TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÕ TRƯỜNG TOẢN
KHOA Y
Bài giảng:
MÔ PHÔI
Hậu Giang, 2016
MỤC LỤC
PHẦN PHÔI HỌC
Bài 1: Sự Hình Thành Giao Tử và Sự Thụ Tinh ........................................................... 1
Bài 2: Phân Cắt Phôi Bào và Làm Tổ ......................................................................... 22
Bài 3: Sự Hình Thành Và Phát Triển Các Lá Phôi ..................................................... 28
Bài 4: Các Phần Phụ Của Thai .................................................................................... 40
PHẦN MÔ HỌC
PHẦN 1: MÔ HỌC ĐẠI CƯƠNG
Bài 1. Nhập môn mô học ............................................................................................... 1
Bài 2. Mô và Biểu mô .................................................................................................... 3
Bài 3. Mô liên kết ......................................................................................................... 14
Bài 4. Mô sụn ............................................................................................................. 21
Bài 5. Mô xương ........................................................................................................... 24
Bài 6. Mô cơ ................................................................................................................ 33
Bài 7. Mô máu và bạch huyết ....................................................................................... 42
Bài 8. Mô thần kinh ..................................................................................................... 53
PHẦN 2: MÔ HỌC HỆ CƠ QUAN
Bài 9. Hệ thần kinh .................................................................................................... 64
Bài 10. Hệ Tim mạch .................................................................................................. 73
Bài 11 . Cơ quan tạo huyết và miễn dịch .................................................................... 84
Bài 12. Da và các bộ phận thuộc da ........................................................................... 95
Bài 13. Hệ hô hấp ...................................................................................................... 107
Bài 14. Ống tiêu hóa chính thức ............................................................................... 116
Bài 15. Tuyến tiêu hóa .............................................................................................. 122
Bài 16. Hệ tiết niệu .................................................................................................... 133
Bài 17. Hệ nội tiết ..................................................................................................... 142
Bài 18. Các giác quan ............................................................................................... 159
Bài 19. Hệ sinh dục nam .......................................................................................... 176
Bài 20. Hệ sinh dục nữ ............................................................................................. 187
PHẦN PHÔI HỌC
1
BÀI 1
SỰ HÌNH THÀNH GIAO TỬ VÀ SỰ THỤ TINH
MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài này sinh viên phải:
1. Kể được 3 giai đoạn hình thành giao tử.
2. Mô tả chi tiết sự hình thành giao tử ở người nữ qua các giai đoạn.
3. Mô tả chi tiết quá trình hình thành tinh trùng qua các giai đoạn.
4. Mô tả được quá trình trứng được thụ tinh.
NỘI DUNG
1. SỰ HÌNH THÀNH GIAO TỬ
Sự hình thành giao tử (quá trình tạo giao tử, tạo giao tử) từ thời kỳ phôi
thai đến khi trưởng thành trải qua 3 giai đoạn: (1) Sự di cư tế bào mầm từ
ngoài phôi (ở túi noãn hoàng) đến các tuyến sinh dục nguyên thủy, (2)
nguyên phân tăng số lượng tế bào mầm, (3) giảm phân và thay đổi cấu trúc,
chức năng của giao tử. Giai đoạn 1 giống nhau ở cả hai giới, 2 giai đoạn
sau thì có sự khác biệt giữa nam và nữ.
1.1. Giai đoạn 1: Di cư tế bào mầm (germ cell)
Các giao tử được bắt nguồn từ tế bào mầm nguyên thủy (primordial
germ cells), chúng được hình thành từ nguyên ngoại bì (epiblast) trong tuần
lễ thứ 2 của thai kỳ sau đó di chuyển đến nằm trong thành của túi noãn
hoàng. Từ tuần thứ tư đến tuần thứ năm của thai kỳ, những tế bào mầm này
rời túi noãn hoàng di cư qua biểu mô ruột sau rồi theo mạc treo ruột sau
đến các tuyến sinh dục nguyên thủy.
Các tế bào mầm nguyên thủy di cư sai vị trí không đến tuyến sinh dục
nguyên thủy sẽ bị chết, nếu sống chúng sẽ tạo u quái (teratomas) là hỗn hợp
2
mô được biệt hóa gồm da, tóc, xương, sụn, răng, thường có ở vùng trung
thất, cùng-cụt và miệng.
Hình 1. Hình ảnh phôi cuối tuần thứ 3, chỉ ra hình ảnh của tế bào mầm
nguyên thủy ở trong thành của túi noãn hoàng.
1.2. Giai đoạn 2: Nguyên phân tăng số lượng tế bào mầm
Sau khi đến tuyến sinh dục nguyên thủy các tế bào mầm nguyên thủy
nhanh chóng nguyên phân tạo các tế bào lưỡng bội (2n) có bộ gen giống
nhau. Số lượng tế bào mầm tăng lên hàng trăm, hàng triệu.
Quá trình nguyên phân thì giống nhau giữa các loại tế bào mầm sinh
dục, tất cả đều trải qua các pha như ở hình 2. Nhưng có sự khác biệt ở nam
và nữ là tuổi bắt bắt đầu nguyên phân lần đầu tiên, thời điểm kết thúc
không còn nguyên phân nữa và số lần nguyên phân của tế bào mầm.
Đuôi phôi
Tế bào mầm nguyên
thủy trong thành túi
noãn
Niệu nang
Dây rốn nguyên thủy
Đầu phôi
Tim
Túi noãn hoàng
Đuôi phôi