ố ạ ọ

ạ ọ ườ

ng đ i h c Bách Khoa Tp. HCM

ơ

Đ i h c Qu c gia Tp. HCM Tr Khoa C  Khí B  môn K  thu t D t may

Ki m tra và phân tích  ệ ậ ệ v t li u d t

1

t

ầ Ớ I THI U

ướ ề ấ ả ượ c  khi  v i  đ ư c  đ a

ấ ả t  v i  có  r t  nhi u  quá  trình  tr ườ

Ph n 9: Các quy trình hoàn t I. GI   Hoàn  t ế đ n tay ng

i tiêu dùng.

ư ể ả ấ ờ t này có th  là t m th i ho c lâu dài, nh ng b n

 Các hoàn t ạ ả ch t là nh m tăng s c hút và kh  năng s  d ng c a s n ph m.

ặ ử ụ ủ ả ứ ẩ ấ ằ

ấ ế ấ ụ ậ

  Vi c  hoàn  t ệ ủ c a các quá trình hoàn t hàng.

2 ủ ề

ủ ầ ấ ỏ ỹ ề t  liên  quan  đ n  r t  nhi u  k   thu t  và  m c  tiêu  t chính là th a mãn nhu c u c a khách

ị II. CÁC QUY TRÌNH HOÀN T TẤ   Có  4  nhóm  chính:  quy  trình  c   h c  (physical),  quy  trình  hóa  ơ ọ ặ ệ ọ t  (heat  setting)  và  ph   b   m t  h c  (chemical),  đ nh  hình  nhi

(surface  coating).

ạ ộ

ơ ọ ế ị ể ệ ứ II. CÁC QUY TRÌNH HOÀN T TẤ   Các  quy  trình  c   h c  liên  s   d ng  các  ho t  đ ng  v t  lý/c   ơ ử ụ ượ ọ h c trên các máy/thi ậ ố c hi u  ng mong mu n. t b  đ  có đ

ườ ị ơ ọ ng sau các quy trình c  h c là quá trình đ nh hình

 Thông th nhi

ệ ệ ứ ằ t nh m nâng cao hi u  ng.

  Các  quy  trình  c   h c  th cào lông (raising), xén lông (cropping).

ơ ọ ườ ồ ng  bao  g m:  cán  ép  (calendering),

ệ ử ụ ế ọ

  Các  quy  trình  hóa  h c  liên  quan  đ n  vi c  s   d ng  các  hóa  ch t lên v i.

3

ấ ả

ở ạ c s  d ng d ng

ượ ử ụ ề ỏ II. CÁC QUY TRÌNH HOÀN T TẤ  Các hóa ch t  ấ ở  đây đ ặ ị dung d ch l ng ho c huy n phù.

ỹ ậ ượ ử ụ

  Có  nhi u  k   thu t  đ ề c  s   d ng  nh ng  ậ ẫ ph  bi n v n là k  thu t dùng là máy ng m  ép (pad mangle).

ổ ế ư ấ ỹ

ả ể ả ả ượ

 Trong h  th ng này, v i đi qua máng hóa  ệ ố ụ ặ ch t r i qua c p tr c ép đ  đ m b o l ng  ủ ề hóa ch t ph  đ u lên v i.

ấ ồ ấ ả

 Sau đó v i s  đ ả ẽ ượ ấ c s y khô đ  lo i n ở ị đo n c  đ nh/ n đ nh b i quá trình gia nhi

ạ ố ị ổ ệ ộ ể ạ ướ ệ ở t ế ế c và k  đ n là giai  4 t đ  cao trong   nhi

ệ ứ ẽ ề ơ ờ ố ơ th i gian ng n ắ  hi u  ng s  b n h n và t t h n.

ứ ệ ả

ủ ế ấ ọ ệ ế ả 2.1. CÁC QUY TRÌNH HÓA H CỌ  Quy trình hóa h c ch  y u nh m c i thi n ch c năng c a v i  ủ ả ằ ẫ và hi m khi c i thi n tính h p d n.

ể ạ ọ ừ ố ch ng

 Có th  nói, các quy trình hóa h c là vô cùng đa d ng: t tĩnh đi n đ n ch ng cháy.

