Bài giảng Kinh tế quốc tế: Chương 7 - Lợi thế theo quy mô, cạnh tranh không hoàn hảo và thương mại quốc tế nội ngành

Lý thuyết thương mại quốc tế truyền thống thường dựa trên giả định hiệu suất không đổi theo quy mô, bỏ qua một khía cạnh quan trọng của thực tế kinh tế hiện đại. Tuy nhiên, nhiều ngành công nghiệp ngày nay lại thể hiện lợi thế theo quy mô rõ rệt, nơi chi phí sản xuất trung bình giảm khi sản lượng tăng. Điều này không chỉ định hình cấu trúc thị trường, mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến mô hình giao thương toàn cầu. Chương này trình bày bối cảnh và tầm quan trọng của việc tích hợp lợi thế theo quy mô, cạnh tranh không hoàn hảo và hiện tượng thương mại quốc tế nội ngành vào phân tích kinh tế quốc tế. Mục tiêu là cung cấp một khuôn khổ lý thuyết để giải thích các mẫu hình thương mại phức tạp và đa dạng hơn so với các mô hình kinh điển.

Sinh viên chuyên ngành Kinh tế, đặc biệt là Kinh tế quốc tế; giảng viên; nhà nghiên cứu quan tâm đến lý thuyết thương mại hiện đại và cấu trúc thị trường toàn cầu.

Chương này đi sâu vào việc phân tích các mô hình thương mại quốc tế dựa trên lợi thế theo quy mô, bổ sung cho những hạn chế của lý thuyết cổ điển và tân cổ điển vốn giả định hiệu suất không đổi. Nó phân biệt rõ ràng giữa lợi thế theo quy mô bên ngoài, nơi hiệu quả phụ thuộc vào quy mô ngành, và lợi thế theo quy mô bên trong, nơi chi phí sản xuất giảm khi quy mô doanh nghiệp tăng. Lợi thế theo quy mô bên trong thường dẫn đến các thị trường có cạnh tranh không hoàn hảo, bao gồm độc quyền hoặc độc quyền nhóm, vì các doanh nghiệp lớn có lợi thế chi phí vượt trội. Bằng cách xem xét các ví dụ thực tế như Thung lũng Silicon, tài liệu minh họa cách các yếu tố như thiết bị chuyên sâu, quy tụ lao động và sự lan tỏa kiến thức tạo ra lợi thế theo quy mô bên ngoài. Cuối cùng, chương trình bày một mô hình minh họa cách các quốc gia có đặc điểm tương đồng vẫn có thể hưởng lợi từ chuyên môn hóa và trao đổi hàng hóa thông qua thương mại quốc tế nội ngành, một hiện tượng không thể giải thích đầy đủ bằng lý thuyết lợi thế so sánh truyền thống. Sự khác biệt về chất lượng sản phẩm và khả năng sản xuất không hoàn hảo cũng được đề cập như những yếu tố thúc đẩy loại hình thương mại này. Việc nắm vững các khái niệm này không chỉ mang lại cái nhìn sâu sắc về cấu trúc thị trường toàn cầu hiện đại mà còn cung cấp công cụ phân tích quan trọng cho việc hoạch định chính sách thương mại trong bối cảnh các ngành công nghiệp ngày càng phức tạp và liên kết.