạm hành chính về thuế và các khoản phạt khác.
· Các khoản chi không liên quan đến doanh thu và thu nhập chịu thuế như chi về đầu
tư xây dựng cơ bản, chi ủng hộ các địa phương, đoàn thể, tổ chức xã hội, chi từ thiện và các
khoản chi khác không liên quan đến doanh thu và thu nhập chịu thuế.
· Các khoản chi do các nguồn kinh phí khác đài thọ như chi phí sự nghiệp, chi trợ cấp
khó khăn thường xuyên, khó khăn đột xuất...
1.3 Thu nhập khác.
· Chênh lệch về mua, bán chứng khoán.
· Thu nhập về quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản:
· Thu nhập về cho thuê tài sản.
· Thu nhập từ việc cho sử dụng hoặc quyền sử dụng sở hữu trí tuệ.
· Thu nhập khác về quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản.
· Lãi từ chuyển nhượng, thanh lý tài sản .
· Lãi tiền gửi, cho vay vốn.
· Chênh lệch do bán ngoại tệ.
· Kết dư cuối năm các khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho, dự phòng giảm giá
chứng khoán, dự phòng bù đắp các khoản phải thu khó đòi.
· Thu các khoản thu khó đòi đã xoá sổ kế toán nay đòi lại được.
· Thu các khoản nợ phải trả không xác định được chủ nợ.
· Các khoản thu nhập từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ của những năm trước bị bỏ sót
mới phát hiện ra.
· Các khoản thu nhập nhận được từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ ở nước
ngoài.
Trường hợp nhận được khoản thu nhập đã nộp thuế thu nhập ở nước ngoài thì cơ sở kinh
doanh phải xác định số thu nhập trước khi nộp thuế thu nhập ở nước ngoài để tính thuế thu nhập
doanh nghiệp. Khi xác định số thuế thu nhập cả năm sẽ được trừ số thuế thu nhập đã nộp ở nước
ngoài nhưng số thuế được trừ không vượt qúa số thuế thu nhập tính theo Luật thuế thu nhập
doanh nghiệp cho khoản thu nhập nhận được đó.
· Các khoản thu nhập liên quan đến việc tiêu thụ hàng hoá, cung cấp dịch vụ không
tính trong doanh thu, sau khi đã trừ các khoản chi phí theo quy định của Bộ tài chính để tạo ra
khoản thu nhập đó.
· Các khoản thu nhập khác.
· Cơ sở kinh doanh nhận được thu nhập do cơ sở kinh doanh nhận góp vốn cổ phần,
liên doanh liên kết kinh tế chia cho (sau khi đã nộp thuế) thì không phải nộp thuế thu nhập doanh
nghiệp đối với khoản thu nhập đó nhưng phải gộp vào phần thu nhập sau thuế để xác định thuế
thu nhập bổ sung.
2. Thuế suất.
2.2.Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng đối với cơ sở kinh doanh trong nước
và tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh ở Việt Nam không theo Luật đầu tư nước ngoài tại
Việt Nam như sau:
· Thuế suất chung là 32 %.
· Trường hợp cần ưu đãi, thuế suất 25 % áp dụng đối với các cơ sở kinh doanh dưới
đây trong thời hạn 03 năm kể từ khi Luật thuế thu nhập doanh nghiệp có hiệu lực thi hành:
· Khai thác mỏ, khoáng sản, lâm sản và thủy sản.
· Luyện kim, sản xuất sản phẩm cơ khí.
· Sản xuất hoá chất cơ bản, phân bón, thuốc trừ sâu.
· Sản xuất vật liệu xây dựng (trừ sản xuất xi măng).
· Xây dựng (trừ khảo sát, thiết kế, tư vấn, giám sát).
· Vận tải (trừ vận tải hàng không, vận tải taxi).
· Trường hợp cần điều tiết do các cơ sở kinh doanh có địa điểm kinh doanh thuận lợi,
ngành nghề kinh doanh ít bị cạnh tranh, mang lại thu nhập cao thì sau khi nộp thuế thu nhập
doanh nghiệp theo thuế suất 32 %, cơ sở kinh doanh còn phải nộp thuế thu nhập bổ sung với thuế
suất 25 % đối với phần thu nhập còn lại tính trên phần thu nhập cao hơn đó.
Tạm thời chưa thu thuế thu nhập bổ sung đối với các cơ sở kinh doanh sau:
· Các cơ sở sản xuất, kinh doanh được áp dụng thuế suất 25 % trong thời hạn 03 năm
kể từ ngày 01/01/1999.
· Các dự án đầu tư thuộc các lĩnh vực, ngành nghề, địa bàn khuyến khích đầu tư được
áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 25 %, 20 %, 15 %.
