1
SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI TỈNH NAM ĐỊNH
TRƯỜNG TRUNG CẤP GTVT
------------
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: THỐNG KÊ DOANH NGHIỆP
NGHỀ: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
(Lưu hành nội bộ)
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TTCGTVT ngày tháng năm 2022
của Hiệu trưởng Trường Trung cấp GTVT Nam Định
Nam Định - 20232022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Thống kê doanh nghiệp là một môn học chuyên ngành được giảng dạy cho hệ
trung cấp kế toán trong Trường Trung cấp GTVT Nam Định nhằm trang bị cho học sinh
những kiến thức thuộc lĩnh vực thống kê doanh nghiệp.Hiện nay tài liệu phục vụ cho môn
học này đối với Trường Trung cấp GTVT Nam Định còn thiếu nên chúng tôi biên soạn
tài liệu này mong góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập của giáo viên và
học sinh Nhà trường.
Giáo trình giảng dạy môn học gồm:
Bài mở đầu
Chương 1: Thống kê kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
Chương 2: Thống kê nguyên liệu vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất
Chương 3: Thống kê lao động, năng suất lao động và tiền lương trong doanh
nghiệp
Trong quá trình biên soạn giáo trình giảng dạy môn học do điều kiện về thời gian
và yêu cầu hoàn thiện môn học ngày càng cao, do vậy nội dung của giáo trình không
tránh khỏi những khiếm khuyết nhất định. Tập thể tác giả rất mong nhận được ý kiến
đóng góp của độc giả trong và ngoài Trường để giáo trình được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Nam Định, tháng năm 2023
Tham gia biên soạn:
1. Chủ biên: Nguyễn Thi Hiền
2. Thành viên tham gia: Ngô Thị Thương
3
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU............................................................................................................3
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC..............................................................................................4
1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian....................................................................7
2. Nội dung chi tiết..........................................................................................................7
BÀI MỞ ĐẦU: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA THỐNG KÊ DOANH NGHIỆP...8
1. Vai trò của thông tin thống kê đối với quản lý doanh nghiệp.....................................8
1.1. Vai trò của thông tin đối với quá trình hình thành và phát triển của doanh nghiệp.8
1.2. Nguồn thông tin phục vụ quản lý doanh nghiệp......................................................9
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của thống kê doanh nghiệp.................................99
3. Nhiệm vụ công tác thống kê doanh nghiệp.............................................................100
CÂU HỎI ÔN TẬP..............................................................................................10
CHƯƠNG 1: THỐNG KÊ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH
CỦA DOANH NGHIỆP...............................................................................................11
1. Những khái niệm cơ bản...........................................................................................11
1.1. Hoạt động sản xuất và hoạt động sản xuất kinh doanh..........................................11
1.2. Khái niệm về kết quả hoạt động sản xuất của doanh nghiệp...............................122
1.3. Các dạng biểu hiện kết quả hoạt động sản xuất của doanh nghiệp........................12
1.4. Đơn vị biểu hiện kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp..........................12
1.5. Những nguyên tắc chung tính kết quả sản xuất kinh doanh...................................13
2. Hệ thống chỉ tiêu thống kê kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
và phương pháp tính......................................................................................................13
2.1. Chỉ tiêu sản phẩm hiện vật của doanh nghiệp........................................................13
2.2. Giá trị sản xuất (Gross Output - GO).....................................................................14
2.3. Chi phí trung gian (Intermediational Cost - IC).....................................................16
2.4. Chỉ tiêu giá trị gia tăng (Value Added - VA).........................................................17
2.5. Giá trị gia tăng thuần của doanh nghiệp (Net Value Added - NVA).....................18
2.6. Doanh thu bán hàng (D).........................................................................................19
2.6.1. Khái niệm............................................................................................................19
2.6.2. Nội dung..............................................................................................................19
2.6.3. Phương pháp tính................................................................................................19
2.6.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến biến động doanh thu...............................................19
2.7. Doanh thu thuần.....................................................................................................19
