Bài giảng Thuốc an thần, bình can tắt phong, khai khiếu - TS. GVC. Đào Thị Thanh Hiền

Tài liệu này giới thiệu tổng quan về ba nhóm thuốc quan trọng trong Y học cổ truyền: thuốc An thần, thuốc Bình can tắt phong và thuốc Khai khiếu. Nội dung trình bày các đặc điểm cơ bản, phân loại, cách dùng và một số vị thuốc tiêu biểu của từng nhóm, nhằm cung cấp kiến thức nền tảng về ứng dụng trong điều trị.

Tài liệu này hướng đến đối tượng là sinh viên, học viên hoặc các chuyên gia trong lĩnh vực Y học cổ truyền, những người muốn tìm hiểu sâu về đặc điểm, phân loại, công dụng và cách ứng dụng các nhóm thuốc An thần, Bình can tắt phong và Khai khiếu trong điều trị bệnh lý. Mục tiêu là trang bị kiến thức để vận dụng trong thực hành lâm sàng ở mức độ cơ bản.

Tài liệu cung cấp kiến thức chuyên sâu về ba nhóm thuốc chính trong Y học cổ truyền. Nhóm thuốc An thần được định nghĩa là các vị thuốc có tác dụng trấn tĩnh, gây ngủ, được sử dụng để điều trị các tình trạng mất ngủ, hồi hộp, lo âu do nhiều nguyên nhân như âm hư, huyết hư, tỳ hư không nuôi dưỡng tâm, hoặc thận âm hư dẫn đến can dương vượng. Nhóm này được phân loại thành Dưỡng tâm an thần (thảo mộc, tính bình, quy kinh tâm, can, thận, chữa căng thẳng thần kinh, rối loạn lo âu) và Trọng trấn an thần (khoáng vật, động vật, dùng khi thực chứng). Tài liệu cũng nêu rõ cách phối ngũ thuốc theo nguyên nhân và các lưu ý quan trọng như không dùng kéo dài, thận trọng với hư/thực chứng. Các vị thuốc tiêu biểu được giới thiệu bao gồm Toan táo nhân, Bá tử nhân, Ngải tượng và Viễn chí, với mô tả chi tiết về bộ phận dùng, tính vị, quy kinh, công năng chủ trị và liều dùng. Nhóm thuốc Bình can tắt phong được dùng để chữa các chứng bệnh do nội phong gây ra (can phong nội động), với các nguyên nhân như nhiệt cực sinh phong, thận âm hư không dưỡng can âm làm can dương vượng, hoặc huyết hư làm can huyết hư. Các tác dụng chung của nhóm này là chấn kinh, tiềm dương, chữa đau đầu, hoa mắt, chóng mặt do can hỏa vượng, co giật do sốt cao, động kinh, và đau khớp, đau thần kinh. Cách dùng cũng được hướng dẫn phối hợp với thuốc trị nguyên nhân và các lưu ý về kiêng kỵ (hư chứng) và thận trọng khi dùng thuốc có tính ôn cho chứng âm hư, huyết hư. Các vị thuốc điển hình trong nhóm này là Câu đằng và Thiên ma, cũng được trình bày chi tiết về đặc điểm và công dụng. Cuối cùng, tài liệu đề cập đến nhóm thuốc Khai khiếu (phương hương khai khiếu) nhưng chỉ giới thiệu vị thuốc Xương bồ và khuyến khích tự đọc thêm, cho thấy đây là một phần mở rộng kiến thức.