Bài giảng Triết học Mác - Lênin: Chương 01 - Triết học và vai trò của triết học trong đời sống xã hội

Tài liệu này trình bày tổng quan về Chương 01 của học phần Triết học Mác-Lênin, tập trung vào những khái niệm cơ bản của triết học, vấn đề cơ bản của triết học, và vai trò của triết học trong đời sống xã hội. Nội dung được cấu trúc rõ ràng nhằm hỗ trợ việc ôn tập và nắm vững kiến thức.

Tài liệu này được biên soạn dành cho sinh viên, học viên và những người quan tâm đến việc nghiên cứu, ôn tập các kiến thức cơ bản về Triết học Mác-Lênin, đặc biệt là Chương 01, nhằm củng cố nền tảng lý luận và chuẩn bị cho các kỳ thi học phần.

Tài liệu cung cấp cái nhìn sâu sắc về Triết học Mác-Lênin, bắt đầu bằng việc khái quát về triết học nói chung. Phần đầu tiên đi sâu vào nguồn gốc hình thành triết học từ thời cổ đại, định nghĩa triết học là một hình thái ý thức xã hội và là khoa học về các quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy. Nó cũng phân tích sự thay đổi đối tượng nghiên cứu của triết học qua các thời kỳ, từ triết học tự nhiên cổ đại Hy Lạp đến triết học cổ điển Đức và triết học Mác. Tài liệu nhấn mạnh vai trò của triết học như hạt nhân lý luận của thế giới quan, giải thích các loại hình thế giới quan và tầm quan trọng của thế giới quan duy vật biện chứng. Tiếp theo, tài liệu làm rõ vấn đề cơ bản của triết học, đó là mối quan hệ giữa vật chất và ý thức, đồng thời phân tích các trường phái triết học lớn như chủ nghĩa duy vật (chất phác, siêu hình, biện chứng) và chủ nghĩa duy tâm (khách quan, chủ quan), cùng với thuyết khả tri và bất khả tri. Phần ba tập trung vào khái niệm biện chứng và siêu hình, đối lập hai phương pháp tư duy này trong việc nhận thức thế giới. Biện chứng được mô tả là phương pháp nhận thức đối tượng trong mối liên hệ phổ biến, vận động và phát triển, trong khi siêu hình nhìn nhận sự vật một cách tĩnh tại, biệt lập. Các hình thức của phép biện chứng trong lịch sử cũng được đề cập. Cuối cùng, tài liệu trình bày chi tiết về sự ra đời và phát triển của Triết học Mác-Lênin, bao gồm các điều kiện kinh tế-xã hội, nguồn gốc lý luận và tiền đề khoa học tự nhiên. Các giai đoạn phát triển của triết học Mác, từ sự hình thành tư tưởng đến giai đoạn Lênin bổ sung và phát triển, được trình bày rõ ràng. Tài liệu cũng làm nổi bật thực chất và ý nghĩa của cuộc cách mạng trong triết học do C.Mác và Ph. Ăngghen thực hiện. Khái niệm, đối tượng và các chức năng cơ bản của Triết học Mác-Lênin (chức năng thế giới quan và chức năng phương pháp luận) được phân tích kỹ lưỡng. Đặc biệt, tài liệu còn đề cập đến vai trò quan trọng của Triết học Mác-Lênin trong đời sống xã hội và trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay, khẳng định đây là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận khoa học, cách mạng để phân tích xu hướng phát triển xã hội.