10/16/2023
1
ĐAU BỤNG CẤP
Đối tượng: SVY6
ThS.BSCKII Trần Ngọc Lưu Phương
1
Mục tiêu bài giảng
1. Phân tích được các đặc điểm của cơn đau bụng cấp
2. Kể được đặc điểm các nguyên nhân của đau bụng cấp
3. Mô tả cách tiếp cận chẩn đoán cơn đau bụng cấp
4. Nêu các biện pháp xử trí ban đầu cơn đau bụng cấp
2
1
2
10/16/2023
2
Định nghĩa
• Triệu chứng tiêu hóa thường gặp và tỷ lệ nhập viện cấp
cứu cao
• Phân nhóm: cấp cứu ngoại khoa, cấp cứu nội khoa và
bệnh nhẹ có thể trì hoãn và theo dõi
3
Nguyên nhân đau bụng cấp
Tỷ lệNguyên nhânTỷ lệNguyên nhân
5Bệnh lý đường mật35%
Đau bụng không rõ nguyên
nhân
4Bệnh lý túi thừa17%Viêm ruột thừa
2Bệnh lý tụy15%Tắc ruột
1Bệnh nền nặng6Bệnh hệ niệu
Nguồn: Irvin TT, British Journal of Surgery, 1989 4
3
4
10/16/2023
3
Nhắc lại – Khai thác bệnh sử
Những yếu tố cần được khai thác khi tiếp cận bệnh nhân đau bụng cấp
• Tuổi
• Thời điểm và hoàn cảnh khởi phát cơn đau
• Đặc điểm đau bụng
• Thời gian
• Vị trí và hướng lan
• Các triệu chứng đi kèm
• Chu kỳ kinh nguyệt
5
Nhắc lại – Sinh lý bệnh
• Cơ quan nhận cảm đau (nociceptors): TK hướng
tâm hoặc cảm giác ở tủy sống, đầu tận ở đám rối
hệ TK ruột và thân ở HẠCH RỄ LƯNG
• Hệ phó giao cảm: TK phế vị và chậu đám rối
celiac, đám rối mạc treo HẠCH RỄ LƯNG
thần kinh tạng vùng
ĐAU TẠNG (sâu và mơ hồ)
• Dẫn truyền về vùng chất xám ở tùy sống cùng tầng
hoặc trên/dưới tầng
ĐAU QUI CHIẾU (rõ ràng và nông)
6
5
6
10/16/2023
4
Nhắc lại – Sinh lý bệnh
• Đau tạng: kích thích bởi các chất có hại và do căng thẳng, co thắt mạnh của cơ, mạc
nối bị kéo căng hoặc vặn xoắn
• Đau qui chiếu: vị trí cảm nhận đau nằm xa hơn tạng bị tổn thương một số trường
hợp điển hình*
• Hệ thần kinh tự động: dẫn truyền qua tiếp hợp trung gian (qua các hạch thần kinh), tỷ
lệ sợi thần kinh tiền:hậu hạch = 1:32 vùng cảm giác lớn và ít tinh vi
• Đặc điểm hình thành: hệ tiêu hóa hoàn chỉnh từ ruột trên, giữa và dưới các tạng ở
bụng nhận tín hiệu cảm giác từ các sợi giao cảm và phó giao cảm 2 bên và mỗi cơ
quan có thể nhận tín hiệu từ nhiều tầng tủy sống. cảm nhận đau theo đường giữa
(vùng thượng vị, quanh rốn và hạ vị) 7
8
Yamada’s Textbook of Gastroenterology, Sixth Edition. 2016
ĐAU TẠNG
7
8
10/16/2023
5
9
Yamada’s Textbook of Gastroenterology, Sixth Edition. 2016
ĐAU QUY CHIẾU
Tính chất và cường độ đau
Cơn đau xảy ra từng đợt, ở một vị trí nhất định tăng lên rồi
giảm dần trong một thời gian ngắn, sau đó lại tái hiện do sự
kéo căng hay chít hẹp đột ngột các tạng
Sỏi đường mật
Sỏi thận
Tắc ruột
Đau quặn (Colicky pain)
10
9
10