ế ệ ố

ầ ế ử ố

ề ậ ố ướ ẩ ậ ố

ố ố ố

  Ph n  này  đ   c p  đ n  các  x   lý  sau:  ch ng  n c  (water  repellency),  ch ng  nh y  (mothproof),  ch ng  vi  khu n  và  nâm  m c  (antibacterial  and  antifungal),  ch ng  co  (anti­shrink),  ch ng  ố nhàu (crease­resistant), ch ng cháy và ch ng tĩnh đi n.

5

ệ ố

ử ướ ố c (water repellency)

ề ặ ướ ự ấ 2.1.1. X  lý ch ng n  N c là ch t có l c căng b  m t (surface tension) cao.

ề ặ ắ

ướ ượ c đ ử ế ự c nh  lên b  m t r n, n u l c hút gi a phân t ữ c    ch t  r n  >  l c  hút  gi a  các  phân  t ử ữ   ử ướ  n

 Khi n ướ n ướ ẽ n

ự ấ ắ ỏ ấ ắ ề ặ c  và  phân  t c s  loang trên b  m t ch t r n.

 Ng

ướ ẽ ể ượ ạ c l i, n c s  không th  loang ra.

ớ ơ ố ướ ng b  m t th p so v i   t  b   m t  c a  các  x   g c

 V t li u d t h u h t đ u có năng l ế ề ệ ầ ậ ệ ề ặ ượ c ướ   n ỉ ể ặ ủ ề n c  ch   có  th   làm  ề ặ ơ ị ạ ỏ ớ cellulose ho c khi l p sáp trên b  m t x  b  lo i b .

ướ ặ

ấ ỏ ề ặ ủ 6 ề ặ ự

 Ch t l ng s  loang trên b  m t khi l c căng b  m t c a ch t  ấ ỏ l ng nh  h n c a b  m t.

ẽ ỏ ơ ủ ề ặ

ử ướ 2.1.1. X  lý ch ng n

ố ậ ệ V t li u

ầ ầ

N cướ Glycerol ậ D u đ u ph ng D u ô liu Paraffin Toluene Acetone Ethanol PTFE Polythene Polystyrene Polyester Nylong 66 Cellulose

72.8 63.4 32.6 32.4 30.2 28.5 23.7 22.8 22.0 31.0 33.0 43.0 46.0 100 – 120

7

c (water repellency) ề ặ L c căng b  m t Newton/mét  (Nm­1 x 10­3)

ố ử ướ

ấ ữ ơ

ặ ỏ ề ự ng có l c căng b   ư ướ c nh ng không

2.1.1. X  lý ch ng n c (water repellency)  Các ch t h u c  (có hydro và carbon) th ườ ớ ướ  loang ra khi nh  lên n ấ m t th p so v i n c  ượ ạ ề c l có chi u ng i.

 Ban đ u, x  lý ch ng n ố ử ầ ệ ộ ườ ể ố ở t đ  th  nhi có th  u n

ệ ạ ỗ ợ c d a vào vi c t o ra h n h p sáp

ướ ự ng.

ượ ộ ỉ

  Đi u  này  ch   áp  d ng  đ ề ấ ố ớ ồ đ i v i đ  thông th

ả c  cho  qu n  áo  b o  h   bên  ngoài,  ề ả ầ ặ ầ ụ ườ ng v n đ  x y ra khi qu n áo đem gi t.

ạ ặ ư ả ố

ử ủ ướ ố c  t

 Xà phòng có ch a kim lo i n ng có kh  năng ch ng n ố ỗ ự ạ n   l c  t o  ra  x   lý  ch ng  n axít béo dùng cho v i bông có qua x  lý gia nhi

ả ướ   c  ố t  là  dùng  mu n  chrome  c a  8 ệ  x  lý khá  ử ử t

ề ả b n cho v i.

ố ử ướ c (water repellency)

ệ ướ ử ụ ấ ủ ử ẫ ố

ủ ể

ượ 2.1.1. X  lý ch ng n  Hi n nay, vi c x  lý ch ng n ệ c s  d ng các d n xu t c a  các axít béo mà tiêu bi u là fluorocarbon (ester c a axít polylactic  và hexanol đ c fluor hóa).