2.8. Lợi nhuận kinh doanh của doanh nghiệp...............................................................20
3. Phân tích thống kê tình hình hoàn thành kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp........20
3.1. Đối với chỉ tiêu sản lượng hiện vật........................................................................20
3.2. Đối với chỉ tiêu tính bằng đơn vị tiền tệ (giá trị)....................................................21
4. Thống kê chất lượng sản phẩm.................................................................................22
4.1. Trường hợp sản phẩm có phân chia cấp chất lượng...............................................22
4.2. Trường hợp sản phẩm không phân chia cấp chất lượng........................................27
CÂU HỎI ÔN TẬP.......................................................................................................27
CHƯƠNG 2: THỐNG KÊ NGUYÊN LIỆU VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP
SẢN XUẤT...................................................................................................................29
1. Khái niệm, phân loại nguyên liệu vật liệu.................................................................29
2. Thống kê tình hình cung cấp nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất.............29
2.1. Các chỉ tiêu thống kê tình hình cung cấp nguyên vật liệu......................................29
4
2.2. Kiểm tra, phân tích tình hình thực hiện kế hoạch cung cấp nguyên vật liệu.........30
3. Thống kê dự trữ nguyên vật liệu dùng cho sản xuất.................................................31
3.1. Chỉ tiêu lượng nguyên vật liệu dự trữ thường xuyên.............................................31
3.2. Chỉ tiêu lượng dự trữ vật liệu bảo hiểm cho sản xuất............................................31
3.3. Chỉ tiêu lượng nguyên vật liệu dự trữ theo thời vụ................................................32
4.2. Kiểm tra, phân tích tình hình sử dụng nguyên vật liệu..........................................33
4.2.1. Phương pháp so sánh đối chiếu...........................................................................33
4.2.2. Phương pháp chỉ số phân tích nhân tố ảnh hưởng đến việc tiêu hao nguyên vật
liệu.................................................................................................................................34
4.3. Phân tích mức tiêu hao nguyên vật liệu cho một đơn vị sản phẩm........................34
CÂU HỎI ÔN TẬP.......................................................................................................35
CHƯƠNG 3: THỐNG KÊ LAO ĐỘNG, NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG VÀ TIỀN
LƯƠNG TRONG DOANH NGHIỆP...........................................................................37
1.Thống kê lao động trong doanh nghiệp......................................................................37
1.1. Thống kê số lượng lao động trong doanh nghiệp...................................................37
1.1.1. Các chỉ tiêu thống kê số lượng lao động.............................................................37
1.1.2. Thống kê biến động số lượng lao động trong doanh nghiệp...............................38
1.2. Thống kê tình hình sử dụng thời gian lao động của công nhân sản xuất...............39
1.2.1. Các chỉ tiêu thống kê thời gian lao động của công nhân sản xuất.......................39
1.2.2. Các chỉ tiêu phân tích tình hình sử dụng thời gian lao động của công nhân sản
xuất................................................................................................................................45
2. Thống kê năng suất lao động trong doanh nghiệp.....................................................47
2.1. Phương pháp xác định năng suất lao động.............................................................47
2.1.1. Năng suất lao động thuận (W).............................................................................47
2.1.2. Năng suất lao động nghịch (suất tiêu hao lao động) (t).......................................47
2.2. Thống kế sự biến động của năng suất lao động.....................................................48
Phân tích nhân tố ảnh hưởng đến sự biến động của năng suất lao động bình quân......49
3. Thống kê tiền lương trong doanh nghiệp..................................................................50
3.1. Chỉ tiêu tiền lương bình quân.................................................................................50
3.2. Phân tích sự biến động của tổng quỹ lương............................................................50
3.2.1. Biến động tổng quỹ lương so với kế hoạch.........................................................50
3.2.2. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tổng quỹ tiền lương.................................51
3.3. Phân tích mối quan hệ giữa tốc độ tăng tiền lương bình quân và tốc độ tăng năng
suất lao động..................................................................................................................51
CÂU HỎI ÔN TẬP.......................................................................................................52
IV. Nội dung và phương pháp, đánh giá.......................................................................54
V. Hướng dẫn thực hiện môn học.................................................................................54
5