Pham Kim Dang- khoa CNTS 5/11/2009
http://cnts.hua.edu.vn muc: bai giang 1
1
Ch−¬ng VIII    
1-  
 : T
0
c¬ thÓ
2lo¹i
+M¸unãng (æn ®Þnh,k
0
∈
t
0
m«itr−êng):chim,§Vcã vó
+M¸ul¹nh(
∈
t
0
m«itr−êng): Õch,nh¸i,bß s¸t
+Th©n nhiÖt g/s æn ®Þnh ∈gièng,tuæi,tr¹ngth¸i s.lý
+Th©n nhiÖt ∈sinh &to¶ nhiÖt:
) Sinh >to¶ t¨ng.
) Sinh =to¶ æn ®Þnh
) Sinh <to¶ gi¶m
Bß(37,538,5);tr©u (3838,5);lîn (3939,5);g" (40,5 41)
2
   
) Oxi hoá®−êng,axÝt bÐo
) Chñ yÕu c¬:(70%).Khi h/® gÊp 4)5lÇn
) Gan,thËn,tuyÕn:6)7%,x−¬ng,sôn,m« LKsinh Ýt nhÊt.
)/hngo¹ic¶nh:®
«ng ↑tr−¬ng lùc c¬
(run,rïng m×nh,cãng,
cøng h"m)
↑T§C↑S.nhiÖt.HÌ↓S.nhiÖt c©nb»ng m.tr−êng
)∈tr¹ngth¸i TK:c¨ng th¼ng,giËn d÷…
   
1.C¬ quan to¶ nhiÖt
) Da lS chñ yÕu (75)85%l−îng nhiÖt to¶ ra)
) Phæi quah« hÊp (9)10%)
) Tiªuho¸:
+s−ëi ©mthøc ¨n,n−íc uèng
+theo ph©nv n−íc tiÓu.
3
2. C¸cph−¬ng thøc to¶ nhiÖt
a.TruyÒn nhiÖt: tõ vËt nãng h¬nsangvËt bªnc¹nhmïa
®«ng T
0
c¬ thÓ >T
0
m«itr−êngmÊt nhiÖt.
∈:
+Chªnh lÖch T
0
mïa hÌ truyÒn nhiÖt khã
+Giã,®é Èm (c"ng Èm c"ng dÔ truyÒn nhiÖt)
b.Bøc x¹: vËt nãng h¬n ph¸t x¹ ra m«i tr−êng d−íi d¹ng
hång ngo¹ivS ng−îc l¹i
V¸ch,®én chuång … ¶/h®Õn bøc x¹
Mïa ®«ng k
0
cã ®én chuång
t¨ng bøc x¹
mÊt nhiÖt.
T¾mn¾ng
hÊp thô bøc x¹.
c.Bèc h¬in−íc: n−íc h¬ilÊy nhiÖt
+TiÕt må h«i
(ngùa,cõu),
h« hÊp
(tr©u,chã
),n−íc bät
+∈®é Èm
(kh«ng khÝ kh«
bèc h¬inhanh,®é Èm cao n¾ngoi
bèc h¬in−íc kÐm
th©n nhiÖt t¨ng).
Pham Kim Dang- khoa CNTS 5/11/2009
http://cnts.hua.edu.vn muc: bai giang 2
4
    
1.Hãa häc: qua®iÒu tiÕt T§Cm« bSo↑hoÆc
↓sinh nhiÖt
) §«ngc¬ b¾prun↑T§Cë c¬,↑oxh ë gan
↑sinh nhiÖt mïa ®«ng cÇn cho ¨nno,KFgiSu
E
(gluxit,lipit)
) T§C↑(H tuyÕn gi¸p, vá th.thËn)ngñ
®«ngT’gi¸p ↓h/®
) Mïa hÌ T§C↓Ýt ®ãi
5
2.§iÒu tiÕt vËt lý:=co,giin bÒ mÆt
(da,m¹ch…)
+§«ng:da,m¹chngo¹ivico↓to¶ nhiÖt,da t¸i.