ầ ố ử ụ ẩ

ề ặ ắ ỏ ơ ế

t  b   m t  r n  và  ng

ướ ấ ỏ ữ ướ ề ặ ắ t b  m t r n và b  m t đ ượ ạ c  l ề ặ ượ ọ c g i là không

9

ẽ ướ ề ặ ắ ố ướ ặ 2.1.2.  X   lý  ch ng  d u  và  b i  b n  (oil  repellency  and  soil  release)   N u góc ti p xúc gi a ch t l ng và b  m t r n nh  h n 900  ế ấ ỏ ấ ỏ i  ch t  l ng  thì  ch t  l ng  s   làm  ể t  không th  làm  (non­wetting) ho c ch ng t (repellent).

ử ụ ẩ ố ầ

10

2.1.2.  X   lý  ch ng  d u  và  b i  b n  (oil  repellency  and  soil  release)

ầ ố ử

ẽ c ph  lên v i, các nhóm –CF2– s   ấ  không th  ể ượ ả ề ặ ấ ng b  m t r t th p

ướ ở ầ ị 2.1.2.1. X  lý ch ng d u  Khi ch t fluorocarbon đ ượ ấ ề ặ ả làm cho b  m t v i có năng l t b i d u. b  làm

ầ ớ ấ ẩ ườ ậ ả ầ

 Ph n l n ch t b n trên v i th ố ấ ẩ ng ch ng d u. m t v i có ch t b n th

ặ ả ề ng có d u và vì v y các b   ầ ườ

ầ ả

 D u thiên nhiên và khoáng ch t có s c căng b  m t kho ng  ề ặ ấ 30Nm­1x10­3    hoàn  toàn  không  th   làm  ủ ả t  v i  đã  ph   fluorcarbon.

ứ ể ướ

11

ộ ố ầ

 M c dù v y, m t s  d u có l c căng b  m t < 22 Nm­1 x 10­ ự ị ấ ướ 3 thì l p ph  fluorocarbon v n b  th m

ậ ủ ặ ớ ẫ ề ặ t.

ử ố ầ

ự ể ầ

ướ ề ặ 2.1.2.1. X  lý ch ng d u  Đi n hình c a nhóm d u này là n­heptane có l c căng b  m t  ề ặ ủ là 20Nm­1 x10­3, hoàn toàn làm ủ t b  m t ph  fluorocarbon.

 Do đó, đây là hóa ch t đ ẩ ủ ề ặ ả b n c a b  m t v i.

ấ ượ ể ả ố c dùng đ  đánh giá kh  năng ch ng

ể ỏ ủ ầ ượ

 Đ  làm đi u này, t ng l ấ ừ ề ng nh  c a d u khoáng ch t vào n­  c  s  c a  ơ ở ủ ề ặ ủ ầ ự heptane đ  tăng d n l c căng b  m t c a n­heptane  ầ ả thí nghi m đánh giá kh  năng ch ng d u.

ệ ố

ấ ỏ ự ồ

 Thí nghi m g m m t lo t các ch t l ng có l c căng b  m t  ề ặ gi m d n đ

12

ệ ầ ượ ướ ả ả ạ ộ i lên v i. c t

ố ử ầ

ướ ả ở c ch  đ nh b i m t con

t v i và đ ả ỉ ỉ ầ ủ ộ ấ ỏ 2.1.2.1. X  lý ch ng d u  Các ch t l ng s  làm  ấ ỏ ố ố s . Con s  này đ ượ ẽ ố ượ c cho là kh  năng ch ng d u c a ch t l ng.

ủ ấ ầ ỗ

  Các  ch t  l ng  là  các  h n  h p  c a  d u  khoáng  ch t  và  n­ ợ ầ heptane v i ph n trăm các thành ph n khác nhau. ầ % d u khoáng ch t trong n­ heptane

13

150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50

0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100

ấ ỏ ầ ớ ỉ ố ố Ch  s  ch ng  d uầ

ử ố ầ

ẩ ả ả ố ị

2.1.2.1. X  lý ch ng d u  N u giá tr  trong kho ng 50 – 70 thì kh  năng ch ng dây b n  ế là trung bình.

 N u giá tr  trong kho ng 80 – 90 thì kh  năng ch ng dây b n  ế là khá.

ẩ ả ả ố ị

  N u  giá  tr   là  100  tr   lên  thì  kh   năng  ch ng  dây  b n  tuy t  ệ h o.ả

ế ẩ ả ở ố ị

ử ử ẩ

14

ấ ượ ạ ỏ ẩ ủ ả ả t này đ c cho là kh  năng lo i b  b n c a v i

2.1.2.2. X  lý kh  b n  Lo i hoàn t ạ ượ ử c x  lý. đ

  M t  trong  các  v n  đ   c a  v i  là  kh   năng  b   làm

ề ủ ấ ả ả ộ ị ướ ở t  b i

ẩ ử ị dung d ch t y r a.

ử ử ẩ

ấ ứ ạ ử ệ ướ ả ượ t  v i  đ ễ c  d

ử ẩ ể ề ấ 2.1.2.2. X  lý kh  b n   B t  c   lo i  x   lý  nào  giúp  cho  vi c  làm  dàng đ u có th  là ch t giúp kh  b n.

 Thu  ban đ u, các hóa ch t kh  b n là polymer có ch a các  ầ ở ủ ứ nhóm ch c háo n

ử ẩ ứ

15

ấ ề ặ ơ c ph  lên b  m t x . ướ ẽ ượ c s  đ

ử ử ẩ

ệ ộ ứ ố

ầ ộ ướ ướ ử ụ ộ ỵ ướ ầ 2.1.2.2. X  lý kh  b n  Hi n nay, m t xu h m t thành ph n háo n ng s  d ng các copolymer kh i có ch a  c và m t thành ph n k  n c.

 C  th  là đ i v i v i polyester, c u trúc c a các polymer kh i  ụ ể ố ạ có d ng sau:

ố ớ ả ủ ấ

ử Phân t ố  polymer kh i

–polyethylene glycol–polyester–polyethylene glycol–

ỵ ướ c (polyester) s  đ

16

 Khi đó, ph n k  n ầ ể ạ polyester,  đ   l chung.

ầ ướ ẳ i  thành  ph n  háo  n ề ặ ơ ẽ ượ c hút lên b  m t x   ặ ỏ c  nhô  ra  kh i  m t  ph ng

 Nh  v y, s  t o ra vùng làm

ư ậ ẽ ạ ướ ể ể ạ ỏ ấ ẩ t đ  có th  lo i b  ch t b n.

17

ử ẩ ử 2.1.2.2. X  lý kh  b n

ậ ố

ủ ấ ừ ề ẩ ả ị 2.1.3.  Ch ng  nh y  và  côn  trùng  (mothproof  and  insect  damage)  S n ph m t len hàng năm b  côn trùng phá h y r t nhi u.

  Các  côn  trùng  ph   bi n  là  nh y  qu n  áo  (clothes  moth),  b   ọ cánh  c ng/b   cánh  c ng  đen  trong  th m  (carpet/black  carpet  beetle).

18

ổ ế ứ ầ ả ứ ọ

ậ ố

ủ ơ ủ ấ ỉ 2.1.3.  Ch ng  nh y  và  côn  trùng  (mothproof  and  insect  damage)  Ch  có  u trùng c a các côn trùng này là phá h y x  len.

ặ ự ủ ằ

  C n  ph i  ph   lên  v i  các  hóa  ch t  nh m  ngăn  ch n  s   phá  ấ ả ầ ủ ủ ơ h y c a x  len do các  u trùng gây ra.

ả ấ

 S n ph m đ u tiên ra đ i có tên g i “Martius Yellow”.