HÌng−îc l¹i
+Thay l«ng tr−íc mïa ®«ng
(mïa ®«ng d"y,hÌ th−a)
+T/sè h« hÊp,bèc h¬in−íc:tiÕt må h«inhiÒu↑to¶ nhiÖt
vSomïa hÌ
(Mïa hÌ nªnt¾mch¶i cho g/sk
0
tuyÕn må h«i)
3.§iÒu tiÕt:TK–TD,trung khu ®iÒu tiÕt vïng d’®åi
T
0
m«itr−êng Hypothalamus
Vá n8o
C¬ quan
nhËn c¶m
TKV§
TKTV
C¬ (
↑
,↓oxh)
Tmå h«i
Vá th.thËn
Gi¸p tr¹ng
m.qu¶n ngoi da
6
2- 
+ N/c ë chuét: ®ñ dinh d−ìng (G,L,P, kho¸ng)vÉn bÞ cßi
cäc,xï l«ng thiÕu VTM
+1911:B
1
(“vie”,“amin”).
+VTMK
0
ph¶ilS chÊt t¹oh×nh,chÊt cung cÊp EmS chØ xóc
t¸csinh häc,®asè lS coenzim
+VTM:hîp chÊt h/c,p.tö bÐ (tù nhiªn,tæng hîp), cÇn l−îng
rÊt nhá gióp sinh vËt duy tr×,ph¸ttriÓn vS h/® b×nh th−êng.
+Hai nhãm:) Tantrong dÇu mì (A,D,E,K)
) Tantrong n−íc (B,C)
c¬ thÓ kh«ng tæng hîp ®−îc (lo"i nhai l¹i)
Pham Kim Dang- khoa CNTS 5/11/2009
http://cnts.hua.edu.vn muc: bai giang 3
7
 :) (A
1,
A
2,
A
3,
)
CH
3
CH
3
H
CH=CH– C=CH– CH=CH– C=CH–C) OH
H
H
3
C CH
3
H
2
H
2
H
2
CH
3
1.Nguån gèc
+§V:dÇu gan c¸,lßng ®á,b¬,s÷a(s÷a ®Çu)
+TV:caroten (ít.cS rèt,cS chua,gÊc,bÝ ®ao,cá xanh)
Trong c¬ thÓ caroten
carotenaza (dogan t¹o)
VTMA
• 90%dù tr÷ ë gan,d¹ngeste,cßn l¹itrong m¸u,vâng m¹c
§V:UI(1mgVTMA=3300UI)
8
2.§Æc tÝnh lý ho¸
+KÕt tinh vSng nh¹t,tantrong dungm«ichÊt bÐo
+ NhiÒu ®¬n vÞ isopren,LK ®«idÔ ph©nhuû d−íi t/d t
0
,
hång ngo¹i,®é Èm,oxh ngoSi k
2
haykhi lÉn dÇu mì bÞ «i
Khi h
2
chøa VTMAcÇn b¶oqu¶n tèt,chèng oxh
3.Chøc n¨ng sinh lý VTMA
3.1.B¶ovÖ,KTph¸ttriÓn TBth−îng b× n.m(ø/csõng hãa)
®−êng T.ho¸,h
2
,s/d,tiÕt niÖu,m¾t.
a.ThÞ gi¸c
Duy tr× thÞ gi¸c trong tèi, ngoSi s¸ng. ThiÕu chøng
qu¸ng gS
(mÊt k/nnhËn c¶ma/syÕu)
9
*C¬ chÕ:
• Vâng m¹c:2lo¹iTBnhËn c¶ma/s
(h×nh nãn:a/sm¹nh,h×nh
trô:a/syÕu)
,chÊt c¶mquang:Rodopxin (h×nh trô)
• P/ø nSyx¶yra liªn tôcretinen c¹ndÇn,b/s=VTMAtõ
m¸uquap/ø oxh khö
• P/ø x¶yra t−¬ng tù trong TBh×nh nãn vSobanngSy nh−ng
tèc ®é nhanh h¬n
(TBh×nh nãn:Iodopxin =opxin +aldehyt VTMA)
Rodopxin retinen + opxin
(Andehyt cña vtm A)
(a/syÕu)
HFTKthÞ gi¸c
thÊy
+2H
VTM A
Tõ m¸u
*
Opxin +
!