ẩ ầ ả ờ ọ

 Thu c nhu m này đ ượ c dùng cho áo choàng  ề ị ằ ấ trong  quân  đ i  và  th y  r ng  v i  không  h   b   ậ nh y  phá  ho i  do  chúng  không  th   tiêu  hóa  c.ượ đ

ộ ộ ạ ể

19 ấ ươ

  Nhi u  thu c  nhu m  có  tính  ch t  t

ề ố ộ ự ng  t

ượ ổ ỏ ượ ư ợ ể đ c  t ng  h p  nh ng  đòi  h i  l ng  đáng  k ,

ả ưở ế ả ấ ỏ nh h ng đ n ánh màu  b , không s n xu t

n a.ữ

ậ ố

ượ ể ậ ố c dùng đ  ch ng nh y cho len

ươ ố ệ 2.1.3.  Ch ng  nh y  và  côn  trùng  (mothproof  and  insect  damage)  M t ph ộ là dùng thu c di ơ ng pháp cũ h n đ t côn trùng.

ề ườ ế

ố ệ ử ụ ế ả

ợ ộ ừ ạ ố

 Nh ng v n đ  môi tr ộ ấ ư ng đã tác đ ng đ n vi c s  d ng các  ẩ ệ t con trùng này và s n ph m thay th  đó là các h p  lo i thu c di ơ ch t h u c  nhân t o dùng làm thu c tr  sâu/pyrethroid (ít đ c  ộ h i đ n đ ng v t).

ạ ấ ữ ạ ế ậ

ề ệ ệ ở ọ ố ớ 20

2.1.4. Ch ng vi trùng (microbiocidal finish)   V n  đ   v   sinh  tr   nên  ngày  càng  quan  tr ng  đ i  v i  vi c  ấ ấ ả hoàn t t v i.

 Vi c x  lý ch ng vi trùng (vi khu n/n m) đ

ệ ử ẩ ấ ố ượ c xem là có giá

ộ ố ạ ả ự ử ễ ấ ị tr  cao cho m t s  lo i v i (tránh s  tái lây nhi m/ch t kh  mùi).

ữ ầ ượ ộ ố ệ 2.1.4. Ch ng vi trùng (microbiocidal finish)  M t s  thu t ng  c n đ ậ c phân bi t.

ề ấ

Ø Ki m hãm vi khu n (bacteriostatic): hóa ch t ngăn ch n s   ặ ự ế ầ phát tri n c a vi khu n

ể ủ ẩ ẩ  ch t d n.

ề ấ ố

Ø  Ki m  hãm  n m  m c  (fungistatic):  hóa  ch t  ngăn  ch n  s   ặ ự phát tri n c a n m.

ấ ể ủ ấ

ừ ề

Ø  Các  t các hóa ch t có kh  năng tiêu di

ỉ   bacterialcidal,  fungicidal  và  microbiocidal  đ u  ch   ấ ệ ậ ả t các vi sinh v t.

ự 2.1.5. Tráng nh a (resin finish)

21 ệ

ượ ể ả

 Đ c phát tri n vào gi a nh ng năm 20 nh m c i thi n kh   ả ữ năng ch ng nhàu cho v i g c cellulose gi ng nh  v i len.

ữ ả ố ằ ư ả ố ố

ự 2.1.5. Tráng nh a (resin finish)

ệ ể

 Đ c phát tri n vào gi a nh ng năm 20 nh m c i thi n kh   ả ả ữ ữ năng h i nhàu cho v i g c cellulose gi ng nh  v i len.

ằ ư ả ượ ồ ả ố ố

 Các phân t

ử ẽ ượ ự ế ớ cellulose s  đ c liên k t ngang v i màng nh a.

ồ ấ ự ề

ướ

ả ượ ấ ề c s y, gia nhi t và gi

  Nh a  bao  g m  ch t  xúc  tác  (catalyst),  ch t  làm  m m  ấ ả ấ ẽ ượ ấ c ng m ép lên v i  t (wetting agent) s  đ (softener), ch t làm  ể ạ ặ ử ệ t r a đ  lo i  n n (bông). Sau đó v i đ nh a th a.

ự ừ

ẽ ượ ả ử ồ

 V i đ c x  lý s  đ ị ổ có kh  năng  n đ nh kích th

22

ả ượ ả c c i thi n kh  năng h i nhàu và còn  ướ ố ớ ả ệ ặ c đ i v i gi t.

 V i không tráng nh a th

ự ả ườ ặ ư ế ượ ng co 8% sau gi t nh ng n u đ c

ẽ ỉ ử ướ x  lý s  ch  còn d i 3%.

ự 2.1.5. Tráng nh a (resin finish)

ả ng co trên v i

  M t trong nh ng nguyên nhân gây ra hi n t ệ ượ ộ ở ủ ơ c. bông là s  tr

ự ươ ụ ướ ấ ữ ng n  c a x  khi h p th  n

 N u có th  ngăn s  tr ể ế ủ ả c a v i bông.

23

ự ươ ở ủ ơ ẽ ượ ng n  c a x  thì s  ngăn đ ộ c đ  co

ử ố 2.1.6. X  lý ch ng cháy (flame retardant finish)

ạ ậ ệ ế ể ệ

 M t trong các khuy t đi m c a các lo i v t li u d t đó là r t  ấ ủ ộ ệ ấ ễ ắ t r t cao. d  b t cháy và khi cháy t a nhi

ử ụ ế

  V t  li u  s   d ng  trong  nhà  đ u  ít  nhi u  liên  quan  đ n  v t  ậ ề ậ ệ ệ  ngăn ch n kh  năng cháy cho v t li u d t là vô cùng  li u d t  quan tr ng.ọ

ề ậ ệ ệ ệ ặ ả

  Có  hai  x   lý  ch ng  cháy  ph   bi n  hi n  nay:  Proban  (do  Albright  và  Wilson  nghĩ  ra)  và  Pyrovatex  (do  Ciba­Geigy  nghĩ  ra)

ử ế ệ ổ ố

24

ử ứ ấ

 V i Proban, x  lý này s  d ng các hóa ch t ch a phospho s   ẽ ử ụ ph n  ng v i ure (CO(NH2)2).

ớ ả ứ ớ

 S n ph m c a ph n  ng này s  đ

ả ứ ẽ ượ ủ ẩ ả ả ấ c ng m ép lên v i bông

ồ ấ r i s y.

ử ố 2.1.6. X  lý ch ng cháy (flame retardant finish)

ả ứ ớ ố

 V i sau đó đem đi ph n  ng v i ammoni (NH3) và cu i cùng  ượ đ

ở ả c oxy hóa b i hydro peroxide (H2O2).

ậ ạ ượ ạ c l i, ph

 V i k  thu t Pyrovatex thì ng ươ ớ ỹ ọ ế các liên k t hóa h c v i b  m t x  cellulose  ộ ề cháy có đ  b n cao.

ớ ề ặ ơ ả ố ng pháp này t o ra   kh  năng ch ng

ấ ượ ả ờ

 Ngoài ra, ch t ch ng cháy khi đ ố màng  nh a ự   v i  n  đ nh  kích  th ả ổ dùng cho màn treo (curtain).

ị ả ồ ủ ướ ố c  t c ph  lên v i ph i nh  vào    t  và  h i  nhau  cao

 Đây là hai k  thu t chính dùng cho cellulose.

25

ậ ỹ

  Các  yêu  c u  v   an  toàn  cháy  n   đ i  v i  đ   dùng  trong  nhà

ổ ố ớ ồ ề ầ

ấ ắ cũng r t kh t khe.

ử ố 2.1.6. X  lý ch ng cháy (flame retardant finish)

ế ả ậ ượ ộ c m t

 V i b c bàn gh  (upholstery) vì v y cũng ph i có đ ố ố s  tính ch t ch ng cháy c n thi

ả ọ ấ ế ầ t.

ươ ổ ế ớ

  Ph ử ụ ng  pháp  ph   bi n  s   d ng  là  “backcoating”  v i  thành  ộ ầ ph n  là  oxit  c a  antimoan  và  m t  halogen  (brom/Br  ho c  chlo/Cl).

ủ ặ

ệ ử ả ố ở ấ ộ  c p đ

 Đ i v i s i t ng h p, vi c x  lý ch ng cháy x y ra  phân t

ố ớ ợ ổ ử ủ ơ ợ ể  c a x , tiêu bi u là polyester.