Pham Kim Dang- khoa CNTS 5/11/2009
http://cnts.hua.edu.vn muc: bai giang 4
10
b.Sinh dôc:khi thiÕu
+♂:sõng ho¸ th−îng b× èng sinh tinh trë ng¹isinh tinh
+♀:bÒ mÆt buång trøng dSy,kh« v« sinh
Lîn n¸idÔ g©ysÈy thai,chÕt thai hoÆc thai kÐm ph¸ttriÓn
c.§èi víi da,niªm m¹c:khi thiÕu
+Da kh«,nøt nÎ rông l«ng ,xï x×
+n.mèng T.ho¸ sõng ho¸h¹nchÕ h/thusuy d.d−ìng
+n.mkh«
(TBtiÕt muxin bÞ sõng ho¸)
dÔ viªmnhiÔm
3.2.KÝch thÝch sinh tr−ëng g/snon,t¨ng t¹om¸u
thiÕu cßi cäc,sinh tr−ëng chËm
3.3.T/doxh honnguyªn: v× VTMAnhiÒu nèi ®«idÔ
tham gia vSooxh khö
cßn a/h®Õn h/® cña VTMC(
chÊt tham gia p/ø oxh
)
11

(D
2
,D
3
,D
4
,D
5
,D
6
)
•Tõ §V: c¸ biÓn, dÇu
gan c¸, s÷a, lßng ®á
(C
27
H
43
OH)
Tõ TV: rÔ, cñ, qu¶, cá
t−¬i, nÊm, men bia cã
tiÒn VTMD2
12
Chøc n¨ng
•Thóc ®Èy hÊp thu Ca,Pë ruét,èng thËn qua:
+Thóc ®Èy h×nh thSnh LKprotein– Ca
++
ë n.mm¹cruét
+KThÊp thu muèi ph«tph¸të èng thËn.
∈
∈∈
∈
tû lÖ Ca/PKFthÝch hîp nhÊt =2/1
•/hsù h×nh thKnh,cèt ho¸ x−¬ng
(doho¹tho¸ ph«tphataza)
*Khi thiÕu¶/hhÊp thu Ca,Pcè ho¸ k
0
®Çy ®ñcßi x−¬ng (víi
g/s®ang tr−ëng th"nh),mÒm x−¬ng (g/str−ëng th"nh)
G/str−ëng th"nh
h¹ canxi huyÕt
phã gi¸p tr¹ngtiÕt PTH
ph©n
gi¶i canxi x−¬ng
mÒm x−¬ng.
/h®Õn sù coc¬ (coc¬ cÇn Ca++)
/h®Õn gia cÇm:®Î trøng Ýt,vá mÒm
Pham Kim Dang- khoa CNTS 5/11/2009
http://cnts.hua.edu.vn muc: bai giang 5
13
liÒu
cao
®éc
(lîn:
473000UI
D
3
/kgT.¨
chÕt sau 4
ngy)
Khi thõa
g/snon
ngõng
s/tr−ëng
docèt ho¸
sím
↑photph¸t
canxi axÝt
khã tantõ
m¸utô trªn
èng thËn
sái thËn.
↑Trªn
thnh
m¹ch
x¬
cøng ®/m
ThiÕu
Bæ sung
TA,T¾mn¾ngbuæi s¸ng
Trao®æiCa,P
14
NH
3
B1,PP Chutrình
Pantose
CO
2
Chuyn hoá lnnhau
(Met,Cystein,Glyceryl,Serine)
Biotin B12,
Folate
B6
B1
Ax.Pentothenic
CREBs
B6
NADA
FADH2
FME
Biotin
PP
B2
O
2
H
2
O
B12
Phi
Axit bÐo
Glucose
Pyruvate
Acetyl CoA Axit amin
Methyl
alanyl CoA
   