ụ Ứ ạ ơ ườ ủ ể

26

ư ệ ơ ộ

  ng  d ng  ph   bi n  c a  lo i  x   này  là  dùng  đ   lót  gi ổ ế ng  ế ễ ặ ệ t)  nh ng  m t  khuy t  trong  các  b nh  vi n  (x   polyester  d   gi ỏ ơ ẽ ả t d o c a x . Khi cháy x  s  ch y nhão và nh   đi m là tính nhi

ệ ẻ ủ ơ ể

ọ ị ấ ộ ể ệ gi t gây nguy hi m cho b nh nhân b  b t đ ng.

ử ố ệ 2.1.7. X  lý ch ng tĩnh đi n (antistatic finish)

  Tĩnh  đi n  hình  thành  khi  hai  v t  li u  khác  nhau  ma  sát  l n  nhau.

ệ ệ ẫ ậ

ộ ậ ệ ự ệ

 Khi đó s  phân tách các đi n tích di n ra  tích d

ươ ễ  m t v t li u đi n  ệ ệ ạ i mang đi n tích âm. ậ ệ ng và v t li u còn l

 Tùy theo b n ch t v t li u mà lo i đi n tích hình thành s  là  ươ d

ấ ậ ệ ệ ẽ ả ạ

ặ ng ho c âm.

  Bông  có  kh   năng  ch ng  tĩnh  đi n  t ẩ

ệ ố ướ ố ữ c  tiên,  bông gi

27

ả ủ ể ẫ t.  Tr ệ ệ ố  đ  đ  d n đi n và phân tán các đi n tích trên x . ơ m t t

ơ ổ ấ ả

 X  t ng h p thì có thành ph n  m th p, b n ch t không d n  ầ ẩ đi n ệ  vi c x y ra tĩnh đi n r t th

ợ ệ ả ệ ấ ườ ọ ẫ ấ ng xuyên và nghiêm tr ng.

ố ệ

ng

ử 2.1.7. X  lý ch ng tĩnh đi n (antistatic finish) ươ Đi n tích d

ể ợ

 M t s  x  t ng h p, tiêu bi u là polyester  ộ ố ơ ổ ệ ể có th  tích đi n đ n m c ion hóa không khí  xung quanh  phóng đi n.ệ

ứ ế

ẹ ơ

ườ ế ặ ố ể ề ườ i  m c  tuy  nhiên,  n u  môi  tr

  Đi u  này  có  th   gây  ra  c n  s c  nh   cho  ng  xung  ng ấ quanh  là  khí  d   gây  cháy  n   thì  r t  nguy  hi m.ể

Tĩnh đi n do ma sát

Polyurethane Nylon Len T  t mơ ằ Rayon Bông Acetate Polypropylene Polyester Acrylic PVC (polyvinyl chloride) PTFE

Đi n tích âm

28

ễ ổ

ử ố ệ 2.1.7. X  lý ch ng tĩnh đi n (antistatic finish)

ệ ả ơ

 Đ  x  lý ch ng tĩnh đi n thì ph i làm sao cho x  có kh  năng  ố ẫ d n đi n đ  có th  phân tán l

ể ử ệ ượ ể ệ ể ả ặ ơ ng đi n tích lũy trên m t x .

ấ ươ ự ủ ề ng t ch t làm m m dung

 C u trúc c a các v t li u này t ấ ậ ệ cho bông, g m các hydrocarbon có các nhóm ion

ồ ở ố cu i.

 M t b ử ụ s  d ng Permolose do ICI phát minh

ộ ướ ộ ị ử ệ ệ ố c đ t phá thú v  trong x  lý ch ng tĩnh đi n là vi c

ộ ấ

  Ch t  này  là  m t  copolymer  g m  1  polyester  và  ồ ẽ ị ầ ethyelene oxít (C2H4O). Thành ph n polyester s  b   ẫ ươ ng thích v n  h p th  còn ethylene oxít do không t 29 ướ  d n đi n cho x . ơ ệ ẫ n m trên b  m t x , hút n

ề ặ ơ ấ ằ c